Το Καλοκαίρι του 1976, η Βρετανία γνώρισε τις μέχρι τότε υψηλότερες θερμοκρασίες στην καταγεγραμμένη ιστορία της, με αποτέλεσμα όχι μόνο την σχεδόν πρωτόγνωρη ξηρασία, λειψυδρία και πυρκαγιές (είχε διοριστεί τότε ακόμη και Υπουργός…Ξηρασίας), αλλά και το ξεκίνημα πολιτικών διεργασιών που οδήγησαν λίγα χρόνια αργότερα, σε μια ανατροπή στο πολιτικό σκηνικό της χώρας.
Μια ανατροπή που δεν είχε να κάνει με την υποκατάσταση των πολιτικών σχηματισμών από εντελώς καινούριους, αλλά με την ανάδειξη ενός προσώπου ως Πρωθυπουργού, που άφησε το δικό της στίγμα στην ιστορία του Ηνωμένου Βασιλείου, όπως μόνο ο Winston Churchill κατάφερε μέσα στον 20ο αιώνα.
Ο λόγος φυσικά - εκτενέστερα παρακάτω - για την Margaret Thatcher.
Αυτό που δεν διακρινόταν τότε άμεσα, στις πολιτικές διεργασίες, ήταν οι κοινωνικές μεταβολές που κινούνταν παράλληλα με αυτές στην Πολιτική, αλλά τελικά την προσδιόριζαν για το Μέλλον της χώρας.
Οι κοινωνικές αυτές μεταβολές, που είχαν φυσικά να κάνουν με την εν εξελίξει ανασύνθεση του Εθνολογικού χαρακτήρα του Μεγάλου Νησιού, με τις κατά κύματα από το 1947-8 κυρίως, εισροές πληθυσμών από τις πάλαι ποτέ Βρετανικές Αποικίες - κι όχι μόνον -, αρχικά επηρέασαν τα πολιτιστικά δρώμενα (μια «επανάσταση» στην κουλτούρα, τις τέχνες και την σκέψη εντέλει) και αθροιστικά, αμφισβήτησαν τα θεμέλια της παραδοσιακής βρετανικής κοινωνίας που ταυτίστηκε με τις εποχές «ευμάρειας» και «κυριαρχίας» της Βρετανίας στον Κόσμο.
Υπό μια έννοια, η μετάπτωση της χώρας σε καθεστώς αν όχι κομπάρσου, τουλάχιστον σε αυτόν του Support Role στο γκρουπ των «Μεγάλων Δυνάμεων», έγινε πλέον αντιληπτή ως κάτι όχι προσωρινό, αλλά ως μια Σταθερά που θα καθόριζε το πολιτικό, οικονομικό, Γεωπολιτικό μέλλον του Νησιού.
Τότε, το 1976, σχετικά πρόσφατη ήταν η εισδοχή της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (1973), με την ανάλογη αισιοδοξία που προσέφερε για το Μέλλον.
Συνήθως, η θερινή περίοδος των «Διακοπών» βρίθει από ειδήσεις σχετικές με… Αθλητισμό και… ταξίδια αναψυχής.
Τότε και πάλι, το καλοκαίρι του 1976, η Βρετανία ηττήθηκε και στο πεδίο του Αθλητισμού, στο κατ’ εξοχήν «Βρετανικό Σπορ» το …Κρίκετ, από τις (βρετανικές) Δυτικές Ινδίες.
Η …επιστροφή στο… Παρόν, μας προσφέρει σε ικανές δόσεις, τόσο το Αθλητικό σασπένς στο Ποδόσφαιρο (με την Εθνική Ομάδα της Αγγλίας, για πολλοστή φορά, να εκπροσωπεί πάλι την… ελπίδα), όσο και τις κλιματολογικές συνθήκες, παρόμοιες με αυτές του Καλοκαιριού του 1976.
Εκείνο το καλοκαίρι, ήταν το τελευταίο στην Downing Street του αλήστου μνήμης Harold Wilson, του «χαρούμενου Χάρρυ», ενός Πρωθυπουργού από το Εργατικό κόμμα, με δυο θητείες, εν μέσω πολλών διεθνών εξελίξεων, αλλά με απολύτως απούσα την βρετανική παρουσία στο σύνολο σχεδόν αυτών.
Ο Wilson, έδωσε τη θέση του στον Εργατικό και πάλι, James Callaghan, ο οποίος με τη σειρά του, μετά από τρία, τραυματικά για τα εσωτερικά της Βρετανίας χρόνια - με «ιταλοποίηση» κυριολεκτικά των οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων - , πέρασε αμετάκλητα στην Λήθη, δίνοντας τη σκυτάλη στον… «Οδοστρωτήρα Θάτσερ».
Με την τελευταία ξεκίνησε μια υπερδεκαετής περίοδος έντονων διεργασιών στις εσωτερικές όσο και στις εξωτερικές υποθέσεις του Ηνωμένου Βασιλείου, και η ίδια - άθελα της ίσως - συνεχίζει να αποτελεί το μέτρο σύγκρισης, για τους Συντηρητικούς Βρετανούς τουλάχιστον.
