Ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρώην πρέσβης - σύμβουλος στο Υπουργείο Εξωτερικών, διαπιστώνει ότι η έλευση στην ηγεσία του Ιράν μίας ομάδας σκληροπυρηνικών ηγετών, έχει δυσκολέψει πολύ τις όποιες προσπάθειες εξεύρεσης λύσης στην πολεμική σύγκρουση.
Ο κ. Ιωακειμίδης μιλώντας στο Liberal, εξηγεί γιατί είναι σχεδόν αδύνατη οποιαδήποτε πρόβλεψη για τις εξελίξεις και πώς αυτή η αβεβαιότητα τορπιλίζει την παγκόσμια οικονομία.
Συνέντευξη στον Γιώργο Κακούση
Κύριε καθηγητά, σας ανησυχεί η εξέλιξη των γεγονότων στον Kόλπο; Υπάρχει καλό και κακό σενάριο σε αυτές τις εξελίξεις;
Με ανησυχεί οτιδήποτε συμβαίνει στον Κόλπο και οτιδήποτε έχει ως συνέπεια το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Ενός ζωτικού ναυτικού διαύλου για την παγκόσμια οικονομία και πάρα πολύ σημαντικού - ιδιαίτερα - για την ευρωπαϊκή οικονομία. Επομένως, ναι, η απάντηση είναι ότι σαφώς με ανησυχεί.
Από εκεί και πέρα θα πρέπει να σημειώσουμε δύο πολύ σημαντικά πράγματα:
Πρώτον, ότι το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ δημιουργήθηκε ουσιαστικά από το πόλεμο των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Με άλλα λόγια, ζήτημα του Ορμούζ δεν υπήρχε καθόλου πριν από τον πόλεμο. Απλώς προέκυψε, όταν η ηγεσία της Τεχεράνης ανακάλυψε ότι έχει ένα τεράστιο όπλο στα χέρια της και αποφάσισε να το αξιοποιήσει. Και μάλιστα, αυτή τη στιγμή, το χρησιμοποιήσουν σαν να είναι η πυρηνική βόμβα που λίγο - πολύ αναζητούσαν.
Δεύτερον, ως αποτέλεσμα του πολέμου ήρθε στην εξουσία, στην Τεχεράνη, μία πολύ πιο αδιάλλακτη πολιτική ηγεσία, η οποία εμφανίζεται να είναι αποφασισμένη να αξιοποιήσει στο μέγιστο δυνατόν όλες τις δυνατότητες που μπορεί να παρέχονται. Από την εδαφική μορφολογία της χώρας μέχρι οποιαδήποτε άλλη κατάσταση, περιλαμβανομένων και των Στενών του Ορμούζ.
Και τι μπορεί να μοιάζει με λύση σε αυτό το περιγραφόμενο αδιέξοδο;
Οι Φρουροί της Επανάστασης διατείνονται ότι τα Στενά θα πρέπει να ελέγχονται απολύτως από το Ιράν. Ο πρόεδρος Τραμπ θεωρεί ότι τα Στενά θα πρέπει να είναι ελεύθερα και η ναυσιπλοΐα να έχει απόλυτη ελευθερία. Νομίζω ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να είναι κανείς κατηγορηματικός και να κάνει μία απόλυτα βέβαιη πρόβλεψη.
Αλλά το πιθανότερο σενάριο είναι ότι μάλλον θα υποχωρήσει τελικώς ο πρόεδρος Τραμπ, διότι νομίζω ότι δεν έχει πάρα πολλές επιλογές. Η μόνη εναλλακτική επιλογή είναι να καταφύγει σε ένα πλήρη πόλεμο με το Ιράν.
Ναι, αλλά με τις ενδιάμεσες εκλογές σε τρεις μήνες αυτό δεν αποτελεί επιλογή για τον πρόεδρο Τραμπ. Πολύ περισσότερο που η πρώτη φάση του πολέμου δεν έδωσε τα αποτελέσματα που προσδοκούσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Υπάρχει μια κατάσταση στο Ιράν, που τον οδηγεί πρώτα σε απώλεια δημοφιλίας και οδηγεί επίσης και το κόμμα των Ρεπουμπλικανών σε απώλεια δημοφιλίας. Επομένως, εάν πάει στις εκλογές με αυτή τη μάλλον αδιέξοδη κατάσταση, τότε οι προοπτικές δεν είναι ιδιαίτερα ευοίωνες για τον πρόεδρο Τραμπ. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να αναζητήσει μια φόρμουλα, εκείνη της υποχώρησης, προκειμένου κατά κάποιο τρόπο, να δείξει ότι είναι μεν κυρίαρχος του παιχνιδιού, αλλά ταυτόχρονα να ενδυθεί και τον μανδύα του θριάμβου όπως συνηθίζει να κάνει ο πρόεδρος Τραμπ.
Δεδομένου ότι οι διαμεσολαβητικές προσπάθειες των δύο χωρών που πρωτοστάτησαν σε αυτές, Κατάρ και Πακιστάν, φαίνεται ότι έχουν εξαντλήσει τη δυναμική τους, βλέπετε να υπάρχει κάποια δυνατότητα επανέναρξης κάποιας μορφής διαλόγου;
Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι τελικώς ο διάλογος είναι η μόνη προσέγγιση και η μόνη διέξοδος από την όλη κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η περιοχή. Δηλαδή, η διπλωματική διαδικασία, η διαπραγματευτική διαδικασία. Επομένως, είτε το Κατάρ και το Πακιστάν ή ακόμη και η Τουρκία, Αίγυπτος και κάποιες άλλες χώρες μπορεί να επέμβουν, προκειμένου να ενεργοποιήσουν και πάλι την διπλωματική διαδικασία, η οποία σημειωτέον δεν έχει εξαντληθεί, δεν έχει τερματιστεί πλήρως.
Είναι, θα έλεγα, σε μία χαμηλής έντασης εξέλιξη, αλλά πάντως χρειάζεται οπωσδήποτε να υπάρξει μεγαλύτερη ένταση και αυτό νομίζω θα επιτευχθεί με την παρέμβαση κάποιων τρίτων χωρών, παρά το γεγονός, ότι έχει εξαντληθεί η δυναμική τους.
Πάντως, μέσα στην όλη αυτή την κατάσταση, το Ιράν δείχνει μια αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Και θα έλεγε κανείς ότι, πέρα από τη στρατιωτική ανθεκτικότητα, δείχνει και μια διπλωματική δεινότητα.
Αυτό, πώς πιστεύετε εσείς ότι μπορεί να λειτουργήσει στην έκβαση αυτής της κρίσης;
Προφανώς, είναι δύο πλεονεκτήματα τα οποία μπορεί να αξιοποιήσει το Ιράν προς όφελός του. Με άλλες λόγια, έχει μια πολύ σημαντική ανθεκτικότητα, όπως έχουν όλα τα θεοκρατικά καθεστώτα αυτού του τύπου, για λόγους πολιτικούς και για λόγους πολιτιστικούς, κάτι που δεν είχαν εκτιμήσει ούτε η Ουάσιγκτον, ούτε το Τελ Αβίβ και αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό. Και βεβαίως, στην δεδομένη κατάσταση, η ανθεκτικότητα αυτή έχει ενισχυθεί από την εμπειρία του πολέμου και επομένως θα αξιοποιηθεί με ένα τέτοιο τρόπο που τουλάχιστον θα προσπαθήσει να κατοχυρώσει ότι τα Στενά του Ορμούζ θα είναι κάτω από τον έλεγχο της Τεχεράνης, κάτω από τον έλεγχο του Ιράν.
Με άλλα λόγια, δεν βλέπω καμία λύση, η οποία θα είχε ως αποτέλεσμα τα Στενά του Ορμούζ να επανέλθουν στην προηγούμενη κατάσταση, όπως ενδεχομένως θα ήθελε ο πρόεδρος Τραμπ. Με άλλα λόγια, η κυριαρχία των Στενών, λίγο - πολύ δεν ξέρουμε με ποια συγκεκριμένη φόρμουλα που να συνάδει ενδεχομένως και με το διεθνές δίκαιο, θα είναι σε μικρό ή σε μεγαλύτερο βαθμό υπό τον έλεγχο του Ιράν. Και αυτό εκ των πραγμάτων θα σημαίνει λίγο - πολύ μία ήττα για τον πρόεδρο Τραμπ.
