Αμέσως μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, οι στρατηγοί του μοίρασαν μεταξύ τους τα εδάφη της αυτοκρατορίας του. Ο Πτολεμαίος πήρε την Αίγυπτο. Περιοχή μεγάλης αξίας. Για να αναδείξει τόσο αυτήν όσο και την δική του υπεροχή έναντι των υπολοίπων, δημιούργησε έργα τα οποία έχουν μείνει στην ιστορία.
Με πρωτεύουσα την πιο φημισμένη πόλη του ελληνιστικού κόσμου, την Αλεξάνδρεια, είχε την δυνατότητα να αναδείξει την περιοχή που είχε αναλάβει στο έπακρο. Το αρχιτεκτονικό πρόγραμμά του ήταν μεγαλεπήβολο, αλλά οι υπεύθυνοι δεν τον απογοήτευσαν.
Στις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ., ξεκίνησε η κατασκευή ενός οικοδομήματος, το οποίο άφησε μια σπουδαία παρακαταθήκη. Ο Πτολεμαίος ήθελε όλα τα έργα του να είναι μεγαλοπρεπή. Ταυτόχρονα, όμως, και ωφέλιμα. Αποφάσισε έτσι να χτιστεί ένα κτήριο, που θα μπορούσε να βοηθήσει τους ναυτικούς.
Στο ανατολικό κομμάτι ενός μικρού νησιού μπροστά από το λιμάνι της πόλης, επέδειξε το σημείο όπου θεωρούσε ότι ταίριαζε ένα τέτοιο οικοδόμημα. Το νησάκι αυτό, λεγόταν Φάρος.
Ο Πτολεμαίος Ι, βέβαια, δεν πρόλαβε να δει τα έργα του ολοκληρωμένα. Το οικοδόμημα αυτό, στο νησάκι της Αλεξάνδρειας, ολοκληρώθηκε όσο βασίλευε ο γιος του, ο Πτολεμαίος Φιλάδελφος.
Τον υπεύθυνο αρχιτέκτονα τον γνωρίζουμε από τους αρχαίους συγγραφείς που γνώριζαν ή είχαν δει το αρχιτεκτόνημα από κοντά. Σε μια επιγραφή στην πρόσοψη του κτηρίου, έγραφε «Σώστρατος Δεξιφάνους Κνίδιος θεοίς σωτήρσιν υπέρ των πλωιζωμένων». Αυτό σήμαινε, «ο Σώστρατος, ο γιος του Δεξιφάνη, από την Κνίδο (αφιερώνει το έργο αυτό) στους θεούς σωτήρες, για χάρη αυτών που ταξιδεύουν στην θάλασσα». Ο Σώστρατος, λοιπόν, ήταν ο αρχιτέκτονας του κτηρίου.
Το κτήριο ήταν μνημειώδες. Γιγαντιαίο για τα δεδομένα της εποχής. Το στήριζε μια τεράστια τετράγωνη βάση από ασβεστόλιθο. Για να ανέβει κανείς, έπρεπε να ακολουθήσει μια ανηφορική ράμπα, που οδηγούσε στον πρώτο όροφο.
Το κτήριο χωριζόταν σε τρία μέρη. Πρώτα, πάνω στην τετράγωνη βάση, ακουμπούσε ένας μεγάλος επίσης τετράγωνος πύργος. Ο πύργος αυτός είχε 300 δωμάτια. Σε αυτά, έμεναν οι φρουροί, που φυλούσαν τόσο αυτό όσο και την πόλη, αφού παρακολουθούσαν το ποιος έβγαινε και ποιος έμπαινε στο λιμάνι. Όπου δεν έμεναν οι φρουροί, οι χώροι ήταν αποθήκες.
Από πάνω, υπήρχε ένας οκταγωνικός πύργος, τον οποίο είχαν χτίσει σε αυτό το σχήμα για να αντιστέκεται στους ισχυρούς μεσογειακούς ανέμους. Στην κορυφή, υπήρχε τέλος ένας κυλινδρικός πύργος με κίονες. Εσωτερικά αυτού του πύργου, είχαν τοποθετηθεί σε ένα σημείο γιγαντιαία κοίλα μεταλλικά κάτοπτρα (λειτουργούσαν σαν καθρέφτες). Σε ένα άλλο σημείο, έκαιγε μια τεράστια φωτιά.
