Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε την Παρασκευή πως τα Στενά του Ορμούζ ανοίγουν πλέον εντελώς.
«Πλοία αρχίζουν να μετακινούνται, πολλά φορτωμένα με πετρέλαιο, να βγαίνουν από το Στενό του Ορμούζ», έγραψε το απόγευμα της Δευτέρας στο Truth Social ο Ντόναλντ Τραμπ, αναφερόμενος στη συμφωνία που υπέγραψαν οι ΗΠΑ με το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου.
Στις δηλώσεις που έκανε στη Γαλλία δίπλα στον Εμανουέλ Μακρόν, ο Τραμπ είπε πως μέχρι την Παρασκευή τα Στενά «θα είναι εντελώς ανοιχτά».
Σύμφωνα με το CNN, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν πλέον ότι το Ιράν έχει αποκτήσει τη δυνατότητα να κλείνει αποτελεσματικά, όποτε το επιθυμεί, τα Στενά του Ορμούζ, αποκτώντας έτσι ένα ισχυρό «όπλο» απέναντι στην παγκόσμια οικονομία μετά τον πρόσφατο πόλεμο.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το CNN, η Τεχεράνη μπορεί να διακόψει τη ναυσιπλοΐα στο κρίσιμο αυτό πέρασμα, ακόμη κι αν η συμφωνία-πλαίσιο που αναμένεται να υπογραφεί την Παρασκευή προβλέπει την επαναλειτουργία του.
Αμερικανοί αξιωματούχοι φέρονται να ανησυχούν ότι οι ΗΠΑ «παρέδωσαν de facto τον έλεγχο των Στενών στο Ιράν», δίνοντας στην Τεχεράνη ένα εργαλείο πίεσης «ισχυρότερο από πυρηνικό όπλο». Παράλληλα, το Ιράν διαπίστωσε ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει και επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές κρατών του Κόλπου ως ασύμμετρο μέσο πίεσης.
Παρά τις διαπραγματεύσεις για την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών, η Ουάσινγκτον αναγνωρίζει ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να διατηρεί σημαντική επιρροή. Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε πως το Ιράν θα απολαμβάνει τα οφέλη της συμφωνίας μόνο όσο διατηρεί ανοιχτή τη ναυσιπλοΐα και τηρεί τις δεσμεύσεις του.
Ωστόσο, ειδικοί της ναυτιλίας προειδοποιούν ότι η αβεβαιότητα γύρω από τη συμφωνία και οι κίνδυνοι ασφαλείας ενδέχεται να κρατήσουν περιορισμένη τη διέλευση πλοίων για εβδομάδες ή και μήνες.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το Ιράν διατηρεί ακόμη μεγάλο μέρος του στρατιωτικού του οπλοστασίου, όπως πυραύλους, drones, ταχύπλοα σκάφη και δυνατότητες ναρκοθέτησης, ενώ έχει ήδη επανεκκινήσει την παραγωγή drones.
Παράλληλα, οι αμερικανικές υπηρεσίες θεωρούν ότι το Ιράν εξετάζει και ένα ακόμη πιο ακραίο σενάριο: να ζητήσει από τους Χούθι στην Υεμένη να κλείσουν τα Στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, που συνδέουν την Ερυθρά Θάλασσα με τον Ινδικό Ωκεανό. Ένα ταυτόχρονο κλείσιμο και των δύο περασμάτων θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στην παγκόσμια οικονομία.
Οι εκτιμήσεις αυτές ενισχύουν τις ανησυχίες ότι ο πόλεμος ενίσχυσε τη διάθεση του Ιράν να χρησιμοποιεί τις παγκόσμιες ενεργειακές και εμπορικές οδούς ως στρατηγικό μοχλό πίεσης στο μέλλον.
Τα διόδια του Ιράν
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δήλωσε νωρίτερα στο CNBC, πως «η προσδοκία μας είναι ότι το στενό θα παραμείνει ανοιχτό χωρίς διόδια μακροπρόθεσμα, και αυτό είναι το είδος των θεμάτων που θα διευκρινίσουμε στο πλαίσιο αυτών των τεχνικών διαπραγματεύσεων».
Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν ανέφεραν ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν με δωρεάν διέλευση για μια περίοδο 60 ημερών. Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, μετά την περίοδο αυτή τα Στενά θα τεθούν υπό τη διαχείριση του Ιράν και του Ομάν.
Εκτός από το θέμα των διοδίων ή γενικότερα των πιθανών χρεώσεων που ενδεχομένως επιβάλλονται στα διερχόμενα πλοία, ερωτηματικό παραμένει αν και ποιος θα εγγυάται την ασφάλεια των διελεύσεων.
Ειδικά μετά τη δήλωση του Εμανουέλ Μακρόν, επίσημα χείλη δεν έχουν εξηγήσει αν η ασφάλεια στις διελεύσεις θα εγγυάται από το Ιράν και μόνο, από το Ιράν και άλλα κράτη του Κόλπου, από μια πολυεθνική δύναμη με παρουσία ευρωπαϊκών ενόπλων δυνάμεων ή από κανέναν, όπως συνέβαινε μέχρι την έναρξη του πολέμου.
Στο τραπέζι και η αποναρκοθέτηση
Τον Μάρτιο, πριν από τη συμφωνία για μια εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, το Εθνικό Συμβούλιο Άμυνας του Ιράν δήλωσε ότι οποιαδήποτε προσπάθεια «του εχθρού» να στοχοποιήσει τις ιρανικές ακτές ή νησιά θα οδηγούσε σε εξόρυξη οδών πρόσβασης και γραμμών επικοινωνίας σε όλο τον Κόλπο, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars του Ιράν.
Ανέφερε ότι τα μέτρα θα περιλαμβάνουν διάφορους τύπους ναυτικών ναρκών, συμπεριλαμβανομένων πλωτών ναρκών που θα μπορούσαν να εκτοξευθούν από την ακτή.
Η Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία έχουν στείλει πολεμικά πλοία και ναρκαλιευτικά στη Μέση Ανατολή εν αναμονή μιας πιθανής επιχείρησης εκκαθάρισης ναρκοπεδίων.
Ο Κόρεϊ Ράνσλεμ, διευθύνων σύμβουλος του ομίλου ναυτιλιακής ασφάλειας Dryad Global, δήλωσε ότι ακόμη και μετά τις αμερικανικές επιδρομές που στόχευαν στην καταστροφή του ιρανικού στρατιωτικού δυναμικού, συμπεριλαμβανομένων των σκαφών και των αποθεμάτων ναρκοθέτησης, το Ιράν εκτιμάται ότι διαθέτει έως και 1.000 ναυτικές νάρκες.
«Εάν εντοπιστεί ναρκοπέδιο, θα μπορούσαν να χρειαστούν εβδομάδες ή μήνες για να απομακρυνθεί η απειλή», είπε.
Ο Αρσένιο Ντομίνγκεζ, επικεφαλής της ναυτιλιακής υπηρεσίας του ΟΗΕ, χαιρέτισε τη Δευτέρα τη συμφωνία για το άνοιγμα του Ορμούζ ως «ένα σημαντικό βήμα προς την αποκατάσταση της ασφάλειας σε αυτόν τον ζωτικής σημασίας θαλάσσιο διάδρομο για τους ναυτικούς και τα πλοία».
«Ωστόσο, η εφαρμογή του θα απαιτήσει χρόνο για να διασφαλιστεί ότι υπάρχουν όλες οι απαραίτητες εγγυήσεις ασφάλειας», είπε.
