Οι ενεργειακοί διάδρομοι δεν μεταφέρουν μόνο φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια, αλλά διαμορφώνουν νέες ισορροπίες ασφάλειας, γεωπολιτικής ισχύος και οικονομικής συνεργασίας. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα του συνεδρίου Energy Corridors, όπου η Ελλάδα και η Κύπρος αναδείχθηκαν ως κομβικοί παίκτες της νέας ενεργειακής αρχιτεκτονικής της Ανατολικής Μεσογείου. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ξεκαθάρισε ότι η ενεργειακή ανάπτυξη δεν μπορεί να γίνει εις βάρος του περιβάλλοντος, ενώ ο πρέσβης του Ισραήλ χαρακτήρισε την Ελλάδα «άγκυρα σταθερότητας» και αξιόπιστο σύμμαχο στην περιοχή.
Η πρώτη θεματική ενότητα, με τίτλο «Η Ελλάδα και η Κύπρος αναδύονται ως πρωταγωνιστές μιας νέας εποχής ενεργειακής ισχύος, συνδεσιμότητας και επενδυτικών ευκαιριών», ανέδειξε τη σημασία των δύο χωρών ως βασικών πυλώνων των ενεργειακών εξελίξεων στην περιοχή.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών, Τάσος Χατζηβασιλείου, χαρακτήρισε το συνέδριο ιδιαίτερα επίκαιρο, σημειώνοντας ότι πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων.
«Όπως έχει επισημάνει ο πρωθυπουργός, η ενέργεια αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα, παράγοντα ισχύος και ασφάλειας. Γι' αυτό η συνδεσιμότητα, η ασφάλεια των ενεργειακών πόρων και η διαφοροποίηση των πηγών αποτελούν τα μεγάλα ζητήματα της εποχής.
Η Ελλάδα, με την κυβέρνηση Μητσοτάκη, μπορεί να υπερηφανεύεται ότι αναδεικνύεται σε έναν ιδιαίτερα σημαντικό ενεργειακό κόμβο.»
Ο ίδιος χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την πρώτη αμερικανική συμφωνία για LNG, ενώ αναφέρθηκε και στον αγωγό που θα συνδέει το Ισραήλ με την Κύπρο, αξιοποιώντας το κοίτασμα Nahalan.
Η ναυτιλία παραμένει πρωταγωνιστής στο LNG
Χαιρετισμό απηύθυνε ο υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Στέφανος Γκίκας, υπογραμμίζοντας ότι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και σε κομβικά σημεία, όπως τα Στενά του Ορμούζ, επιβεβαιώνουν πως η ενεργειακή ασφάλεια αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα. Όπως ανέφερε, η ελληνική ναυτιλία εξακολουθεί να κατέχει ηγετική θέση διεθνώς.
«Με 5.800 πλοία, η ελληνική ναυτιλία διατηρεί την πρώτη θέση παγκοσμίως, ειδικά στο LNG, όπου οι Έλληνες πλοιοκτήτες ελέγχουν περίπου το 23% του παγκόσμιου στόλου. Παράλληλα, οι νέες παραγγελίες πλοίων επιβεβαιώνουν τη δυναμική του ελληνικού ναυτιλιακού κλάδου.»
Η Ανατολική Μεσόγειος αποκτά στρατηγική βαρύτητα
Ο πρέσβης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ελλάδα, Σταύρος Αυγουστίδης, υπογράμμισε ότι το συνέδριο αναδεικνύει εύστοχα τη σημασία της ενέργειας στη σημερινή συγκυρία.
Όπως σημείωσε, η Ανατολική Μεσόγειος εξελίσσεται σε περιοχή ιδιαίτερης γεωπολιτικής και ενεργειακής σημασίας, όπου η ενίσχυση των ενεργειακών διασυνδέσεων, η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και η προστασία των υποδομών αποτελούν βασικές προτεραιότητες.
«Η θωράκιση των δικτύων, των θαλάσσιων αγωγών και των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών απέναντι στις σύγχρονες απειλές αποτελεί προτεραιότητα.»
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο γενικός γραμματέας του Ελληνοουκρανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου, Νικόλας Κανελλόπουλος, ο οποίος επισήμανε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία απέδειξε πως η ενεργειακή ασφάλεια αποτελεί βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής. «Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο ενός νέου οικοσυστήματος στον ενεργειακό κόσμο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Από την πλευρά της, η διευθύντρια του Ελληνοϊσραηλινού Εμπορικού και Τεχνολογικού Επιμελητηρίου, Σουζάνα Φρανσές, υπογράμμισε ότι βασικός στόχος είναι η ενίσχυση νέων συνεργασιών μεταξύ επιχειρήσεων και κρατών στον ενεργειακό τομέα.