Στην κωνική στέγη, δέσποζε ένα άγαλμα. Του Δία Σωτήρα, του Μεγάλου Αλεξάνδρου, του Πτολεμαίου, του Ποσειδώνα; Δεν είναι ακόμα σίγουρο.
Το ύψος του οικοδομήματος, έφτασε τα 100-150 μέτρα. Η κατασκευή του διήρκεσε 12 χρόνια και κόστισε 800 αργυρά τάλαντα. Δισεκατομμύρια δηλαδή, εκείνη την εποχή. Συνδέθηκε με έναν στενό δρόμο με την στεριά και πήρε το όνομά του, από το νησί πάνω στο οποίο κατασκευάστηκε. Δεν ήταν άλλος, από τον Φάρο της Αλεξάνδρειας.
Ο Φάρος, έγινε ένα από τα εμβληματικά σύμβολα της Αλεξάνδρειας. Το μνημειώδες, λαμπρό οικοδόμημα, την ημέρα αντανακλούσε τον ήλιο με τα κάτοπτρα και την νύχτα φώτιζε τον ορίζοντα με την γιγαντιαία φωτιά του. Τα πλοία με κατεύθυνση την Αλεξάνδρεια, έβλεπαν τον Φάρο από απόσταση 50 χιλιομέτρων.
Το μέγεθος και το φως του, τόσο την νύχτα όσο και την ημέρα, ήταν καίριοι παράγοντας που βοήθησαν την ναυσιπλοΐα στην περιοχή. Οι ύφαλοι και τα ρηχά νερά της πόλης, καθιστούσαν επικίνδυνη της κυκλοφορία των πλοίων. Με την βοήθεια του Φάρου, όπως έγραψε και στην επιγραφή ο αρχιτέκτονάς του, αμέτρητες ζωές ναυτικών σώθηκαν και το εμπόριο της πόλης εκτοξεύθηκε.
Ο Φάρος της Αλεξάνδρειας δεν ήταν, όμως, μόνο πρακτικός. Αποτελούσε και αρχιτεκτονικό αριστούργημα. Ήταν ολόλευκος. Επενδυμένος όπως ήταν από λευκό μάρμαρο, αντανακλούσε ολόκληρος το φως του ήλιου. Ήταν διακοσμημένος με αγάλματα, ίσως των Πτολεμαίων και των γυναικών τους, καθώς και Σφιγγών.
Το ύψος του, ξεπερνούσε την Μεγάλη Πυραμίδα του Χέοπα, γεγονός που τον κατέστησε το ψηλότερο οικοδόμημα όλου του κόσμου. Του γνωστού και του άγνωστου μάλιστα. Λόγω όλων αυτών των χαρακτηριστικών, μπήκε στην λίστα των Επτά Θαυμάτων του αρχαίου κόσμου.
Από την στιγμή της δημιουργίας του, όλα τα οικοδομήματα που έχουν χτιστεί από τότε και τελούν την ίδια λειτουργία, λέγονται όπως αυτός «φάροι» (πριν λέγονταν απλώς πύργοι ή φρυκτωρίες). Είναι ο πιο γνωστός της αρχαιότητας και αποτελεί το αρχέτυπο όλων των φάρων που έχουν οικοδομηθεί από τότε μέχρι σήμερα.
Το 1300, καταστράφηκε ολοσχερώς από συνεχείς σεισμούς στην περιοχή. Τμήματά του χρησιμοποιήθηκαν για την οικοδόμηση ενός φρουρίου του Αιγύπτιου Σουλτάνου Αλ-Άσραφ Σαΐφ αλ-Ντιν Καΐτ Μπέη, το οποίο διατηρείται μέχρι σήμερα στο σημείο όπου πριν δέσποζε ο Φάρος. Τα υπόλοιπα χιλιάδες κομμάτια του, κείτονται στην θάλασσα.
Βιβλιογραφία:
