Καιρό είχαμε να δούμε τόσο σημαντική πτώση στην Wall Street. To 1,35% του δείκτη Dow Jones ήταν μία σημαντική απώλεια αλλά τα πράγματα ήταν πολύ χειρότερα στον δείκτη Nasdaq που έχασε 4,18% και στον S&P 500 ο οποίος έκλεισε 2,64% χαμηλότερα.
Η κακή επίδοση του Nasdaq έφερε χθες το πρωί μεγάλες πιέσεις και στα ασιατικά χρηματιστήρια, με τον ιαπωνικό Nikkei 225 να πέφτει κατά 3,85% και τον κορεατικό Kospi 8,29%. Κάτι μάλλον φυσιολογικό αφού η πορεία του αμερικανικού δείκτη έχει πολλά κοινά με αυτή των δύο ασιατικών, καθώς οι κινήσεις τους καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από την συμπεριφορά των μετοχών που έχουν άμεση και έμμεση σχέση με τον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Όπως λοιπόν η μεγάλη τους άνοδος τις τελευταίες εβδομάδες οδήγησε σε σημαντική άνοδο τους δείκτες έτσι και η μεγάλη πτώση έφερε την αντίστοιχη κίνηση και για τους δείκτες. Τα δημοσιεύματα του διεθνούς οικονομικού Τύπου και οι εκτιμήσεις των χρηματιστηριακών αναλυτών και παραγόντων αναφέρουν δύο βασικές αιτίες για την σημαντική καθοδική κίνηση που προαναφέραμε. Την αποκόμιση κερδών από τον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης μετά την ανακοίνωση το βράδυ της Τετάρτης των οικονομικών αποτελεσμάτων της Broadcom (AVGO NASDAQ), τα οποία ήταν πάρα πολύ καλά αλλά όχι πολύ καλύτερα των αναμενομένων και τα πολύ ισχυρά στοιχεία για την απασχόληση στις ΗΠΑ το μεσημέρι της Παρασκευής.
Η Broadcom έδωσε το σύνθημα για την πραγματοποίηση πολύ κερδοφόρων πωλήσεων σε ό,τι έχει σχέση με την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα νέα για την απασχόληση έκαναν την αγορά να εστιάσει στις αυξανόμενες πιθανότητες για άμεση αύξηση των επιτοκίων αναφοράς και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού Ωκεανού. Η χρηματιστηριακή υποχώρηση τρόμαξε πολύ κόσμο αλλά η χθεσινή συνεδρίαση των ευρωπαϊκών και αμερικανικών χρηματιστηρίων ήταν πολύ πιο ήρεμη και πάρα πολλές μετοχές κινήθηκαν ανοδικά καλύπτοντας μέρος των απωλειών τους.
Φαίνεται πως πολλοί επενδυτές εκτιμούν πως τα πράγματα τελικά δεν είναι και τόσο σοβαρά και πως τα χρηματιστήρια δεν θα αργήσουν να κινηθούν και πάλι ανοδικά. Αυτό φαίνεται και από τον τρόπο που αντιμετώπισαν την κατάσταση μετά την πτώση της Παρασκευής γνωστοί αναλυτές της Wall Street και άλλοι παράγοντες των αγορών. Οι περισσότεροι από αυτούς, όπως είδαμε σε χθεσινό άρθρο του Bloomberg, θεωρούν πως η πρόσφατη χρηματιστηριακή υποχώρηση είναι φυσιολογική και καλοδεχούμενη και πως τελικά θα αποδειχθεί πως ήταν μία καλή ευκαιρία για αγορές και οι μεγάλοι χρηματιστηριακοί δείκτες θα κινηθούν και πάλι προς νέα ρεκόρ.
Είναι όμως τόσο απλά τα πράγματα; Μπορεί και να είναι αλλά αυτό δεν σημαίνει πως απλά θα πρέπει να καθίσουμε με την άνεσή μας και να απολαύσουμε την αναρρίχηση των χρηματιστηριακών δεικτών σε νέα υψηλά. Υπάρχουν αρκετοί κίνδυνοι που, υπό συνθήκες, μπορεί να ανατρέψουν την γενική ανοδική πορεία των αγορών. Θα εστιάσουμε σε δύο βασικούς και σε έναν πιο τεχνικού χαρακτήρα.
Ο πρώτος έχει άμεση σχέση με αυτό που τρόμαξε τις αγορές την Παρασκευή, δηλαδή το ενδεχόμενο να δούμε σύντομα την αύξηση των επιτοκίων αναφοράς από τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες, καθώς ο πληθωρισμός βρίσκεται σε έξαρση και έχει ξεφύγει και πάλι από τα επιθυμητά για τις κεντρικές τράπεζες επίπεδα. Όπως ξέρουμε βέβαια, αυτό έχει άμεση σχέση με τον πόλεμο στην Μέση Ανατολή, την σημαντική παγκόσμια άνοδο στις τιμές του αργού πετρελαίου και των προϊόντων διύλισής, του φυσικού αερίου στην Ευρώπη και την Ασία και πολλών προϊόντων των οποίων οι εφοδιαστικές αλυσίδες είναι αντιμέτωπες με σημαντικά προβλήματα.
