Η «ανθεκτικότητα» Πούτιν και το παράδειγμα Σαντάμ Χουσεΐν
AP
AP

Η «ανθεκτικότητα» Πούτιν και το παράδειγμα Σαντάμ Χουσεΐν

Ο Βλαντιμίρ Πούτιν κρατάει ακόμα καλά τα ηνία της εξουσίας στη Ρωσία  παρά τις στρατιωτικές αποτυχίες στην Ουκρανία, την αποτυχημένη κινητοποίηση και τις πολιτικές εσωτερικές διαμάχες, ανέφεραν οκτώ καλά ενημερωμένες πηγές, αλλά ορισμένες είπαν ότι αυτό θα μπορούσε να αλλάξει γρήγορα εάν οδηγηθεί σε  ολοκληρωτική ήττα.

Οι περισσότερες πηγές που επικαλείται το πρακτορείο Reuters, δήλωσαν ότι ο Ρώσος πρόεδρος βρισκόταν πιο στριμωγμένος από ποτέ άλλοτε στην δύο δεκαετιών παραμονή του στην εξουσία λόγω των εξελίξεων στο ουκρανικό μέτωπο. 

Ωστόσο, οι πηγές, συμπεριλαμβανομένων νυν και πρώην δυτικών διπλωματών και κυβερνητικών αξιωματούχων, ανέφεραν ότι δεν ήταν εμφανής κάποια επικείμενη απειλή από τον στενό κύκλο του, τον στρατό ή τις υπηρεσίες πληροφοριών.

«Προς το παρόν, ο Πούτιν κρατάει γερά», είπε ο Άντονι Μπρέντον, πρώην πρεσβευτής της Βρετανίας στη Ρωσία.

Εκτιμά ότι ο Ρώσος ηγέτης ελπίζει να διαπραγματευτεί για την Ουκρανία, πιθανώς με τους Αμερικανούς, και ότι οι κατακτήσεις της Μόσχας στο πεδίο της μάχης θα αυξηθούν παρά την έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού, υλικού, ακόμη και πυραύλων.

Στην εξουσία από το 1999, ο Πούτιν έχει ξεπεράσει πολυάριθμες εσωτερικές κρίσεις και πολέμους και περισσότερες από μία φορές αντιμετώπισε μεγάλες διαδηλώσεις στους δρόμους πριν θέσει ουσιαστικά εκτός νόμου οποιαδήποτε πραγματική αντιπολίτευση.

Η «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» του 70χρονου στην Ουκρανία από τις 24 Φεβρουαρίου, ωστόσο, έχει δημιουργήσει την πιο τεταμένη αντιπαράθεση Ανατολής-Δύσης από την κρίση των πυραύλων της Κούβας το 1962 και πυροδότησε τις σκληρότερες κυρώσεις της Δύσης εναντίον της Ρωσίας ποτέ.

Ο στρατός του έχει υπομείνει ταπεινωτικές υποχωρήσεις καθώς και τεράστιες απώλειες και εκατοντάδες χιλιάδες Ρώσοι άνδρες έχουν καταφύγει στο εξωτερικό για να αποφύγουν την επιστράτευση. Ο Πούτιν έχει επίσης εμπλακεί σε «πυρηνικούς» λεονταρισμούς σε αυτό που ορισμένοι ερμηνεύουν ως σημάδι απόγνωσης.

Κάποιοι σύμμαχοι του Πούτιν όπως ο Τσετσένος Καντίροφ,  κατηγόρησαν στρατιωτικούς αρχηγούς για κακή διαχείριση του πολέμου.

Ο Μπρέντον, ο οποίος ασχολήθηκε με τον Πούτιν κατά τη δεύτερη θητεία του, είπε ότι δεν υπήρξε δημόσια κριτική εναντίον του από την πολιτική ή επιχειρηματική ελίτ ή κανένα σημάδι κίνησης εναντίον του, αλλά αυτό μπορεί να μην έχει διάρκεια.

«Εάν βρεθούν να συνεχίσουν να υποχωρούν την άνοιξη, τον Μάρτιο/Απρίλιο του επόμενου έτους, τότε το ένστικτό μου είναι ότι σε εκείνο το σημείο τα πράγματα γίνονται πραγματικά προβληματικά για τον Πούτιν -- όχι σε λαϊκό επίπεδο, αλλά σε επίπεδο ελίτ.

«Υπάρχουν ένα σωρό άνθρωποι  εκεί που έχουν βασικά συμφέροντα και δεν θέλουν να είναι μέρος μιας ενδεχόμενης καταστροφής».

Το παράδειγμα του Σαντάμ 

Οι διαμαρτυρίες κατά της κινητοποίησης από συγγενείς, η υπόσχεση της Ουκρανίας να μην ασχοληθεί με τον Πούτιν και η δήλωση του προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν ότι δεν πρέπει να επιτραπεί στον Πούτιν να παραμείνει στην εξουσία, έχουν τροφοδοτήσει εικασίες για το μέλλον του.

Ο Ντμίτρι Πεσκόφ, εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, είπε ότι μια δημοσίευση της Washington Post αυτόν τον μήνα ότι ένα μέλος του στενού κύκλου του Πούτιν τον είχε εγκαλέσει για τον πόλεμο ήταν «απολύτως αναληθής», αλλά είπε ότι υπάρχει ειλικρινής συζήτηση για την πολιτική.

«Υπάρχουν εργασιακά επιχειρήματα: για την οικονομία, για τη διεξαγωγή της στρατιωτικής επιχείρησης», είπε ο Πεσκόφ στους δημοσιογράφους. «Δεν είναι σημάδι οποιασδήποτε διάσπασης».

Το Κρεμλίνο λέει ότι ο Πούτιν υποστηρίζεται από τη συντριπτική πλειοψηφία των Ρώσων και κέρδισε μια συντριπτική επανεκλογή το 2018.

Το πολιτικό σύστημα της Ρωσίας είναι διαβόητο για την αδιαφάνεια τους, αν και η Ουάσιγκτον έδειξε πριν από την εισβολή ότι μπορούσε να διακρίνει τα σχέδια της Μόσχας.

Ανώτερος δυτικός αξιωματούχος που παρακολουθεί στενά την κατάσταση και αρνήθηκε να κατονομαστεί λόγω της ευαισθησίας του θέματος, είπε ότι μέχρι στιγμής δεν υπήρξαν σημαντικές αποστασίες.

Υπήρχαν σημάδια εσωτερικής διαμάχης, καταγγελιών και αργής λήψης αποφάσεων, είπε ο αξιωματούχος: «Αλλά δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι έχασε τον έλεγχο».

Ένας Αμερικανός αξιωματούχος που αρνήθηκε να κατονομαστεί για τον ίδιο λόγο είπε ότι η Ουάσιγκτον και οι σύμμαχοί της υπέθεσαν ότι η θέση του Πούτιν ήταν ασφαλής. «Τούτου λεχθέντος, πολλές από τις πρόσφατες ενέργειές του - συμπεριλαμβανομένης της κινητοποίησης - δείχνουν ξεκάθαρα ότι ο Πούτιν είναι σε θέση άμυνας».

Με ισχυρές υπηρεσίες πληροφοριών που στηρίζουν ένα πολιτικό σύστημα που στελεχώνεται από πιστούς που παρακολουθούν στενά, θα ήταν δύσκολο και επικίνδυνο για οποιονδήποτε να κινηθεί εναντίον του.

Ο Άντριου Βάις, ειδικός του Πούτιν στο Carnegie Endowment, είπε ότι ενώ «όλα είναι πιθανά» στη Ρωσία, η κοινή γνώμη είναι λιγότερο σημαντική εκεί από ό,τι στη Δύση, οι πραγματικοί αντίπαλοι τράπηκαν σε φυγή ή φυλακίστηκαν και ο Πούτιν περικυκλώθηκε από πιστούς.