Παπασταύρου: Η Ελλάδα διαμορφώνει τη νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης
Στο επίκεντρο του συνεδρίου βρέθηκε η συζήτηση με θέμα «Ενεργειακή Διπλωματία Live: Η Ελλάδα ως αναδυόμενη ενεργειακή δύναμη», με τη συμμετοχή του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου.
Απαντώντας σε ερώτηση για την πορεία ωρίμανσης του έργου του Κάθετου Διαδρόμου και τη σημασία του για την Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή, ο υπουργός υπογράμμισε ότι η νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης διαμορφώνεται μέσα από κοινές πρωτοβουλίες των κρατών-μελών, στις οποίες η Ελλάδα έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο.
«Η νέα αρχιτεκτονική της Ευρώπης είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας πολλών κρατών, όμως πιστεύω ότι η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει συμβάλει καθοριστικά στη διαμόρφωσή της. Το καλοκαίρι του 2024 διαπιστώσαμε ότι υπήρχαν σημαντικές αποκλίσεις στις τιμές της ενέργειας μεταξύ της Νοτιοανατολικής και της Βόρειας Ευρώπης. Με επιστολή του προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, ο πρωθυπουργός ανέδειξε αυτές τις ανισότητες και τις επιπτώσεις τους στην κοινωνική συνοχή των κρατών-μελών.
Αυτό που ξεκίνησε ως μια οικονομική αναγκαιότητα απέκτησε πολύ γρήγορα έντονη γεωπολιτική διάσταση. Η πραγματικότητα είναι ότι η Ευρώπη δεν διέθετε μέχρι σήμερα μια πραγματικά ενιαία εσωτερική αγορά ενέργειας. Είκοσι επτά χώρες λειτουργούσαν χωρίς κοινή στρατηγική. Με το νέο Green Package, που εγκρίθηκε πριν από λίγες εβδομάδες, έγινε ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Η επόμενη ημέρα, ωστόσο, δημιουργεί νέες προκλήσεις τόσο για τα κράτη όσο και για τις επιχειρήσεις.»
Αναφερόμενος στη συνεργασία Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ, στο πλαίσιο του σχήματος 3+1, ο υπουργός σημείωσε ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία.
«Το σχήμα 3+1 αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα συνεργασίας. Για πρώτη φορά πραγματοποιούνται τόσο ουσιαστικές συναντήσεις, επειδή πλέον το αντικείμενο είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Δημιουργείται ένα πλαίσιο συνεργασίας και κοινών κανόνων που ενισχύει τη σταθερότητα στην περιοχή και επιτρέπει στον ιδιωτικό τομέα να αναπτύξει νέους άξονες συνεργασίας. Όσα συμβαίνουν σήμερα στα Στενά του Ορμούζ μάς υπενθυμίζουν πόσο σημαντική είναι η ανάπτυξη εναλλακτικών ενεργειακών διαδρόμων.»
Η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο υπουργός στο ζήτημα της περιβαλλοντικής προστασίας, απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με τις έρευνες για υδρογονάνθρακες και τις προβλέψεις που υπάρχουν για την προστασία των οικοσυστημάτων.
Όπως ξεκαθάρισε, η ενεργειακή ανάπτυξη δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί εις βάρος του περιβάλλοντος.
«Για εμάς δεν αποτελεί επιλογή η ανάπτυξη με οποιοδήποτε κόστος. Η προστασία του περιβάλλοντος είναι αδιαπραγμάτευτη και αποτελεί οριζόντια κυβερνητική πολιτική.
Οφείλουμε να αξιοποιήσουμε τον ορυκτό μας πλούτο και τους υδρογονάνθρακες, αλλά πάντοτε με αυστηρούς κανόνες και σεβασμό στο περιβάλλον. Η κυβέρνηση επιλέγει τη βιώσιμη ανάπτυξη. Για τον λόγο αυτό λέμε "όχι" στην άναρχη εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε μικρά νησιά.
Παράλληλα, αναγνωρίζουμε την ανάγκη να επιταχυνθεί η ανάπτυξη των έργων αποθήκευσης ενέργειας. Σε καμία περίπτωση, όμως, η εθνική ενεργειακή ανάγκη δεν έρχεται σε σύγκρουση με την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.»
Κύπρος: Η διασυνδεσιμότητα είναι το κλειδί
Τη στρατηγική σημασία της Κύπρου στο νέο ενεργειακό τοπίο ανέδειξε ο μόνιμος γραμματέας του υπουργείου Ενέργειας της Κυπριακής Δημοκρατίας, Κυριάκος Ιορδάνου.
Όπως σημείωσε, η Ανατολική Μεσόγειος εξελίσσεται σε έναν ζωτικής σημασίας ενεργειακό διάδρομο, ο οποίος συνδέει την Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.
