Στα χρονικά της αστρονομίας περνά ο κομήτης 41P/Tuttle-Giacobini-Kresák, καθώς οι επιστήμονες παρατήρησαν για πρώτη φορά ένα σώμα να επιβραδύνει, να σταματά και τελικά να αλλάζει φορά περιστροφής γύρω από τον εαυτό του.
Η εντυπωσιακή αυτή μεταμόρφωση ήρθε στο φως μετά από συνδυαστική μελέτη δεδομένων από το τηλεσκόπιο Hubble, το αστεροσκοπείο Lowell και το δορυφόρο Swift της NASA.
Το φαινόμενο, που χαρακτηρίζεται από τους ειδικούς ως «πρωτοφανές», σημειώθηκε κατά το πέρασμα του κομήτη από το περιήλιο (το κοντινότερο σημείο στον Ήλιο) την άνοιξη του 2017.
Η αλληλουχία των παρατηρήσεων αποκαλύπτει μια δραματική αλλαγή στη δυναμική του αντικειμένου.
Αρχικά, τον Μάρτιο του 2017 ο κομήτης πλησιάζει τον Ήλιο περιστρεφόμενος κανονικά, ενώ δυο μήνες μετά η ταχύτητα περιστροφής έχει πέσει κατακόρυφα. Μία πλήρης περιστροφή απαιτεί πλέον 46 έως 60 ώρες — τρεις φορές πιο αργά από πριν.
Τον Δεκέμβριο του 2017 οι μετρήσεις του Hubble δείχνουν πως ο κομήτης έχει πάρει πλέον «ανάποδες στροφές», επιταχύνοντας και πάλι στις 14 ώρες ανά περιστροφή.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της μελέτης, David Jewitt από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια (UCLA), η εξήγηση βρίσκεται στην εξάχνωση των υλικών του κομήτη.
«Οι πίδακες αερίων που εκτοξεύονται από την επιφάνεια λειτουργούν σαν μικροί προωθητήρες», εξηγεί ο Jewitt. «Είναι σαν να σπρώχνεις ένα καρουζέλ: αν σπρώξεις με αντίθετη φορά από αυτή που κινείται, μπορείς να το σταματήσεις και τελικά να το αναγκάσεις να γυρίσει ανάποδα».
Το μικρό μέγεθος του κομήτη —μόλις ένα χιλιόμετρο— τον καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτο σε αυτές τις δυνάμεις, επιτρέποντας στα αέρια να επηρεάσουν την πορεία του πολύ πιο εύκολα από ό,τι σε μεγαλύτερα ουράνια σώματα.
Ο 41P δεν ήταν πάντα κάτοικος της γειτονιάς μας καθώς η βαρύτητα του Δία τον «έσπρωξε» σε μια νέα, πιο κοντινή τροχιά, με αποτέλεσμα να επισκέπτεται τον Ήλιο κάθε 5,4 χρόνια. Ωστόσο, οι επιστήμονες παρατηρούν πως ο κομήτης παρουσιάζει σημάδια κόπωσης: η δραστηριότητά του το 2017 ήταν μόλις το 1/10 εκείνης του 2001.
Το μέλλον του παραμένει πάντως αβέβαιο, καθώς τα υπολογιστικά μοντέλα προειδοποιούν ότι αν ο κομήτης συνεχίσει να επιταχύνει την περιστροφή του σε μελλοντικά περάσματα, οι φυγόκεντρες δυνάμεις θα μπορούσαν τελικά να οδηγήσουν στον πλήρη διαμελισμό του, προσφέροντας ένα εντυπωσιακό αλλά οριστικό τέλος στην κοσμική του διαδρομή.
