Πριν 3 μέρες, μία μεγάλη ομάδα οικονομολόγων, ερευνητών, επιστημόνων σε άλλα αντικείμενα, στελεχών επιχειρήσεων και καθηγητών Πανεπιστημίων, με 16 κατόχους βραβείων Νόμπελ ανάμεσά τους, προχώρησε στην σύνταξη μίας σύντομης δήλωσης με πολύ επείγοντα χαρακτήρα.
Ο τίτλος της δήλωσης ήταν «We must act now», δηλαδή «πρέπει να δράσουμε τώρα» και η σύντομη περιγραφή της ήταν «μία δήλωση για την μεταμόρφωση της οικονομίας από την Τεχνητή Νοημοσύνη». Η δήλωση είναι μάλλον λακωνική και ξεκινά με την επισήμανση πως η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι πιθανόν να γίνει ριζικά πιο ισχυρή μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια. Συνεχίζει αναφέροντας πως αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει έναν χωρίς προηγούμενο μετασχηματισμό της οικονομίας, μεγαλύτερης κλίμακας και από την Βιομηχανική Επανάσταση αλλά μέσα σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα.
Αυτό θα μπορούσε να φέρει κινδύνους όπως μεγάλης κλίμακας απώλειες θέσεων εργασίας, όπως και σημαντικές ευκαιρίες όπως μεγάλη άνοδο του βιοτικού επιπέδου. Καταλήγει καλώντας τους οικονομολόγους, τους πολιτικούς και τους τεχνολογικούς ηγέτες να κινηθούν άμεσα για να κατανοήσουν το οικονομικό σκέλος του μετασχηματισμού που προκαλεί η ΤΝ και να «χτίσουν» τα κίνητρα, τις ασφαλιστικές δικλείδες και τους θεσμούς που είναι απαραίτητοι ώστε η ΤΝ να οδηγηθεί σε μία κατεύθυνση που συμπληρώνει τους ανθρώπους και ωφελεί την κοινωνία.
Στην ιστοσελίδα του αμερικανικού πανεπιστημίου Stanford που φιλοξενεί αυτή την δήλωση είδαμε χθες το απόγευμα πως έχει ήδη από κάτω της τουλάχιστον 2.177 υπογραφές αλλά αυτό δεν σημαίνει πως η έκκλησή τους θα φέρει κάποιο χειροπιαστό αποτέλεσμα πέρα από την πρόκληση μίας ακόμα δημόσιας συζήτησης για το ζήτημα.
Με αφορμή όμως αυτή την δήλωση, δεν είναι δυνατόν να διαφωνήσουμε με την εκτίμηση πως η επέλαση της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι σε πλήρη εξέλιξη, καθώς καθημερινά βλέπουμε και έναν άλλο τομέα της οικονομίας ή της κοινωνίας που υφίσταται πολύ σημαντικές αλλαγές λόγω της ΤΝ. Επίσης, μέσα από τα ρεπορτάζ του διεθνούς Τύπου και τις διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές βλέπουμε πολύ καθαρά την τεράστια ανάπτυξη των επιχειρήσεων που ασχολούνται με την κατασκευή των υποδομών ΤΝ αλλά και αυτών που ασχολούνται με την δημιουργία εφαρμογών.
Σε γενικές γραμμές μπορούμε να πούμε με σχετική βεβαιότητα πως κανείς δεν μπορεί να είναι απόλυτα σίγουρος για το πως θα εξελιχθούν τα πράγματα την επόμενη δεκαετία σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς οι απόψεις των ειδικών είναι πολλές και διαφορετικές μεταξύ τους και δεν είναι εύκολο να βγει κάποιο συγκεκριμένο συμπέρασμα. Εκτός όμως από έναν τομέα. Αυτόν της απασχόλησης, καθώς όλες οι πληροφορίες που μας έρχονται από την Ελλάδα και το εξωτερικό έχουν ένα κοινό μεταξύ τους. Μια ξεκάθαρη τάση υποκατάστασης πολλών θέσεων εργασίας από την ΤΝ.
