Κατά τον Μεσαίωνα, διάφορες φυλές αλώνιζαν σε όλη την Μέση Ανατολή. Άλλες μεγαλύτερες, άλλες μικρότερες. Νομαδικές ή με μόνιμες εγκαταστάσεις. Κάποιες από αυτές τις φυλές, ήταν εκείνη την περίοδο, αλλά και αργότερα, ιδρύτριες βασιλικών δυναστειών που έχουν μείνει στην ιστορία.
Μία από αυτές, η οποία ήταν μία από τις πιο σημαντικές και μακροβιότερες στην ιστορία της Αραβικής Χερσονήσου, ήταν αυτή της φυλής Banu Nebhan (Μπάνου Νεμπχάν). Οι Μπάνου Νεμπχάν, έγιναν κατά τον ύστερο Μεσαίωνα, η κυρίαρχη φυλή του κεντρικού Ομάν.
Βασίλεψαν στην περιοχή, από τον 12ο έως και τον 15ο αιώνα. Ως πρωτεύουσά τους, επέλεξαν την όαση της Μπάχλα. Εξοικειωμένη φυλή με την εγκατάσταση σε οάσεις, ο οικισμός στην Μπάχλα ήταν ο ιδανικός για τον έλεγχο των εδαφών της και την εγκατάσταση της βασιλικής – πλέον – οικογένειας.
Πάνω σε ένα ύψωμα που έβλεπε τον οικισμό από ψηλά, αποφάσισαν να χτίσουν ένα οχυρό. Πάνω σε λίθινα θεμέλια, άρχισε να χτίζεται λοιπόν ένα από τα πιο γνωστά ιστορικά φρούρια της χώρας. Το φρούριο της Μπάχλα.
Εντός του εκτεταμένου τείχους του, το οποίο περιτρεχόταν από διάδρομο περιπολίας και ενισχυόταν από πύργους, υπήρχε ένας λαβύρινθος από κτίσματα διαφόρων ειδών. Παραδοσιακά σπίτια, τζαμιά, αίθουσες ακροάσεων, λουτρά και καταλύματα φρουρών, δημιουργούσαν ένα σύνολο από οικοδομήματα γεμάτα κόσμο που ήταν κοντά στην βασιλική οικογένεια. Όλα φτιαγμένα από πλίνθους (στην προκειμένη περίπτωση τούβλα από λάσπη, τα οποία είχαν ξεραθεί και σταθεροποιηθεί από τον ήλιο).
Κάτω από την ακρόπολη, στον οικισμό της όασης, δέσποζε – και διατηρείται μέχρι σήμερα – το τζαμί της Παρασκευής (όπως αναφέρεται γενικά το κύριο και κεντρικό τζαμί μιας πόλης). Κοντά του, βρίσκονται τα ερείπια μιας παλιάς, ημισκεπασμένης αγοράς, του suq (σουκ). Σε αυτήν την αγορά, περιπλανιόντουσαν κάποτε οι μεσαιωνικοί κάτοικοι της όασης. Περπατούσαν στα στενά δρομάκια της, περνούσαν τις ξυλόγλυπτες θύρες των μονώροφων καταστημάτων και ψώνιζαν κάθε λογής προϊόν.
Οι Μπανού Νεμπχάν, είχαν καταφέρει να ελέγχουν τους εμπορικούς δρόμους της περιοχής και κυρίως την διακίνηση του λιβανιού. Φαίνεται, λοιπόν, ότι η πρωτεύουσά τους ευημερούσε και ήταν αρκετά πολυπληθής. Τόσος κόσμος, όμως, πώς προμηθευόταν το κυριότερο αγαθό, το νερό, σε μια όαση καταμεσής της ερήμου;
Οι Μπανού Νεμπχάν είχαν αναπτύξει ένα πολύ αποτελεσματικό σύστημα ύδρευσης μέσα στην έρημο, το «falaj» («φαλάζ»). Νερό από μακρινές πηγές, μεταφερόταν στον οικισμό μέσω ενός πολύπλοκου συστήματος υπόγειων καναλιών και πηγαδιών και κατέληγε σε σημείο απ’ όπου μπορούσαν να το προμηθευτούν οι κάτοικοι, στα κανάλια για τα ζώα και τις καλλιέργειες και στα λουτρά.
Ο οικισμός της Μπάχλα, ήταν ένας από τους μεγαλύτερους και σπουδαιότερους μεσαιωνικούς οικισμούς του Ομάν. Ήταν μια εμπορική πρωτεύουσα, η οποία αποτελούσε κέντρο πολιτικής, διοίκησης (στρατιωτικής και θρησκευτικής) και οικονομίας.
Το Φρούριο της Μπάχλα δεν αποτελεί απλώς ένα εντυπωσιακό δείγμα μεσαιωνικής οχυρωματικής αρχιτεκτονικής, αλλά το απτό αποτύπωμα της μακροβιότερης γηγενούς δυναστείας του Ομάν. Μέσα από τα πλίθινα τείχη του, οι Μπάνου Νεμπχάν κατάφεραν να σφυρηλατήσουν μια συγκεντρωτική βασιλική εξουσία, να ελέγξουν τους μυθικούς δρόμους του λιβανιού και να τιθασεύσουν το άνυδρο περιβάλλον μέσω του συστήματος φαλάζ.
Το οχυρωματικό συγκρότημα της Μπάχλα, προστατευόμενο πλέον ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, συνιστά ένα κορυφαίο παράδειγμα βιώσιμης διαχείρισης και αρχιτεκτονικής ιδιοφυΐας. Η επιβίωση αυτής της γιγάντιας καστροπολιτείας από λάσπη και άχυρο ανά τους αιώνες αποδεικνύει την υψηλή τεχνογνωσία των μεσαιωνικών μαστόρων της όασης.
Βιβλιογραφία:
