Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει εισέλθει πλέον σε μια επικίνδυνη φάση, με την Αμερική και το Ισραήλ να βρίσκονται σε στρατηγικό αδιέξοδο. Η σύγκρουση ξεκίνησε από την κυβέρνηση του προέδρου Τραμπ, ο οποίος αποφάσισε να αναλάβει επιθετική στρατηγική κατά του Ιράν, ακολουθώντας συντονισμένα το Ισραήλ. Στόχος του ήταν μια αστραπιαία νίκη που θα επέβαλε τη θέληση των υπερδυνάμεων και θα αναδείκνυε την ισχύ τους στην περιοχή. Σήμερα, όμως, γίνεται φανερό ότι αυτή η στρατηγική βασίστηκε σε υπεραισιόδοξες εκτιμήσεις και έχει οδηγήσει σε μακροχρόνιο εγκλωβισμό, με υψηλό κόστος όχι μόνο για τους εμπλεκόμενους αλλά και για όλο τον κόσμο.
Η αρχική στρατηγική του Τραμπ βασίστηκε στην παραδοχή ότι η τεχνολογική υπεροχή και η ταχύτητα των αμερικανικών και ισραηλινών δυνάμεων θα μπορούσαν να συντρίψουν την Τεχεράνη μέσα σε λίγες ημέρες. Η πραγματικότητα όμως απεδείχθη διαφορετική.
Το Ιράν αξιοποίησε την αντοχή και τη στρατηγική υπομονή του, εκτοξεύοντας καθημερινά δεκάδες drones και βαλλιστικούς πυραύλους στις χώρες του Κόλπου και το Ισραήλ, προκαλώντας συνεχώς φθορά στις άμυνες και εξαντλώντας τα αποθέματα πυρομαχικών. Αντί για γρήγορη νίκη, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ βρέθηκαν εγκλωβισμένοι σε έναν πόλεμο υψηλής διάρκειας, χωρίς σαφή τέλος.
Οι συνέπειες και για το Ισραήλ είναι ήδη εμφανείς. Οι στρατιωτικές υποδομές έχουν υποστεί σημαντικές καταστροφές, τα αποθέματα πυρομαχικών μειώνονται, ενώ οι στρατιώτες αντιμετωπίζουν κόπωση και περιορισμένες εφεδρείες. Παράλληλα, η ηγεσία προσπαθεί να διαχειριστεί μια κρίση που εξελίσσεται σε μακροχρόνιο πόλεμο, με σοβαρές στρατηγικές, οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, από την πλευρά τους, βλέπουν την κοινωνία να αντιδρά, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το 62% των Αμερικανών αντιτίθεται σε επίγεια στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν, ενώ μόλις το 20% των Ρεπουμπλικάνων υποστηρίζει την αποστολή στρατευμάτων. Ο Τραμπ βρίσκεται εγκλωβισμένος ανάμεσα στην πίεση των συμμάχων, την πολιτική του φθορά και την κοινωνική απροθυμία.
Ένα από τα πιο κρίσιμα στοιχεία της σύγκρουσης είναι ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ ενός από τα πιο στρατηγικά σημεία για τη διεθνή ενέργεια. Το Ιράν έχει τη δυνατότητα να περιορίσει ή να απειλήσει τη διέλευση πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, δημιουργώντας άμεσο στρατηγικό πλεονέκτημα για τον εαυτό του και σοβαρό πρόβλημα για τις ΗΠΑ. Κάθε στρατιωτική δράση κοντά στα Στενά μπορεί να προκαλέσει διεθνή ενεργειακή κρίση και αύξηση των τιμών του πετρελαίου, αυξάνοντας τον οικονομικό και πολιτικό λογαριασμό για τον Τραμπ. Το Ιράν εκμεταλλεύεται αυτόν τον μοχλό πίεσης χωρίς να χρειάζεται μεγάλης κλίμακας εισβολή, αυξάνοντας τη διάρκεια και την πολυπλοκότητα της σύγκρουσης.
Η αποτυχία της στρατηγικής του Τραμπ και του Ισραήλ αποκαλύπτει μια σημαντική αλλαγή στη φύση του πολέμου. Δεν κερδίζει πλέον ο πιο ισχυρός ή τεχνολογικά προηγμένος, αλλά αυτός που μπορεί να αντέξει περισσότερο. Η εποχή των γρήγορων και αστραπιαίων πολέμων, έχει τελειώσει. Η σύγχρονη μάχη βασίζεται στην αντοχή των κοινωνιών, τη διατήρηση στρατιωτικών πόρων και την ικανότητα να αντιμετωπίζεις φθορά μακράς διάρκειας.
Το μέλλον του πολέμου παραμένει αβέβαιο. Οι πιθανότητες για μια γρήγορη, αποφασιστική νίκη είναι πλέον ελάχιστες. Ο πόλεμος μπορεί να συνεχιστεί για μήνες με υψηλό οικονομικό κόστος και στρατηγική φθορά για ΗΠΑ και Ισραήλ, ενώ το Ιράν συνεχίζει να εφαρμόζει τακτικές ασύμμετρης πίεσης που εξαντλούν τον αντίπαλο.
Κάθε στρατηγική απόπειρα επίλυσης με γρήγορα πλήγματα ή αποφασιστικές ενέργειες φαίνεται να είναι όχι μόνο αναποτελεσματική αλλά και επικίνδυνη, δεδομένης της γεωπολιτικής σημασίας των Στενών του Ορμούζ και των ενεργειακών αγορών.
Συμπερασματικά, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δείχνει ξεκάθαρα ότι οι υπερδυνάμεις που ξεκίνησαν τη σύγκρουση βρίσκονται πλέον σε ένα στρατηγικό αδιέξοδο. Ο Τραμπ, με λανθασμένες εκτιμήσεις και υπεραισιόδοξες προσδοκίες, εγκλωβίστηκε σε έναν πόλεμο που δεν μπορεί να επιλύσει εύκολα, ενώ το Ισραήλ αντιμετωπίζει προβλήματα πόρων και κόπωσης. Η στρατηγική υπομονή, η αντοχή και η ικανότητα φθοράς καθορίζουν πλέον την έκβαση, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα πότε και αν θα τελειώσει ο πόλεμος.
Τελικά, μήπως αυτός ο πόλεμος ήταν αχρείαστος; Και αν ναι, ποιο θα είναι το τίμημα που θα πληρώσουν οι κοινωνίες και οι στρατιωτικές δυνάμεις που εμπλέκονται;
Αντιπτέραρχος (Ι) εα. Κωνσταντίνος Ιατρίδης, Επίτιμος Διοικητής ΔΑΥ, Επίτιμος Πρόεδρος Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Αεροπορίας, Αμυντικός Αναλυτής
