Οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή κλιμακώθηκαν ξανά το βράδυ της Τρίτης, αφότου οι αμερικανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν πλήγματα εναντίον του Ιράν «σε απάντηση στην κατάρριψη τη Δευτέρα ενός ελικοπτέρου Apache του αμερικανικού στρατού το οποίο περιπολούσε πάνω από τα Στενά του Ορμούζ» σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ.
Και όλα αυτά εν μέσω των ειρηνευτικών συνομιλιών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, οι οποίες συνεχίστηκαν την Τετάρτη παρά τις απειλές του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για κλιμάκωση των επιθέσεων κατά της Τεχεράνης,
«Οι ΗΠΑ απάντησαν στην επίθεση κατά του ελικοπτέρου Apache και ο Πρόεδρος θα συνεχίσει να ασκεί τη μέγιστη δυνατή πίεση προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία» ήταν το επίσημο ανακοινωθέν, ενώ την ίδια στιγμή αντιπροσωπεία του Κατάρ μετέβη στην Τεχεράνη το πρωί της Τετάρτης για να συναντηθεί με Ιρανούς διαπραγματευτές, σε μια προσπάθεια να γεφυρωθούν οι εναπομείνασες διαφορές που εμποδίζουν την επίτευξη ενδεχόμενης συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες,
Έως το βράδυ όμως οι τόνοι ανέβηκαν, με τον Τραμπ να υπόσχεται περισσότερες επιθέσεις στο Ιράν, ενώ νωρίτερα είχε δηλώσει ότι το Ιράν «άργησε πολύ να διαπραγματευτεί μια συμφωνία που θα ήταν εξαιρετική, τώρα θα πρέπει να πληρώσει το τίμημα!!!»
Πρόκειται για την όξυνση των τόνων λίγο πριν τη συμφωνία, προκειμένου οι δύο πλευρές να διεκδικήσουν τα περισσότερα η μια από την άλλη; Δεν αποκλείεται. Όπως και να έχει, σε αυτό το γεωπολιτικό περιβάλλον είναι πλέον αδύνατο ένας επενδυτής να νιώθει άνετα.
Το χρονικό ορόσημο των αποθεμάτων
Μπορεί μέχρι τώρα οι αγορές μετοχών να υπέδειξαν αξιοσημείωτη αντοχή έναντι του γεωπολιτικού σοκ, χάρη στα εξαιρετικά εταιρικά αποτελέσματα και τις επίμονες υποδείξεις για μια επικείμενη ειρηνευτική συμφωνία ΗΠΑ/Ιράν από τον Πρόεδρο Τραμπ, όμως κάπου εδώ η αγορά θα αρχίσει να απαιτεί μια διέξοδο από την κρίση στη Μέση Ανατολή.
Βλέπετε, οι επενδυτές μέχρι στιγμής «πόνταραν» με επιτυχία στο γεγονός ότι το ιστορικό παράδειγμα της πανδημίας, του ενεργειακού σοκ το 2022, της κρίσης των περιφερειακών τραπεζών των ΗΠΑ το 2023 και των εμπορικών πολέμων το 2025 υποδεικνύει ότι τα οικονομικά σοκ προκαλούν περιορισμένη και βραχύβια πίεση στην ανάπτυξη, με αποτέλεσμα οι αγορές να απορροφούν γρήγορα τους όποιους κραδασμούς δίνοντας νέα ιστορικά υψηλά.
Ωστόσο αυτή τη φορά τα κρατικά ομόλογα είναι μόνιμα «λυγισμένα» και διαπραγματεύονται σε στενή συσχέτιση με τις τιμές του πετρελαίου, με τις αποδόσεις αυτή την εβδομάδα να σκαρφαλώνουν και πάλι πέριξ του 4,52% της αμερικανικής 10ετίας, 3,07% της γερμανικής, 3,73% της γαλλικής και 2,7% της ιαπωνικής.
