Ο πόλεμος στο Ιράν εκτός από την ραγδαία μείωση της προσφοράς αργού πετρελαίου στην παγκόσμια οικονομία έχει επιφέρει και ένα σημαντικό κτύπημα στις υποδομές του πετρελαϊκού οικοσυστήματος. Υποδομές που θα απαιτήσουν ένα μεγάλο χρονικό διάστημα για να επανέλθουν σε πλήρη λειτουργία.
Έτσι το σύστημα δεν θα επιστρέψει στον αυτόματο πιλότο μόλις ανοίξουν και πάλι οι στρόφιγγες του πετρελαίου ή μόλις αποκατασταθεί ο διάπλους των Στενών του Ορμούζ. Θα χρειαστεί πολύ περισσότερος χρόνος για να κλείσουν τα τραύματα της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας από την οποία εξαρτώνται ανεξαιρέτως όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές του πλανήτη.
Εκτός λοιπόν από το «μισητό» πετρέλαιο, από το οποίο όλοι είχαμε την ψευδαίσθηση ότι βρισκόμασταν σε διαδικασία απεξάρτησης, εκείνο που αρχίζει είτε να λείπει, είτε να ακριβαίνει επικίνδυνα είναι το εξ ίσου «μισητό» πλαστικό. Το πλαστικό που καταστρέφει τον πλανήτη, αλλά διευκολύνει τη ζωή μας. Και ναι, μπορεί στην Ευρώπη να αισθανόμαστε υπερήφανοι για τη μάχη που κερδίσαμε απέναντι στα πλαστικά καλαμάκια, ωστόσο το πλαστικό συμμετέχει ενεργά στη ζωή μας περισσότερο παρά ποτέ. Εκτοξεύοντας τα κόστη αρκετών τελικών προϊόντων.
Το πλαστικό είναι παιδί του πετρελαίου. Η μετατροπή του πετρελαίου, σε πλαστικά αντικείμενα που χρησιμοποιούμε καθημερινά σχεδόν σε όλες μας τις δραστηριότητες είναι μια εντυπωσιακή αλλά σύνθετη διαδικασία. Περιλαμβάνει χημικές αλλαγές που μεταμορφώνουν τα υγρά καύσιμα σε στερεά πολυμερή υλικά. Η διαδικασία αυτή σήμερα έχει τρωθεί.
Έτσι η θεωρία και η πράξη λένε το πετρέλαιο εξορύσσεται, μεταφέρεται με αγωγούς και δεξαμενόπλοια προς τα διυλιστήρια. Ε λοιπόν, «τρία στα τρία» έχουν πρόβλημα. Εξορύσσεται λιγότερο πετρέλαιο, μεταφέρεται ακόμα λιγότερο πετρέλαιο λόγω του αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ και τα διυλιστήρια επεξεργάζονται πολύ λιγότερο πετρέλαιο διότι έχουν υποστεί ζημίες.
Προβλήματα εμφανίζονται και στην «κλασματική απόσταξη» της νάφθας, στην πυρόλυση που παράγει τα μονομερή, στον πολυμερισμό που οδηγεί στα πολυμερή, στην κοκκοποίηση και στην τελική χύτευση και εξώθηση που είναι οι τελικές διαδικασίες των εργοστασίων παραγωγής πλαστικών που παράγουν από καπάκια και παιχνίδια μέχρι εξαρτήματα οχημάτων, και από μπουκάλια και σωλήνες, μέχρι μεμβράνες και σακούλες.
Όπως βλέπουμε λοιπόν, η παραγωγή πλαστικών δεν είναι μια εύκολη και γρήγορη υπόθεση. Απαιτείται χρόνος, κατανάλωση ενέργειας, δημιουργία αποθεμάτων, καθώς και κινητοποίηση κεφαλαίων κίνησης, για την αποδοτική λειτουργία της ολόκληρης της διαδικασίας από την απόκτηση των πρώτων υλών μέχρι την παραγωγή του τελικού προϊόντος. Οπότε λόγω των ειδικών συνθηκών που επικρατούν λόγω του πολέμου στο Ιράν, το αποτέλεσμα είναι η εκτίναξη των τιμών των τελικών προϊόντων πλαστικού.
Σαν αποτέλεσμα απογειώνονται όχι μόνο οι τιμές των πλαστικών προϊόντων όπως σωλήνες, μπουκάλια, μεμβράνες, συσκευασίες, σακούλες κ.α., αλλά συμπαρασύρονται και οι τιμές των τροφίμων, των ενδυμάτων, των υποδημάτων, των υπολογιστών, των επίπλων, των κατασκευών, των πλαστικοποιήσεων και άλλων.
Μπορεί το πετρέλαιο και ευρύτερα οι υδρογονάνθρακες να είναι η καρδιά των μεταφορών και της βιομηχανικής παραγωγής, ωστόσο το πλαστικό είναι ο αθόρυβος συνέταιρος σχεδόν σε κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα, αφού βρίσκεται σε όλα τα καταναλωτικά προϊόντα. Οπότε, όταν σκεφτόμαστε την ακρίβεια στα ράφια των καταστημάτων θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι παντού υπάρχει ο παράγων πετρέλαιο, υπό την μορφή πλαστικού.
Πως τα φέρνει η ζωή! Από εκεί που οι κυβερνήσεις απαγόρευαν ή και επέβαλαν «πρόστιμα» για την χρήση πλαστικών, σήμερα προσεύχονται να μην ανέβει άλλο η κρίσιμη πρώτη ύλη πίσω από τα πλαστικά, δηλαδή το πετρέλαιο. Από εκεί που αποθάρρυναν τη χρήση πλαστικών συσκευασιών ή προωθούσαν τα βιοπλαστικά εκτινάσσοντας τα αντίστοιχα κόστη, σήμερα παρακαλούν να υπάρξει επάρκεια πλαστικών συσκευασιών σε προσιτές τιμές ώστε να μη εκτιναχθούν οι τελικές τιμές των καταναλωτικών προϊόντων. Και όσοι εκτιμούν ότι το πλαστικό αποτελεί ένα χαμηλό ποσοστό του κόστους παραγωγής του τελικού προϊόντος, ας φέρουν μπροστά τους την εικόνα της αγοράς των εμφιαλωμένων νερών, του τυποποιημένου γάλακτος και των αντίστοιχων γαλακτοκομικών προϊόντων, των συσκευασμένων κατεψυγμένων τροφίμων και των συσκευασιών των ειδών καθαρισμού.
Που οδηγεί αυτή η εξάρτηση από το πλαστικό τις βιομηχανίες; Στην απλή διαπίστωση ότι χωρίς τις πλαστικές συσκευασίες τα περισσότερα προϊόντα δεν θα μπορέσουν να πωληθούν παρ’ όλο που θα παραχθούν. Επομένως το αναμενόμενο χάος στην αγορά των πλαστικών, θα παίξει κυρίαρχο ρόλο τόσο στη διαμόρφωση των τελικών τιμών, όσο και στην οικονομική βιωσιμότητα παραγωγικών μονάδων.
Και οι κυβερνήσεις θα βρίσκονται πάλι με δεμένα χέρια. Διότι μπορούν να κτυπήσουν την αισχροκέρδεια βάζοντας πλαφόν στα περιθώρια κέρδους. Πλαφόν όμως στις τελικές τιμές δεν μπορούν να βάλουν. Διότι η βασική αιτία που είναι ο πόλεμος στο Ιράν, που οδηγεί στην μείωση της προσφοράς πετρελαίου και στην καταστροφή σημαντικών ενεργειακών υποδομών, δεν αντιμετωπίζεται με διοικητικά μέτρα και νόρμες.
