Η σημερινή γεωπολιτική καταιγίδα που προκαλεί η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία είναι αντικείμενο ανάλυσης του δελτίου Πολιτικής Ανάλυσης και Εκτίμησης του ΔΙΚΤΥΟΥ. Οι σχέσεις Ανατολής και Δύσης, ο ρόλος και οι προκλήσεις για την Ευρώπη.
Μέσα από τρεις βασικούς άξονες το ΔΙΚΤΥΟ επ'αφορμής της Συνόδου Κορυφής στοιχειοθετεί την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί.
Μεταξύ άλλων το δελτίο αναφέρει:
Το «ουκρανικό» στο κέντρο της γεωπολιτικής αντιπαλότητας
Η σημερινή γεωπολιτική καταιγίδα είναι παράλογη αλλά δυστυχώς έχει βάθος και προϊστορία. Δεν είναι τυχαίο ότι η Ουκρανία εξελίχθηκε στο θερμό σημείο της από καιρό υποβόσκουσας γεωπολιτικής αντιπαλότητας.
Δεν είναι επίσης τυχαίο ότι απασχολεί σε διάρκεια με έντονες κορυφώσεις, την παγκόσμια σκηνή από τις αρχές του 21 αι. Ξεκίνησε με την πορτοκαλί επανάσταση του 2004-5, που σημάδεψε τις καθοριστικές κοινωνικοπολιτικές μεταβολές στην χώρα, καθώς και με την πάνδημη συμμετοχή στην κρίση του 2013-2014. με αίτημα την συνεργασία με την ΕΕ.
Συνέχισε με τη βίαιη απόσπαση και προσάρτηση της Κριμαίας από την Ρωσία το 2014 αλλά και την παρατεταμένη σύγκρουση του Κιέβου με τις ημιαυτόνομες περιοχές του Ντονμπάς και έφτασε μέχρι την πρόσφατη ρωσική εισβολή και τον εξελισσόμενο πόλεμο.. Το Ουκρανικό Ζήτημα προσλαμβάνει διαστάσεις ανάλογης τάξης με ιστορικά γεγονότα, που σημάδεψαν καθοριστικά τις μεγάλες παγκόσμιες συγκρούσεις. Για δε τους συστηματικά ασχολούμενους με την γεωπολιτική εξέλιξη, αμέσως μετα την λήξη του Ψυχρού Πολέμου και την σοβιετική κατάρρευση, ο κόμπος Ουκρανία, κατατάσσεται σε περίοπτη θέση ανάμεσα στους κρίσιμους γεωπολιτικές άξονες της παγκόσμιας σκακιέρας.
Κορυφαίοι σχεδιαστές αλλά και βασικοί χειριστές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, όπως ο Κίσσινγκερ και ο Μπρεζίνσκυ και όχι μόνο ανέλυσαν και προειδοποίησαν για την συνθετότητα της πολιτικής και στην Ανατολική Ευρώπη αλλά κυρίως στην Ουκρανία η οποία αποτελεί γεωπολιτικό άξονα. Όπου γεωπολιτικοί άξονες θεωρούνται τα κράτη, των οποίων η σημασία δεν προέρχεται τόσο από την δύναμη τους αλλά από την ευαίσθητη θέση τους και από τις συνέπειες που έχει η δυνητικά ευάλωτη εξέλιξη τους στην πορεία και συμπεριφορά των μεγάλων δυνάμεων.
Με βάση λοιπόν την κοινά αποδεκτή γεωστρατηγική θεώρηση, ότι η Ευρασία αποτελεί το κέντρο της παγκόσμιας ισχύος, η Ουκρανία, η οποία δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αποτελεί την μεγαλύτερη ευρωπαϊκή χώρα σε έκταση, θεωρείται στρατηγικός κόμβος στο μεγάλο ευρωσιατικό διακύβευμα της παγκόσμιας ισχύος και ελέγχου.
