Η NASA και το Υπουργείο Ενέργειας (DOE) των ΗΠΑ προχωρούν σε μία από τις πιο φιλόδοξες πρωτοβουλίες των τελευταίων δεκαετιών, με στόχο την εγκατάσταση πυρηνικού αντιδραστήρα στη Σελήνη έως το 2030 και την ανάπτυξη τεχνολογιών πυρηνικής πρόωσης που θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για επανδρωμένες αποστολές στον Άρη.
Η συμφωνία μεταξύ των δύο φορέων, που υπογράφηκε τον Ιανουάριο του 2026, επισημοποιεί ένα σχέδιο το οποίο είχε ήδη τεθεί σε τροχιά από το δεύτερο εξάμηνο του 2025. Βασικός στόχος είναι η δημιουργία ενός συστήματος πυρηνικής σχάσης ισχύος τουλάχιστον 100 κιλοβάτ, ικανού να παρέχει ενέργεια σε σεληνιακές εγκαταστάσεις. Η ισχύς αυτή αντιστοιχεί περίπου στην κατανάλωση 75 αμερικανικών νοικοκυριών.
Η λειτουργία του αντιδραστήρα παρουσιάζει σημαντικές τεχνικές προκλήσεις, καθώς στη Σελήνη δεν υπάρχει ατμόσφαιρα ή νερό για την απομάκρυνση της θερμότητας. Για τον λόγο αυτό προβλέπεται η χρήση μεγάλων συστημάτων ακτινοβολίας θερμότητας προς το διάστημα.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η NASA θα αναλάβει τη χρηματοδότηση και τη διαχείριση του προγράμματος, ενώ το Υπουργείο Ενέργειας θα έχει την ευθύνη για τεχνική υποστήριξη, εποπτεία ασφαλείας και παροχή περίπου 400 κιλών ειδικού πυρηνικού καυσίμου. Το συνολικό κόστος εκτιμάται κοντά στα 3 δισεκατομμύρια δολάρια σε ορίζοντα πενταετίας.
Το σχέδιο αποτελεί τη νεότερη προσπάθεια των ΗΠΑ να ενσωματώσουν την πυρηνική τεχνολογία στην εξερεύνηση του Διαστήματος — μια επιδίωξη που ξεκίνησε ήδη από την εποχή του προγράμματος Apollo, αλλά επανειλημμένα εγκαταλείφθηκε λόγω κόστους, πολιτικών αλλαγών και γραφειοκρατικών δυσκολιών.
Παράλληλα με τον σεληνιακό αντιδραστήρα, η NASA προωθεί και την ανάπτυξη πυρηνικών συστημάτων πρόωσης. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται το πρόγραμμα SR-1 Freedom, μια πειραματική αποστολή πυρηνικής ηλεκτρικής πρόωσης που προβλέπεται να εκτοξευθεί το 2028, μεταφέροντας μικρά ερευνητικά οχήματα στον Άρη πριν συνεχίσει βαθύτερα στο Ηλιακό Σύστημα.
Η πρωτοβουλία αποκτά και γεωπολιτικές διαστάσεις, καθώς οι ΗΠΑ επιδιώκουν να διατηρήσουν στρατηγικό προβάδισμα έναντι της συνεργασίας Κίνας-Ρωσίας, οι οποίες σχεδιάζουν αντίστοιχη εγκατάσταση πυρηνικού αντιδραστήρα στη Σελήνη έως τα μέσα της επόμενης δεκαετίας.