Οι δηλώσεις του Τζέιμι Ντάιμον, διευθύνοντος συμβούλου της αμερικανικής τράπεζας JPMorgan (JPM NYSE) την Τρίτη που μας πέρασε, έκαναν μεγάλη εντύπωση. Ο επικεφαλής της μεγαλύτερης τράπεζας των ΗΠΑ είπε πως σε κάποια τμήματα της τράπεζας, η χρήση εφαρμογών ΤΝ έχει μειώσει τις ανάγκες σε ανθρώπινο προσωπικό κατά 30% με 40%. Ο Ντάιμον πρόσθεσε βέβαια πως ένα σημαντικό μέρος αυτών που επηρεάστηκαν από αυτές τις αλλαγές μετατέθηκε σε άλλα τμήματα της τράπεζας αλλά η ουσία είναι πως το τελικό ισοζύγιο είναι αρνητικό.
Πριν πέντε περίπου μήνες είχαμε μία σοκαριστική απόφαση του Τζακ Ντόρσεϋ, ο οποίος ξαφνικά είχε ανακοινώσει την απόλυση του 50% περίπου του προσωπικού της εταιρείας συστημάτων πληρωμών που διευθύνει, της Block (XYZ NYSE), υποστηρίζοντας πως είναι αναγκαίο κακό λόγω της ανάπτυξης της ΤΝ.
Οι σελίδες του οικονομικού Τύπου αναφέρονται όλο και πιο συχνά στις μειωμένες ανάγκες των μεγάλων χρηματοοικονομικών οργανισμών για προσλήψεις νέων αποφοίτων πανεπιστημίων, καθώς η χρήση ΤΝ τους δίνει την δυνατότητα να εκτελέσουν ορισμένες εργασίες με πολύ λιγότερους εργαζόμενους. Ένα ρεπορτάζ του Bloomberg από την 14η Ιουνίου περιγράφει την κατάσταση στην αγορά εργασίας του Λονδίνου. Σύμφωνα με το διεθνές πρακτορείο, οι αγγελίες αναζήτησης νέων στελεχών από την χρηματοοικονομική βιομηχανία είναι σημαντικά μειωμένες σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.
Για παράδειγμα, σε μία από τις πιο σημαντικές εταιρείες εξεύρεσης προσωπικού, υπάρχουν αυτή την περίοδο περίπου 80 αγγελίες για χρηματοοικονομικούς αναλυτές, ενώ μερικά χρόνια πριν η ίδια εταιρεία έψαχνε για πάνω από 350 στελέχη για την συγκεκριμένη ειδικότητα. Στο ίδιο άρθρο είδαμε πως αντίστοιχες μειώσεις υπάρχουν και σε άλλα επαγγέλματα/ειδικότητες, όπως στους δικηγόρους, τους developers προγραμμάτων, τους σχεδιαστές γραφικών, τους εσωτερικούς ελεγκτές και άλλες. Αναφερόμενο πιο γενικά στο Λονδίνο, το άρθρο παρατηρούσε πως πάνω σχεδόν το μισό εργατικό δυναμικό του Λονδίνου εργάζεται σε τομείς που είναι εκτεθειμένοι στην «απειλή» της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Δεν βρίσκεται όμως μόνο το Λονδίνο στο στόχαστρο της ΤΝ, είναι και ολόκληρη η ινδική τεχνολογική βιομηχανία. Σε άρθρο γνώμης του Andy Mukherjee στο Bloomberg την 14η Ιουλίου, ο αρθρογράφος αναφέρθηκε στην μεγάλη ανησυχία που επικρατεί στην βιομηχανία outsourcing της χώρας, η οποία στην ουσία κάνει ένα πλήθος εξωτερικών εργασιών για τους μεγάλους διεθνείς τεχνολογικούς κολοσσούς.
Με αφορμή τις πληροφορίες του διεθνούς Τύπου για την προσπάθεια της Starbucks (SBX NYSE) να αρχίσει να αναπτύσσει μόνη της προγράμματα και τεχνολογικές λύσεις για να αντικαταστήσει τις υπηρεσίες που μέχρι τώρα της παρέχουν επιχειρήσεις όπως η IBM (IBM NYSE) και η Microsoft (MSFT NASDAQ), ο Mukherjee επισήμανε πως αυτή τη τάση τελικά θα πλήξει τις ινδικές εταιρείες λογισμικού που με την σειρά τους δουλεύουν για την IBM και την Microsoft. Κατά την άποψή του, ο κίνδυνος είναι πολύ μεγάλος για τους 6 εκατομμύρια προγραμματιστές που απασχολούνται στην ινδική τεχνολογική βιομηχανία και οι μειώσεις του προσωπικού κατά 3% με 4% σε κάποιες από τις μεγαλύτερες εταιρείες του χώρου είναι μόνο η αρχή.
Πέρα από όλα αυτά, δεν χρειάζεται να διαβάζουμε τον διεθνή Τύπο για να καταλάβουμε πως οι απώλειες σε θέσεις εργασίας λόγω της Τεχνητής Νοημοσύνης και των αυτοματισμών είναι πλέον στην ημερήσια διάταξη. Στις καθημερινές μας επαφές με μεγάλες επιχειρήσεις βλέπουμε κάθε φορά και κάποια άλλη υπηρεσία που παρέχεται πλέον με την βοήθεια της ΤΝ, είτε μιλάμε για γραμματειακή υποστήριξη είτε για ανάλυση δεδομένων είτε για κάτι άλλο. Πιθανότατα και κάποιοι από εμάς έχουν ήδη αρχίσει να συνεργάζονται με κάποιον Agent Τεχνητής Νοημοσύνης που μπορεί τελικά να υποκαταστήσει/αντικαταστήσει κάποιον εξωτερικό μας συνεργάτη.
Με λίγα λόγια λοιπόν, ενώ σε γενικές γραμμές είναι πρόωρο να πούμε προς τα πού θα οδηγηθεί η οικονομία κατά τον μετασχηματισμό της εξ αιτίας της Τεχνητής Νοημοσύνης, στον τομέα της απασχόλησης τα πράγματα έχει ήδη αρχίσει να φαίνεται προς τα πού πάνε. Σε μία κατεύθυνση που για το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας και του εργατικού δυναμικού, μάλλον δεν θα είναι καθόλου ευχάριστη.
Αν υποθέσουμε πως τώρα βλέπουμε μόνο την αρχή αυτού του φαινομένου, πραγματικά μας πιάνει κρύος ιδρώτας σκεπτόμενοι το πώς θα είναι τα πράγματα σε μερικά χρόνια. Βέβαια, όπως είπε ο Τζέιμι Ντάιμον, ένα σημαντικό μέρος των θέσεων εργασίας που χάνεται αντικαθίσταται από άλλες που δημιουργούνται σε άλλους τομείς.
Επίσης, δεν ξεχνάμε το παράδειγμα της αυτοκινητοβιομηχανίας Ford (F NYSE), η οποία ψάχνει για έμπειρους μηχανικούς και προσπαθεί να επαναπροσλάβει και άλλους που απέλυσε πρόσφατα, βλέποντας πως η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν μπορεί να τους αντικαταστήσει με επιτυχία, όχι ακόμα τουλάχιστον.
Παρόλα αυτά όμως, η αλήθεια είναι πως ο φόβος μας για το πως θα εξελιχθούν τα πράγματα τα επόμενα χρόνια στην αγορά εργασίας, διεθνώς και στην χώρα μας, δεν υποχωρεί και πολύ. Τα πράγματα πιθανότατα θα είναι πολύ δύσκολα.
