Στη σκιά του χρησμού Τραμπ ότι ενδέχεται εντός των προσεχών ημερών να επαναληφθούν και πάλι οι συνομιλίες του Ισλαμαμπάντ, στα Στενά του Ορμούζ δημιουργείται μια εξαιρετικά επικίνδυνη και συγχρόνως ιδιότυπη κατάσταση, όπου στον αποκλεισμό των Στενών από το Ιράν ο πρόεδρος Τραμπ απάντησε με γενικό αποκλεισμό και των πλοίων, των οποίων μέχρι τώρα επέτρεπε τη διέλευση η Τεχεράνη. Επιτυγχάνοντας έτσι σχεδόν την πλήρη διακοπή των διελεύσεων, εκτός εκείνων των πλοίων τα οποία εξασφαλίζουν άδεια και από τις ΗΠΑ και από το Ιράν.
Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν ένα πολύ κακό προηγούμενο όχι μόνο για τα Στενά του Ορμούζ αλλά και για τα υπόλοιπα γνωστά και κρίσιμα για το παγκόσμιο εμπόριο και τη ναυτιλία στενά, όπως είναι εκείνα της Μάλακας μεταξύ Ινδονησίας, Μαλαισίας και Σιγκαπούρης, του Μπαμπ-ελ-Μαντέμπ μεταξύ Υεμένης, Τζιμπουτί και Ερυθραίας, αλλά και τα Στενά της Ταϊβάν, που έχουν κρίσιμη σημασία λόγω της αντιπαράθεσης με την Κίνα.
Μετά το ξέσπασμα του πολέμου εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, δόθηκε για πρώτη φορά η ευκαιρία στο Ιράν να δοκιμάσει το πραγματικό «πυρηνικό» όπλο που διαθέτει: αυτό του κλεισίματος των Στενών. Με την απειλή ότι όποιο πλοίο διέλθει χωρίς την άδειά του θα είναι στόχος, η Τεχεράνη επέτυχε την πλήρη σχεδόν διακοπή της ναυσιπλοΐας, και λόγω του κινδύνου και της εκτίναξης των ασφάλιστρων για τα πλοία που εγκλωβίστηκαν στον Περσικό Κόλπο. Έτσι σταδιακά επέβαλε τη δική της εξουσία επί των Στενών του Ορμούζ, απαιτώντας την καταβολή «λύτρων» υπό μορφή τελών που έφθαναν το 1 δολάριο ανά μεταφερόμενο βαρέλι πετρελαίου, ποσά τα οποία καταβάλλονταν είτε σε κινεζικό γουάν είτε σε κρυπτονομίσματα.
Συγχρόνως έδινε το πράσινο φως για τη διέλευση πλοίων που μετέφεραν ιρανικό πετρέλαιο σε χώρες της Ασίας όπως η Κίνα, η Ινδία, η Μαλαισία κ.ά. Τις τελευταίες ημέρες είχε δώσει επίσης άδεια για τη διέλευση πλοίων που μετέφεραν ιρακινό πετρέλαιο, θέλοντας έτσι να βοηθήσει τη Βαγδάτη λόγω και της ύπαρξης της σιιτικής πλειοψηφίας στη χώρα.
Το γεγονός ότι το Ιράν έτσι δοκίμασε να επιβληθεί ως «κλειδοκράτορας» σε έναν παγκόσμιας σημασίας θαλάσσιο δίαυλο, που μέχρι τώρα η ναυσιπλοΐα ήταν εντελώς ελεύθερη, τρόμαξε και τις ίδιες τις ΗΠΑ και, καθώς στην πρώτη φάση των συνομιλιών δεν υπήρξε αποτέλεσμα, ήρθε η απόφαση του Ν. Τραμπ για επιβολή ναυτικού αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ, με στόχο τα πλοία που είναι ιρανικών συμφερόντων και όσα ακόμη προσεγγίζουν ιρανικά λιμάνια. Με τον ναυτικό αποκλεισμό πλήττονται όχι μόνο η Κίνα αλλά και σύμμαχοι και εταίροι των ΗΠΑ στην Ασία όπως η Ινδονησία, η Μαλαισία, η Ταϊβάν.
Παρά το γεγονός ότι μέχρι στιγμής δεν υπήρξε αντίδραση από την Τεχεράνη ώστε να επιβάλει τη διακοπή της κίνησης των πλοίων από τα λιμάνια των άλλων χωρών του Κόλπου προς τα Στενά του Ορμούζ, είναι σαφές ότι καμία ναυτιλιακή εταιρεία δεν πρόκειται να δοκιμάσει τις διαθέσεις της Τεχεράνης. Και έτσι ουσιαστικά η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ έχει σχεδόν και πάλι μηδενιστεί.