Ναι, αλλά οι ΗΠΑ μπήκαν σε έναν πόλεμο υπερασπιζόμενες μια θέση που ασπάζεται όλος ο πολιτισμένος κόσμος: Ότι το Ιράν δεν μπορεί να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Το πυρηνικό πρόγραμμα είναι μια άλλη κατάσταση. Δεν έχει καν ξεκινήσει η διαπραγμάτευση για το ζήτημα το οποίο είναι αναφερόταν ως κεντρικό. Όταν ξεκινήσει θα δούμε πώς ακριβώς θα εξελιχθεί, αλλά πάντως δεν νομίζω ότι θα μπορέσει να φτάσει σε ένα πολύ καλύτερο αποτέλεσμα από την προηγούμενη συμφωνία του 2015 που είχε υπογράψει ο πρόεδρος Ομπάμα.
Το μέτωπο του Λιβάνου ουσιαστικά δεν έκλεισε ποτέ, ακόμα και τις ημέρες της εκεχειρίας. Πρόκειται για δύο αλληλοτροφοδοτούμενες κρίσεις;
Σε κάθε περίπτωση, το Ιράν τις έχει συνδέσει αυτές τις δύο κρίσεις, τον Λίβανο και τον πόλεμο με το Ιράν. Επομένως, είναι αλληλοτροφοδοτούμενες εκ των πραγμάτων. Με άλλα λόγια, θα είναι δύσκολο να επιτευχθεί μια σταθερή λύση, η οποία δεν θα συμπεριλαμβάνει και το Λίβανο.
Τουλάχιστον, σε αυτό θα επιμείνει το Ιράν. Και επομένως, ανεξάρτητα από τι λέει το Ισραήλ νομίζω ότι είναι αλληλοεξαρτώμενες και εκ των πραγμάτων
Παράμετρος «αγορές», κύριε καθηγητά. Όλη αυτή η ιστορία φαίνεται ότι επηρεάζει πάρα πολύ τον ενεργειακό χάρτη του πλανήτη και επηρεάζει πάρα πολύ και τις αγορές. Μπορεί το πετρέλαιο να μη βρίσκεται αυτή τη στιγμή στα επίπεδα που ήταν στην πρώτη φάση του πολέμου, οι τάσεις όμως είναι συνεχώς ανοδικές. Αυτό πώς βλέπετε εσείς να επηρεάζει το κομμάτι των συνομιλιών μέσω των πιέσεων που ενδεχομένως ασκούνται;
Κοιτάξτε, όσο ανεβαίνουν οι τιμές και οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, αυτό πιέζει εκ των πραγμάτων τον Πρόεδρο Τραμπ να αναζητήσει λύση στο ζήτημα της διέλευσης των Στενών του Ορμούζ.
Διότι, η άνοδος των τιμών έχει επιπτώσεις και για τον πληθωρισμό των ΗΠΑ, δηλαδή για την τιμή της βενζίνης, αλλά και για την παγκόσμια οικονομία. Επομένως, θα έλεγα, υπάρχουν και άλλες επιπτώσεις. Πραγματικά, διάβαζα ότι η Ευρώπη είχε τις μεγαλύτερες αγοράς φυσικού αερίου, όσο και αν αυτό ακούγεται και λίγο περίεργο, από τη Ρωσία, το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους, πριν μπούμε στη διαδικασία της απαγόρευσης αγοράς φυσικού αερίου από τη Ρωσία.
Επομένως, η άνοδος εκ των πραγμάτων αποτελεί έναν παράγοντα, ο οποίος πιέζει τη διαδικασία και κυρίως πιέζει προς την κατεύθυνση του Πρόεδρου Τραμπ.
Και πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί αυτό;
Δεν μπορώ να κάνω καμία πρόβλεψη και να διακινδυνεύσω κανένα σενάριο. Όλα εξαρτώνται από τι θα συμβεί από το πεδίο, τι θα συμβεί στον Κόλπο, τι θα συμβεί στα Στενά και επομένως είναι εντελώς ανορθολογικό να επιχειρήσει κάποιος να κάνει οποιαδήποτε πρόβλεψη για την παγκόσμια οικονομία. Αυτό, άλλωστε, λέει και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο σε ό,τι αφορά τις προβλέψεις. Το μόνο βέβαιο είναι η αβεβαιότητα.