Τι θα γίνει αν οι τιμές του πετρελαίου εκτιναχτούν περισσότερο; Mέχρι τώρα η αγορά του πετρελαίου παρέμεινε σχετικά ψύχραιμη χάρη στο γεγονός ότι για την αντιμετώπιση της σοβαρής ενεργειακής κρίσης που προκλήθηκε από τον πόλεμο στο Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας -IEA- συντόνισε την ιστορική απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα των κρατών-μελών του. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μάλιστα συνεισέφεραν τη μερίδα του λέοντος, ρίχνοντας στην αγορά 172 εκατομμύρια βαρέλια από το δικό τους Στρατηγικό Πετρελαϊκό Απόθεμα.
Επιπλέον, η Κίνα, ο μεγαλύτερος εισαγωγέας αργού στον κόσμο, αξιοποιεί όλη αυτή την περίοδο τα δικά της εμπορικά και κρατικά αποθέματα για να θωρακίσει την εγχώρια αγορά της.
Ο «κουμπαράς» όμως των στρατηγικών και εμπορικών αποθεμάτων είναι πεπερασμένος. Σύμφωνα με τη Διεθνή Επιτροπή Ενέργειας, τα αποθέματα αργού πετρελαίου στις μεγαλύτερες οικονομίες κατευθύνονται προς τα χαμηλότερα επίπεδα από το 2003 και οι αναλυτές υπολογίζουν ότι τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου θα αγγίξουν το κρίσιμο λειτουργικό τους όριο μεταξύ Ιουλίου και Αυγούστου, εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν αποκλεισμένα.
Τι σημαίνει όμως λειτουργικό όριο; Οι δεξαμενές των στρατηγικών αποθεμάτων όπως οι υπόγειες σπηλιές αλατιού SPR στις ΗΠA δεν μπορούν να αδειάσουν τελείως. Υπάρχει ένα τεχνικό κατώτατο όριο -περίπου στα 150-200 εκατομμύρια βαρέλια για τις ΗΠΑ- άτω από το οποίο:
- καταστρέφονται οι υποδομές καθώς η πλήρη άντληση προκαλεί γεωλογική κατάρρευση των σπηλαίων αποθήκευσης,
- μειώνεται η πίεση, καθιστώντας αδύνατη την άμεση τροφοδοσία των διυλιστηρίων.
Όταν οι δεξαμενές λοιπόν φτάσουν στο τεχνικό τους κατώτατο όριο -ο λεγόμενος «γκρεμός ενεργειακού εφοδιασμού»- η αγορά δεν θα αντιμετωπίζει απλώς πρόβλημα υψηλών τιμών, αλλά φυσική έλλειψη προϊόντος.
Όπως γίνεται κατανοητό καλό είναι να μην φτάσουμε σε αυτό το τεχνικό όριο που θα πυροδοτήσει νέα ακραία άνοδο στις πετρελαϊκές τιμές. Και ο μόνος τρόπος να αποφύγουμε μια τέτοια εξέλιξη μέχρι να ολοκληρωθούν οι εναλλακτικές διαδρομές είναι να αποκατασταθεί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ.
Ο πόλεμος στο Ιράν έχει αρχίσει ήδη να αφήνει αποτύπωμα
Χθες για παράδειγμα ανακοινώθηκε στις ΗΠΑ ότι ο πληθωρισμός τον Μάιο κινήθηκε με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων τριών ετών λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, στο 4,2%, εντείνοντας τον προβληματισμό για τα περιθώρια που έχει η Fed να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια της.
Αν και όπως έχουμε ξαναπεί, ο προβληματισμός αυτός είναι λάθος στην παρούσα φάση, καθώς ο πληθωρισμός έρχεται από την πλευρά της προσφοράς και όχι της ζήτησης,
Βλέπετε, η πηγή του πληθωρισμού παίζει καθοριστικό ρόλο στο αν μια αύξηση των επιτοκίων από τις Κεντρικές Τράπεζες είναι το κατάλληλο «φάρμακο» ή όχι.(σ.σ: Σχετική ανάλυση μπορείτε να διαβάσετε εδώ).
Αν έχουμε πληθωρισμό εξαιτίας αυξημένης ζήτησης, πράγματι τα επιτόκια είναι το ιδανικό εργαλείο. Αν έχουμε όμως πληθωρισμό προσφοράς τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Η άνοδος των επιτοκίων δεν μπορεί να φέρει περισσότερο πετρελαίο στην αγορά ούτε να αποκαταστήσει τις εφοδιαστικές αλυσίδες. Αν ανεβάσουμε λοιπόν τα επιτόκια νωρίς, μπορεί να δημιουργήσουμε συνθήκες στασιμοπληθωρισμού.
Αυτός είναι ο λόγος που η στήλη πιστεύει ότι αν και κάποια στιγμή οι Κεντρικές Τράπεζες θα αναγκαστούν να αυξήσουν τα επιτόκια προκειμένου να «προλάβουν» τις πληθωριστικές προσδοκίες, δηλαδή να μη συνηθίσει ο καταναλωτής στις ανατιμήσεις και αρχίσει να ζητά συνεχώς μεγαλύτερους μισθούς, δημιουργώντας έτσι έναν φαύλο κύκλο, εντούτοις αυτό πρέπει να γίνει αργότερα και με προσεκτικά, μικρά βήματα.
Μέσα από αυτή την οπτική γωνία, μια απόφαση σήμερα από την ΕΚΤ για αύξηση επιτοκίων θα ήταν μάλλον μια άστοχη στρατηγική.
Το ίδιο ισχύει και για τη Fed που συνεδριάζει την επόμενη εβδομάδα στις 16-17 Ιουνίου.
Ως εκ τούτου, μια αύξηση επιτοκίων τη δεδομένη χρονική στιγμή ειδικά από τη Fed δεν αποτελούν βασικό σενάριο της στήλης.
Τι συμβαίνει με τον χρυσό
Οι περισσότεροι αναλυτές πιστεύουν όμως ότι τόσο οι κινήσεις των ομολόγων όσο και του χρυσού προεξοφλούν τις αποφάσεις των Κεντρικών Τραπεζών για αυξήσεις επιτοκίων.
Σαφώς και από τη στιγμή που αυτή είναι η εκτίμηση της αγοράς επηρεάζονται οι τιμές των ομολόγων και του χρυσού. Όσον αφορά όμως τον χρυσό πιστεύουμε ότι ο μεγαλύτερος λόγος πίσω από την πρόσφατη πτώση είναι ότι ορισμένες κεντρικές τράπεζες προχώρησαν πρόσφατα σε πωλήσεις προκειμένου να αντλήσουν ρευστότητα.
Μετά από μια τριετία με αγορές-ρεκόρ, το 2026 λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή και των υψηλών ενεργειακών κοστών, κάποιες Κεντρικές Τράπεζες χρειάστηκαν άμεσα δολάρια για να στηρίξουν την οικονομία τους.
Η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας για παράδειγμα προχώρησε σε μεγάλες ρευστοποιήσεις για να στηρίξει την τουρκική λίρα. Αντίστοιχα, η Ρωσία πουλάει χρυσό για να χρηματοδοτήσει τις πολεμικές και δημόσιες δαπάνες της.
Ακόμα και η Πολωνία, που ήταν από τους μεγαλύτερους αγοραστές, εξέτασε το ενδεχόμενο να αξιοποιήσει λογιστικά κέρδη από τον χρυσό της για αμυντικές δαπάνες, στέλνοντας σήμα επιβράδυνσης των αγορών.
Αποποίηση Ευθύνης: Το υλικό αυτό παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσφορά, συμβουλή ή προτροπή για την αγορά ή πώληση των αναφερόμενων προϊόντων. Παρόλο που οι πληροφορίες που περιέχονται βασίζονται σε πηγές που θεωρούνται αξιόπιστες, ουδεμία διασφάλιση δίνεται ότι είναι πλήρεις ή ακριβείς και δε θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.