Καθώς όλοι τελούν εν αναμονή του ενδεχόμενου επανάληψης των συνομιλιών του Ισλαμαμπάντ, αποφεύγονται ακραίες κινήσεις. Το αμερικανικό Ναυτικό, που έχει πάρει θέση στον Κόλπο του Ομάν, στην έξοδο των Στενών του Ορμούζ, εμπόδισε την έξοδο πλοίων που προέρχονταν από ιρανικά λιμάνια και με απλές ενημερώσεις διά ασυρμάτου τα υποχρέωσε να επιστρέψουν και πάλι στον Περσικό Κόλπο. Η διέλευση έγινε μόνο για μικρό αριθμό πλοίων που είτε προέρχονταν από το Ιράκ είτε είχαν εξασφαλίσει και τη σιωπηρή ανοχή των Ιρανών.
Το μοντέλο αυτό φυσικά δεν είναι βιώσιμο και ανατρέπει ένα νόμιμο διεθνές στάτους που υπήρχε μέχρι τώρα για τα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, το οποίο ως εθιμικό δίκαιο έχει γενική ισχύ, η ναυσιπλοΐα σε διεθνή στενά είναι ελεύθερη και δεν υπόκειται σε περιορισμούς από τα παράκτια κράτη. Είναι μια σαφής διαφοροποίηση από διώρυγες όπως του Σουέζ ή του Παναμά, όπου το κράτος έχει την ευθύνη για τη διέλευση των πλοίων, για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, για τα έργα που απαιτούνται για τη διατήρηση των θαλάσσιων αυτών διαδρόμων και δικαιούται να εισπράττει τέλη για τις υπηρεσίες αυτές. Επίσης, είναι διαφορετική περίπτωση τα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελλίων, όπου διέπονται από το καθεστώς διεθνούς συνθήκης, αυτής του Μοντρέ.
Το θέμα των Στενών του Ορμούζ θα είναι ένα από τα μεγάλα «αγκάθια» σε οποιαδήποτε νέα διαπραγμάτευση ΗΠΑ–Ιράν, μαζί φυσικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Και ενώ για τα πυρηνικά υπάρχει μοντέλο το οποίο θα μπορούσε να επιστρατευθεί (περιορισμοί στον εμπλουτισμό, έλεγχοι από τη Διεθνή Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας, χρονικό μορατόριουμ εμπλουτισμού ουρανίου κ.λπ.), αποτελεί ερωτηματικό τι ακριβώς θα ισχύσει με τα Στενά. Διότι η Τεχεράνη έχει πλέον επί του πεδίου δοκιμάσει την αποτελεσματικότητα του «όπλου» που διαθέτει και το οποίο δύσκολα θα παραδώσει στους Αμερικανούς.
Με το κλείσιμο των Στενών που ακολούθησε την έναρξη της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης, οι κλυδωνισμοί στην παγκόσμια οικονομία έδειξαν πού μπορεί να οδηγήσει μια παρατεταμένη διατάραξη της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, φέρνοντας στο τραπέζι σενάρια για μια παγκόσμια κρίση όχι μόνο ενεργειακή αλλά και οικονομική, ακόμη και διατροφική.
Η Τεχεράνη θα επιδιώξει να διατηρήσει, έστω και περιορισμένο, ρόλο «συνδιαχείρισης» των Στενών του Ορμούζ, ο οποίος θα της επιφέρει και έσοδα και συγχρόνως θα την καθιστά ρυθμιστή της ναυσιπλοΐας στην κρίσιμη αυτή θαλάσσια διαδρομή.
Αυτό είναι κάτι που ούτε οι άλλες χώρες του Κόλπου μπορούν να αποδεχθούν ούτε η διεθνής κοινότητα, καθώς θα δημιουργεί διαρκώς ένα πεδίο αντιπαράθεσης και θα συνιστά διαρκή απειλή για διατάραξη της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Η Ευρώπη και άλλες σύμμαχες χώρες δηλώνουν έτοιμες να αναλάβουν ρόλο με την αποστολή κοινής ναυτικής δύναμης, ώστε να εγγυηθούν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα μετά τη λήξη του πολέμου. Όμως αυτό θα εξαρτηθεί από τους όρους με τους οποίους Ουάσιγκτον και Τεχεράνη θα αποφασίσουν τη λήξη των εχθροπραξιών και μια συμφωνία ειρήνης.
Η επίθεση ΗΠΑ - Ισραήλ εναντίον του Ιράν λειτούργησε ως καταλύτης για να ανατραπούν τα μέχρι τώρα δεδομένα στα Στενά του Ορμούζ και τώρα θα απαιτηθεί αποφασιστικότητα και δημιουργική διπλωματία προκειμένου να κλείσει και πάλι ο «ασκός του Αιόλου» που άνοιξε, απειλώντας την παγκόσμια οικονομία αλλά και τις ευαίσθητες γεωπολιτικές ισορροπίες.