«Η πραγματική πρόκληση είναι να διασφαλιστεί προσιτή, ασφαλής και αξιόπιστη πρόσβαση στην ενέργεια», υπογράμμισε, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη συνεργασία της Κύπρου με την Ελλάδα και το Ισραήλ.
Παράλληλα, στάθηκε στη σημασία των ενεργειακών υποδομών και της διασυνδεσιμότητας, επισημαίνοντας ότι καμία χώρα δεν πρέπει να παραμένει ενεργειακά απομονωμένη.
Πρέσβης Ισραήλ: Η Ελλάδα αποτελεί άγκυρα σταθερότητας
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσίασε και η θεματική ενότητα «Η Ελλάδα, κόμβος ισχύος: Η Ελλάδα στο επίκεντρο του ενεργειακού παιχνιδιού», κατά την οποία αναλύθηκαν οι γεωπολιτικές εξελίξεις και ο αναβαθμισμένος ρόλος της χώρας ως ενεργειακού κόμβου μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής, Ασίας και Ηνωμένων Πολιτειών.
Στη συζήτηση με τον διευθύνοντα σύμβουλο της UPoilTankers & Trading, Θεόδωρο Χουλιάρα, ο πρέσβης του Ισραήλ στην Ελλάδα, Νόαμ Κατζ, χαρακτήρισε τη χώρα μας «άγκυρα σταθερότητας» στην ευρύτερη περιοχή.
«Βλέπουμε στην Ελλάδα μια άγκυρα σταθερότητας και έναν αξιόπιστο σύμμαχο. Τα τελευταία χρόνια η χώρα έχει σημειώσει σημαντική ανάπτυξη και αποτελεί για το Ισραήλ μια γέφυρα προς την Ευρώπη.»
Αναφερόμενος στη συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, τόνισε ότι βασίζεται σε κοινά συμφέροντα και κοινό όραμα.
«Η συνεργασία αυτή αντανακλά τα κοινά μας συμφέροντα και την επιθυμία να δημιουργήσουμε περισσότερες ευκαιρίες για τους πολίτες των χωρών μας. Τα τελευταία χρόνια εργαστήκαμε συστηματικά ώστε αυτή η συνεργασία να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο.»
Ο Ισραηλινός πρέσβης αναφέρθηκε, επίσης, στον ευρύτερο εμπορικό και ενεργειακό διάδρομο που ξεκινά από την Ινδία, περνά από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία και το Ισραήλ και καταλήγει στην Ελλάδα και, μέσω αυτής, στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Όπως σημείωσε, το όραμα αυτό δεν περιορίζεται σε έναν αγωγό ή σε ένα ηλεκτρικό καλώδιο.
«Όταν μιλάμε για συνδεσιμότητα, δεν αναφερόμαστε μόνο σε έναν σωλήνα ή σε ένα καλώδιο. Πρόκειται για ένα ολόκληρο δίκτυο συνεργασιών, στο οποίο κάθε χώρα έχει τον δικό της διακριτό ρόλο και συμβάλλει στη δημιουργία ενός ισχυρού πλέγματος διασύνδεσης.»
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις αναδεικνύουν ακόμη περισσότερο την ανάγκη για σταθερότητα. «Αν κάτι μάθαμε τα τελευταία χρόνια, είναι ότι όταν υπάρχει σύγκρουση πρέπει να διασφαλίζεις τη σταθερότητα. Στόχος μας είναι να ωφεληθούν όλες οι χώρες που συμμετέχουν σε αυτή τη συνεργασία.»
Απαντώντας στην ερώτηση ποια είναι η πρώτη λέξη που του έρχεται στο μυαλό όταν ακούει τη λέξη «Ελλάδα», ο Νόαμ Κατζ δεν έκρυψε την αισιοδοξία του για τις προοπτικές των διμερών σχέσεων.
«Όπου κι αν κοιτάξω βλέπω περισσότερες ευκαιρίες. Υπάρχουν σημαντικές προοπτικές συνεργασίας σε όλους τους τομείς. Αν έπρεπε να επιλέξω μία μόνο λέξη, αυτή θα ήταν: "περισσότερα".»
Κλείνοντας τη συζήτηση και αναφερόμενος στην ολοκλήρωση της θητείας του στην Ελλάδα μέσα στις επόμενες εβδομάδες, ο πρέσβης εμφανίστηκε ιδιαίτερα συγκινημένος.
«Θέλω να ευχαριστήσω όλους τους Έλληνες, γιατί έγιναν κομμάτι της προσωπικής μου ιστορίας. Επιστρέφω στο Ισραήλ ως πραγματικός φίλος της Ελλάδας και εύχομαι να δείξετε την ίδια γενναιοδωρία και στον νέο πρέσβη.»