Οι όποιες συγκρίσεις και προσπάθεια εξεύρεσης αναλογιών με το ιστορικό παρελθόν, εξαντλούν όμως κάποια στιγμή και σε τελευταία ανάλυση την …τόσο τη δυναμική τους, όσο και τη Χρησιμότητα τους.
Επιστροφή στο 2026 λοιπόν, και - μη εξαντλητική - καταμέτρηση των ζητημάτων που απασχολούν τη Βρετανία και την κοινωνία της, λαμβανομένου πάντοτε υπόψη του γεγονότος, Σταθεράς μάλλον, σχεδόν Συμπαντικής - ότι, όσα έγιναν στο παρελθόν, γίνονται και σήμερα, και θα συνεχίσουν να γίνονται. Τηρουμένων φυσικά των αναλογιών.
Η συζήτηση για το μέλλον της Μοναρχίας, όπως και τότε, συνεχίζεται και σήμερα.
Η συζήτηση για την αντοχή προσαρμοσιμότητα και δυναμική της Βρετανικής Οικονομίας και των παραγωγικών της δομών, συνεχίζει να υφίσταται και σήμερα.
Η συζήτηση για το «ιστορικό κλέος» των θεσμών και της κυριαρχίας της βρετανικής κουλτούρας, συνεχίζεται από τότε.
Η συζήτηση για το κατά πόσο η Βρετανία μπορεί να στηριχθεί (και αντιστρόφως, να συνδράμει) από την Ευρωπαϊκή Προοπτική, καλά κρατεί. Τώρα, υποστηρίζεται ότι η άρση των συνεπειών του Brexit, είναι το εφαλτήριο για την επανάκαμψη οικονομικά της Χώρας. Τότε βεβαίως, μετά την αρχική είσοδο του Η.Β. στις ευρωπαϊκές δομές το 1973, η περί του αντιθέτου «γκρίνια» άρχισε λίγα χρόνια μετά (ήδη από το 1979, με την εκλογή Θάτσερ).
Δηλαδή η σημερινή «λογική» υποδεικνύει πως, όσα προβλήματα ΔΕΝ λύθηκαν μεταξύ 1973 και 2020, ως δια μαγείας θα πορευθούν προς επίλυση με το…Comeback.
Η συζήτηση, για το κατά πόσον οι λύσεις θα προέλθουν από μια «Εργατική κυβέρνησή 2.0» επανέρχεται.
Σε προηγούμενο σημείωμα, είχε επισημανθεί, πως ο «αντίπαλος» του τραγικού Keir Starmer, o Burnham, ΔΕΝ θα επιζητούσε άμεσα νέες Βουλευτικές εκλογές.
Πολύ απλά γιατί, πρώτον, αυτές θα οδηγούσαν σε μια νέα ήττα των Εργατικών και δεύτερον, γιατί αυτές δεν θα συνεισέφεραν σε μια «συστημική» πολιτική αλλαγή, δηλαδή μεταξύ Εργατικών ή Torries, αλλά θα οδηγήσουν σε… ακυβερνησία, ελλείψει πολιτικής σταθερότητας (και συμμαχιών) και - Δυστυχώς (?) - σε μια τοποθέτηση της βρετανικής κοινωνίας, «μπροστά στον Καθρέπτη» αντιμέτωπη με την ίδια της την εικόνα.
Και - αυτή είναι μια αρκετά προσωπική εκτίμηση - η Βρετανία δεν είναι - ακόμη (?)- έτοιμη, να αντικρίσει αυτή την πραγματική εικόνα. Πως το Παρελθόν ανήκει πλέον ΜΟΝΟ στις…διηγήσεις.
Το Θερμό καλοκαίρι του 1976 επαναλαμβάνεται σε γενικές γραμμές για τη Βρετανία και η πραγματικότητα που θα αποκαλυφθεί μετά και το… Μουντιάλ (νικηφόρο ή… όπως συνήθως για την Αγγλία), ούτε καν ψιμύθια δεν θα προσφέρει στη συνολική εικόνα.
Είναι πολύ νωρίς ακόμη να εντοπισθούν έστω τα όποια σημεία διαφοροποίησης του Burnham από τον αμίμητο - ήδη - Starmer, μάλλον γιατί αυτά εντοπίζονται σε… Δεκαδικά ψηφία.
Στο…αντίπαλο στρατόπεδο, των Συντηρητικών, δυστυχώς τα πράγματα ΔΕΝ είναι ούτε κατ΄ ελάχιστον καλύτερα. Εκεί φαίνεται πως δεν ισχύει η Νευτώνεια φυσική, αλλά μάλλον η Κβαντική ερμηνεία του μικρόκοσμου.
Ευτυχώς που… η Σκωτία παραμένει πολιτικά σε …λήθαργο.
* Ο Αφεντούλης Λαγγίδης είναι Διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων, διδάσκων στο Τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Είναι επίσης εξωτερικός επιστημονικός συνεργάτης του ΙΔΙΣ.
