Οι τρόποι διαχείρισης των stablecoin από τις «παραδοσιακές» τράπεζες και η διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας έρχονται στο προσκήνιο για την Ευρωζώνη, καθώς η ταχεία ανάπτυξη των ψηφιακών νομισμάτων δημιουργεί νέες προκλήσεις για το τραπεζικό σύστημα. Την ίδια ώρα, η θεσμική προώθηση των stablecoin στις ΗΠΑ ενισχύει τις ανησυχίες της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η οποία επιταχύνει τις διαδικασίες για το ψηφιακό ευρώ.
Η ώθηση από τις ΗΠΑ
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι τα stablecoin (ψηφιακά νομίσματα που διατηρούν σταθερή αξία μέσω σύνδεσης με κρατικά νομίσματα όπως το δολάριο) παύουν να αποτελούν αποκλειστικά εργαλείο της αγοράς κρυπτονομισμάτων και εξελίσσονται σε βασικό μέσο ψηφιακών πληρωμών.
Καταλυτικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση διαδραμάτισε ο GENIUS Act, που τέθηκε σε ισχύ στις ΗΠΑ το καλοκαίρι του 2025. Ο νόμος δημιούργησε για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο ομοσπονδιακό πλαίσιο για την έκδοση και λειτουργία των stablecoin, ενισχύοντας τη νομική ασφάλεια και ανοίγοντας τον δρόμο για ευρύτερη συμμετοχή τραπεζών, εταιρειών πληρωμών και μεγάλων τεχνολογικών ομίλων.
Στην πράξη, οι υποστηρικτές του νόμου θεωρούν ότι τα stablecoin μπορούν να χρησιμοποιηθούν ευρύτερα σε πληρωμές, διασυνοριακές μεταφορές χρημάτων και ηλεκτρονικό εμπόριο, περιορίζοντας το κόστος και τους χρόνους εκτέλεσης συναλλαγών.
Η ανησυχία για τις τραπεζικές καταθέσεις
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί αντικείμενο έντονου προβληματισμού στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που εκτιμά ότι η ευρεία χρήση των stablecoin θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκροή τραπεζικών καταθέσεων, να περιορίσει τη δυνατότητα των τραπεζών να χρηματοδοτούν την πραγματική οικονομία και να αυξήσει την εξάρτηση της Ευρώπης από ιδιωτικές -και κυρίως αμερικανικές- υποδομές πληρωμών.
Για τον λόγο αυτό, η συζήτηση γύρω από τα stablecoin εξελίσσεται πλέον παράλληλα με εκείνη για το ψηφιακό ευρώ, το οποίο η ΕΚΤ αντιμετωπίζει όχι μόνο ως νέο μέσο πληρωμών, αλλά ως στρατηγικό εργαλείο οικονομικής και νομισματικής αυτονομίας.
Τι προβλέπει η Morningstar
Ανάλογες επισημάνσεις διατυπώνει και η Morningstar DBRS. Σε πρόσφατη έκθεσή της εκτιμά ότι η ανάπτυξη των stablecoin στις ΗΠΑ μπορεί να αλλάξει σταδιακά το μοντέλο χρηματοδότησης των τραπεζών, καθώς μέρος των καταθέσεων λιανικής ενδέχεται να μετακινηθεί προς ψηφιακά μέσα πληρωμών.
Ο οίκος σημειώνει ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος χρηματοδότησης των τραπεζών, καθώς θα απαιτούσε την αντικατάσταση μέρους των χαμηλού κόστους καταθέσεων με ακριβότερες πηγές άντλησης ρευστότητας. Αυτό θα ασκούσε πιέσεις στα καθαρά έσοδα από τόκους (NII), στην κερδοφορία και στις αποτιμήσεις του τραπεζικού κλάδου.
Παράλληλα, η Morningstar εκτιμά ότι η μετάβαση δεν θα είναι απότομη. Παρότι προβλέπει σημαντική ανάπτυξη της αγοράς των stablecoin τα επόμενα χρόνια, θεωρεί ότι οι τραπεζικές καταθέσεις θα εξακολουθήσουν να αποτελούν τη βασική πηγή χρηματοδότησης των τραπεζών.
Οι προειδοποιήσεις της ΕΚΤ
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε πρόσφατα και ο Πιέρο Τσιπολόνε, μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ. Μιλώντας στις 17 Ιουλίου σε τραπεζικό συνέδριο στη Ρώμη, υποστήριξε ότι η ψηφιοποίηση μετασχηματίζει με ταχείς ρυθμούς τον τομέα των πληρωμών.
«Οι κάρτες και οι εφαρμογές γίνονται όλο και πιο δημοφιλείς, ενώ η χρήση μετρητών μειώνεται», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι η αλλαγή αυτή δεν οφείλεται μόνο στις προτιμήσεις των καταναλωτών αλλά και στη σταδιακή επικράτηση ψηφιακών τρόπων πληρωμής στην καθημερινότητα.
Αναφερόμενος στις συνέπειες για τις τράπεζες, προειδοποίησε ότι όσο αυξάνεται η χρήση εναλλακτικών μέσων πληρωμής, τόσο τα πιστωτικά ιδρύματα χάνουν προμήθειες και πολύτιμα δεδομένα συναλλαγών. «Εάν η χρήση των stablecoins αυξηθεί στο μέλλον, οι τράπεζες θα χάσουν επίσης τις καταθέσεις λιανικής», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Πώς το ψηφιακό ευρώ θωρακίζει τις τράπεζες
Σύμφωνα με την ΕΚΤ, το ψηφιακό ευρώ δεν σχεδιάζεται για να ανταγωνιστεί τις εμπορικές τράπεζες, αλλά για να διατηρήσει τον κεντρικό τους ρόλο στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα πληρωμών. Θα εκδίδεται από το Ευρωσύστημα, αλλά θα διανέμεται μέσω των ίδιων των τραπεζών, οι οποίες θα συνεχίσουν να αποτελούν το βασικό σημείο επαφής με τους πελάτες τους.
Παράλληλα, η αρχιτεκτονική του προβλέπει δικλίδες ώστε να αποτραπεί η μαζική μεταφορά καταθέσεων. Δεν θα αποδίδει τόκο, θα υπάρχουν όρια στα ποσά που θα μπορεί να διακρατεί κάθε χρήστης και θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τους τραπεζικούς λογαριασμούς.
Κατά την ΕΚΤ, αυτή είναι η κρίσιμη διαφορά σε σχέση με τα stablecoin.
Ενώ τα τελευταία ενδέχεται να αποσπάσουν καταθέσεις από τις εμπορικές τράπεζες, το ψηφιακό ευρώ φιλοδοξεί να κρατήσει τις τράπεζες στον πυρήνα των ψηφιακών πληρωμών, προστατεύοντας τόσο τη χρηματοδοτική τους βάση όσο και τη δυνατότητά τους να στηρίζουν την πραγματική οικονομία.