Ανατολή και Δύση: Δυνάμεις, επιδιώξεις και η δυναμική της αντιπαράθεσης
Η κρισιμότητα λοιπόν του ουκρανικού οδηγεί μέσα από την ρωσική εισβολή και τον ανελέητο πόλεμο που διεξάγεται, στο μεγάλο κάδρο της υπό εξέλιξη παγκόσμιας αντιπαράθεσης. Όλοι πλέον αντιλαμβανόμαστε, ότι ο κόσμος μας βρίσκεται εν μέσω εντεινόμενης ρευστότητας, σε πορεία μετάβασης από την μεταψυχροπολεμική, μονοπολική αμερικανική τάξη πραγμάτων, σε μια νέα εν πολλοίς άγνωστη ισορροπία. Στην σημερινή πορεία, η Ανατολή συνεχίζει την ραγδαία τεχνολογική και οικονομική της άνοδο.
Η Ανατολική άνοδος θέτει υπό απειλή τους δύο τελευταίους αιώνες Δυτικής κυριαρχίας , της Pax Britannica και στην συνέχεια της Pax Americana. Η Δύση έχει απώλειες σε υλικό – οικονομικό επίπεδο αλλά και σε ιδεολογική επιρροή, διατηρώντας το τεχνολογικό και στρατιωτικό προβάδισμα.
Σε όλο τον κόσμο, οι δημοκρατίες είναι στο στόχαστρο ενός αναδυόμενου αυταρχισμού, με την δεσποτική Κίνα συνεπικουρούμενη από την ομογάλακτη Ρωσία να προσπαθεί να αμφισβητήσει την δυτική υπεροχή σε όλο το φάσμα της διεθνούς πραγματικότητας.
Σχήματα εμπλοκής ή συνύπαρξης του 21ου αι. και η ΕΕ
Απέναντι λοιπόν στην διαμόρφωση ενός σχήματος διπολικής σύγκρουσης και διακινδύνευσης της ανθρωπότητας, αναδεικνύεται η ανάγκη μιας ισορροπίας πολυπολικής σταθερότητας. Δυστυχώς το ιστορικό δίδαγμα είναι ότι τέτοιες περίοδοι μεγάλων μεταβάσεων σε νέες ισορροπίες της παγκόσμιας τάξης, περικλείουν σοβαρούς κινδύνους.
Οι ανταγωνισμοί για την γεωπολιτική, στρατιωτική και οικονομική κυριαρχία και την ιδεολογική επικράτηση, κατά βάση οδηγούν σε θερμές συγκρούσεις. Είναι λοιπόν επιτακτικό ζητούμενο ένας βιώσιμος και αποτελεσματικός οδικός χάρτης ειρήνης προς και για το μέλλον. Το καλύτερο όχημα για την προώθηση της σταθερότητας τον 21ο αι. είναι μια παγκόσμια Συμφωνία των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής (με βασικό πυρήνα ΗΠΑ, Κίνα, Ευρωπαϊκή Ένωση, Ρωσία), όπως έδειξαν ιστορικά γεωπολιτικά πρότυπα των νεωτέρων χρόνων. Ιστορικά μπορεί να συμβεί : Η διευθύνουσα ομάδα των ηγετικών χωρών, μπορεί να ορίσει το πλαίσιο κανόνων ανταγωνισμού, διανομής και αναδιανομής και να οριοθετήσει τον γεωπολιτική και ιδεολογική αντιπαλότητα , που συνήθως συνοδεύει την πολυπολικότητα.
Συμπερασματικά
Ως Ευρωπαίοι οφείλουμε να γνωρίζουμε, ότι το κόστος της ευρωπαϊκής αυτονομίας είναι οικονομικά, κοινωνικά και γεωπολιτικά μεγάλο για κάθε κράτος μέλος. Απαιτεί αρχικά εκχώρηση εξουσιών και προσφορά πόρων σε ομοσπονδιακή βάση που στη συνέχεια εισπράττονται ως εθνική επένδυση ασφάλειας, ισχύος και ευημερίας. Είναι μεγάλο λοιπόν το τίμημα για την ίδια την Ευρώπη ν’ αποκτήσει την αυτονομία της αλλά το κερδισμένο έπαθλο της ειρηνικής συνύπαρξης θα είναι ίσως το μεγαλύτερο αριστείο ανθρωπισμού στην ιστορία της. Στις 24 Μαρτίου 2022 στις Βρυξέλλες οργανώνονται η συνεδρίαση της G7 , η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ και η Σύνοδος των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ.
Διαβάστε το δελτίο:
