Νέα ώθηση για την πορεία του έργου ηλ. διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου αναμένεται να δώσουν οι σημερινές διαβουλεύσεις ανάμεσα σε Αθήνα, Λευκωσία και Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο της Άτυπης Συνόδου των υπουργών Ενέργειας της ΕΕ που φιλοξενείται στην Κύπρο στις 12 και 13 Μαΐου.
Η σημερινή τετραμερής συνάντηση στην κυπριακή πρωτεύουσα επαναφέρει στο προσκήνιο το έργο του καλωδίου, με το project να εισέρχεται ξανά σε φάση ενεργών ευρωπαϊκών διεργασιών, ύστερα από μια μακρά περίοδο αβεβαιότητας, καθυστερήσεων και γεωπολιτικών πιέσεων.
Στη συνάντηση θα συμμετάσχουν ο Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ Νταν Γιόργκενσεν, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου Μιχάλης Δαμιανός, καθώς και στελέχη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), σε μια συγκυρία που χαρακτηρίζεται κρίσιμη τόσο για τη χρηματοδοτική όσο και για τη γεωπολιτική διάσταση του project.
Η παρουσία της ΕΤΕπ θεωρείται από αρμόδιες πηγές καθοριστική, καθώς σηματοδοτεί την έναρξη της διαδικασίας αξιολόγησης του έργου από την ευρωπαϊκή τράπεζα. Η διαδικασία due diligence αναμένεται να εξετάσει σε βάθος τα τεχνικά, οικονομικά και ρυθμιστικά χαρακτηριστικά της διασύνδεσης και εκτιμάται ότι θα διαρκέσει αρκετούς μήνες, ανοίγοντας ωστόσο τον δρόμο για πιθανή νέα χρηματοδοτική συμμετοχή.
Για την ελληνική πλευρά αλλά και για τον ΑΔΜΗΕ, η συμβολή της ΕΤΕπ λειτουργεί ως μηχανισμός ενίσχυσης της θεσμικής αξιοπιστίας του έργου σε μια περίοδο όπου ο GSI έχει δεχθεί επανειλημμένα πιέσεις τόσο σε πολιτικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο.
Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη στάση της Λευκωσίας, καθώς η κυπριακή κυβέρνηση εμφανίζεται πλέον να επανέρχεται πιο ενεργά στη στήριξη της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Το προ ημερών κοινό αίτημα Ελλάδας και Κύπρου προς την ΕΤΕπ για επανεξέταση της χρηματοδοτικής συμμετοχής θεωρείται ενδεικτικό της προσπάθειας επανεκκίνησης του project, μετά τις επιφυλάξεις που είχαν εκφραστεί το προηγούμενο διάστημα για την οικονομική δομή και τη βιωσιμότητά του.
Στη Λευκωσία θα βρίσκεται και ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ, Μάνος Μανουσάκης, με τον διαχειριστή να επιχειρεί να κρατήσει ενεργό το χρονοδιάγραμμα του έργου και να περιορίσει τον κίνδυνο νέων καθυστερήσεων.
Το πολιτικό σήμα της Ευρώπης στην Τουρκία
Η σημερινή συνάντηση αποκτά, ωστόσο, ιδιαίτερο βάρος και λόγω της αυξημένης γεωπολιτικής έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι πρόσφατες πρωτοβουλίες της Άγκυρας, τόσο σε επίπεδο νομοθετικών κινήσεων όσο και μέσω παλαιότερων επιχειρησιακών παρεμβάσεων στην περιοχή της Κάσου, έχουν επαναφέρει στο επίκεντρο το ζήτημα της ασφάλειας των ενεργειακών υποδομών και των έργων διασύνδεσης στην περιοχή.
Υπενθυμίζεται ότι το τελευταίο διάστημα έχουν καταγραφεί νέες παρενοχλήσεις ερευνητικών πλοίων νοτίως της Κάσου, ενώ η τουρκική πλευρά εξακολουθεί να προβάλλει διεκδικήσεις σε θαλάσσιες ζώνες του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, δημιουργώντας ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας για μεγάλα ενεργειακά projects.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν και οι πρόσφατες τοποθετήσεις του Νταν Γιόργκενσεν αναφορικά με τα σχέδια ηλεκτρικής διασύνδεσης Τουρκίας – Κατεχομένων. Ο Ευρωπαίος Επίτροπος ξεκαθάρισε ότι το συγκεκριμένο σχέδιο δεν συνιστά έργο κοινού ενδιαφέροντος της ΕΕ και δεν μπορεί να λάβει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, επισημαίνοντας ότι οποιαδήποτε ενεργειακή διασύνδεση στην Κύπρο προϋποθέτει τη συναίνεση της Κυπριακής Δημοκρατίας και του αναγνωρισμένου διαχειριστή συστήματος μεταφοράς.
Στις Βρυξέλλες, οι δηλώσεις αυτές ερμηνεύονται ως σαφής πολιτική στήριξη προς τον Great Sea Interconnector αλλά και ως μήνυμα αποτροπής απέναντι σε προσπάθειες δημιουργίας ενεργειακών τετελεσμένων στην περιοχή.
Παράλληλα, η Κομισιόν εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τον GSI ως έργο στρατηγικής σημασίας για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ενοποίηση, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η ΕΕ επιχειρεί να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια και τη διαφοροποίηση των δικτύων της μέσω των νέων ενεργειακών διαδρόμων που σχεδιάζει στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Κύπρος παραμένει σήμερα το μοναδικό κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς ηλεκτρική διασύνδεση με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς, στοιχείο που καθιστά το έργο κομβικό όχι μόνο για τις δύο χώρες αλλά και για τη συνολική στρατηγική αυτονομίας της ΕΕ.
Υπό αυτό το πρίσμα, η σημερινή τετραμερής στη Λευκωσία θεωρείται από ευρωπαϊκούς κύκλους ένα κρίσιμο βήμα επανεκκίνησης του μεγαλύτερου ενεργειακού project της Ανατολικής Μεσογείου, με το ενδιαφέρον να στρέφεται πλέον όχι μόνο στις χρηματοδοτικές αποφάσεις αλλά και στις πολιτικές πρωτοβουλίες που θα ακολουθήσουν το επόμενο διάστημα.
Φυσικό Αέριο και Αποθήκευση ΑΠΕ στο επίκεντρο της Άτυπης Συνόδου
Παράλληλα, στην άτυπη σύνοδο των υπουργών Ενέργειας, σύμφωνα με την επίσημη ατζέντα, θα συζητηθεί η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ενεργειακής αυτονομίας, η ανθεκτικότητα και η επιτάχυνση της Ενεργειακής Ένωσης. Σε αυτή πέραν των υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα συμμετάσχουν οι υπουργοί των χωρών της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών, της Ουκρανίας και της Μολδαβίας.
Σύμφωνα με προπαρασκευαστικό έγγραφο που κατήρτισε η κυπριακή προεδρία, και αποκάλυψε το Reuters, οι υπουργοί καλούνται να συζητήσουν «τον ρόλο των εγχώριων πόρων φυσικού αερίου» ως ενδεχόμενο συλλογικό μηχανισμό σταθερότητας τιμών και ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας της Ένωσης.
Σύμφωνα με πηγές της κυπριακής προεδρίας, βασική επιδίωξη είναι να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο που θα συνδυάζει ενεργειακή επάρκεια και στρατηγική ισορροπία, διασφαλίζοντας την ασφάλεια εφοδιασμού της Ευρώπης χωρίς να τίθενται σε κίνδυνο οι στόχοι της πράσινης μετάβασης και της απανθρακοποίησης.