"Δείξε μου το άτομο που θα μιλήσει στο γραφείο του Πούτιν και θα πει ότι τελείωσες. Ποιος θα είχε το θράσος να το κάνει αυτό;" είπε ο Βάις, ο οποίος είχε διάφορους ρόλους πολιτικής στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ και έγραψε ένα βιβλίο για τον Πούτιν.

Ο Ρώσος ηγέτης θα μπορούσε να ανατραπεί μέσω ενός πραξικοπήματος στο παλάτι, μιας εξέγερσης των ελίτ ή μιας "εισβολής στη Βαστίλη", είπε, ενώ σημείωσε ότι ο Ιρακινός ηγέτης Σαντάμ Χουσεΐν είχε κυβερνήσει για περισσότερο από μια δεκαετία αφού είχε αποτραπεί η εισβολή του στο Κουβέιτ το 1990. 

«Βασιλεύει ο φόβος»

Η Τατιάνα Στανοβάγια, ιδρύτρια της εταιρείας ανάλυσης R.Politik, είπε ότι ο Πούτιν θα αντιμετώπιζε προβλήματα εάν εξαντλούσε τις επιλογές για την κλιμάκωση της σύγκρουσης.

Σε αυτή την περίπτωση, η ελίτ θα προσπαθούσε να πείσει τον Πούτιν να παραμερίσει, προέβλεψε, προσθέτοντας ότι δεν υπάρχουν ακόμη σημάδια του είδους πραξικοπημάτων που ανέτρεψαν τον Σοβιετικό ηγέτη Νικήτα Χρουστσόφ το 1964 ή στόχευσαν τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ τον Αύγουστο του 1991.

"Εάν είναι σε θέση να... εκπληρώσει τις  υποχρεώσεις του ενώπιον της ελίτ και του πληθυσμού -- σταθερότητα, ειρήνη, συντάξεις και μισθοί -- τότε τίποτα δεν θα τον απειλήσει", είπε η Στανοβάγια.

«Αλλά αν... ο ρωσικός στρατός απωθηθεί στα παλιά σύνορα της Ρωσίας πριν από την προσάρτηση, εάν ο ουκρανικός στρατός προχωρήσει στην επίθεση περαιτέρω...και εάν ο προϋπολογισμός δεν μπορεί να αντεπεξέλθει και υπάρχουν καθυστερήσεις στις συντάξεις. .η ελίτ θα κινητοποιηθεί σταδιακά».

Αν και οι δημοσκοπήσεις στη Ρωσία δείχνουν αυξανόμενη ανησυχία του κοινού, μια γαλλική διπλωματική πηγή είπε ότι πιστεύουν ότι ο Πούτιν, ο οποίος έχει τον απόλυτο έλεγχο των μέσων μαζικής ενημέρωσης, θα μπορούσε να διατηρήσει τη την εξουσία του.

«Ας μην ξεχνάμε ότι ο φόβος βασιλεύει», είπε η πηγή. «Εξακολουθώ να πιστεύω ότι η πλειοψηφία των Ρώσων θα στηρίξει τον Πούτιν ό,τι κι αν αποφασίσει».

Ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος είπε ότι ο Πούτιν θα έπρεπε να χάσει  τον πόλεμο παταγωδώς για να εκδιωχθεί.

Εάν και όταν έρθει αυτή η ώρα, είπε ο πρώην Βρετανός πρεσβευτής Μπρέντον, ο διάδοχός του είναι απίθανο να είναι φίλος της Δύσης.

"Οι άνθρωποι που θα λάβουν τις αποφάσεις είναι σκληροί. Δεν πρόκειται να βρεθούμε μ' έναν τρυφερό φιλελεύθερο."