Οι υψηλές τιμές, οι ελλείψεις που έχουν ήδη εμφανιστεί στην Ασία και υπάρχει φόβος πως θα εμφανιστούν και αλλού, καθώς και η σταδιακή υποχρεωτική μείωση της ζήτησης λόγω της αδυναμίας καταναλωτών και επιχειρήσεων να ανταπεξέλθουν έχουν από την μία μεριά ανεβάσει τον πληθωρισμό και από την άλλη έχουν αρχίσει να απειλούν την παγκόσμια οικονομία με σοβαρή επιβράδυνση.
Τα ισχυρά οικονομικά στοιχεία των ΗΠΑ που ανακοινώθηκαν την Παρασκευή έδειξαν πως ο πιθανότερος δρόμος για τα επιτόκια είναι ο ανοδικός και αυτό συνιστά μία σοβαρή απειλή για τα χρηματιστήρια και τις αγορές, καθώς είναι γνωστό πως γενικά τις απεχθάνονται. Ανοδικά επιτόκια αναφοράς και αυξημένες αποδόσεις των κρατικών ομολόγων (αυτό έχει ήδη αρχίσει να γίνεται εδώ και μερικούς μήνες) πολύ δύσκολα θα αντιμετωπιστούν θετικά από τις αγορές εφόσον οι επενδυτές κρίνουν πως δεν θα πρόκειται για κάτι προσωρινό.
Προηγουμένως αναφερθήκαμε στην απειλή για την οικονομική ανάπτυξη από την συνέχιση της ανόδου του πληθωρισμού και την αύξηση των επιτοκίων και των αποδόσεων των ομολόγων. Μέχρι τώρα όμως αυτοί οι φόβοι παραμένουν εν μέρει στο παρασκήνιο και λόγω της μεγάλης συνεισφοράς του κλάδου της Τεχνητής Νοημοσύνης στην οικονομική δραστηριότητα και στην ανάπτυξη της κερδοφορίας των μεγάλων επιχειρήσεων.
Αυτό όμως μπορεί να αποτελεί την αχίλλειο πτέρνα των χρηματιστηρίων. Τα θετικά νέα από τον τομέα της ΤΝ έχουν οδηγήσει τις μετοχές σε πάρα πολύ υψηλές αποτιμήσεις καθώς οι επενδυτές προβάλλουν στο μέλλον την τωρινή πολύ καλή πορεία του κλάδου και περιμένουν πως οι εταιρείες που ωφελούνται από την αλματώδη πρόοδο του θα συνεχίσουν για χρόνια να αναπτύσσονται με τον ίδιο ρυθμό.
Πολλοί ισχυρίζονται πως οι αποτιμήσεις αυτές βασίζονται σε μία εικόνα τελειότητας που έχουν στο μυαλό τους πολλοί επενδυτές και αναλυτές. Δεν θα πούμε εμείς αν αυτό ισχύει ή όχι, ξέρουμε όμως πως αν αυτή η αντίληψη περί τελειότητας πληγεί για κάποιον λόγο, οι συνέπειες για τις μετοχές του κλάδου θα είναι πολύ αρνητικές. Μία γεύση του τι θα μπορούσε να γίνει πήραμε την Παρασκευή όταν πολλές από αυτές υπέστησαν απώλειες σε διψήφιο ποσοστό.
Δεν ξέρουμε τι θα μπορούσε να οδηγήσει σε μία τέτοια εξέλιξη αλλά αυτό δεν σημαίνει κάτι, συνήθως τέτοια προβλήματα δημιουργούνται ξαφνικά και έρχονται από κάπου που δεν περιμέναμε. Αυτή είναι κατά κάποιον τρόπο και η έννοια του μαύρου κύκνου, η ξαφνική αλλαγή της κατάστασης προς το πολύ πιο αρνητικό εξαιτίας κάποιου γεγονότος που δεν είχε προβλεφθεί ή δεν είχε εκτιμηθεί καλά.
Θα μπορούσαν άραγε να λειτουργήσουν ως καταλύτης οι τεράστιες αρχικές δημόσιες εγγραφές που ετοιμάζονται αυτές τις μέρες στις ΗΠΑ και θα φέρουν στην αγορά μεγάλες επιχειρήσεις σε τεράστιες αποτιμήσεις, αυξάνοντας σημαντικά την προσφορά μετοχών στην αγορά;
Δεν μπορούμε να το αποκλείσουμε γιατί η πείρα μας έχει δείξει πως ο παροξυσμός που συνοδεύει τέτοιου μεγέθους IPOs δίνει πολύ συχνά την θέση του στην απογοήτευση και την χειροτέρευση του χρηματιστηριακού κλίματος. Είναι αλήθεια πως η δημόσια εγγραφή της SpaceX όντως συνοδεύεται από τέτοια φαινόμενα και δεν αμφιβάλλουμε πως κάτι αντίστοιχο είναι πολύ πιθανόν να δούμε με την Anthropic και την OpenAI που έχουν ήδη πάρει σειρά.
Και οι τρεις κίνδυνοι που αναφέραμε νωρίτερα θα μπορούσαν να πλήξουν ισχυρά τα διεθνή χρηματιστήρια, ιδίως αν για κάποιον λόγο κάνουν μαζί την εμφάνισή τους. Δεν είναι όμως ανάγκη να εμφανιστούν ταυτόχρονα για να είναι απειλητικοί, ειδικά οι δύο γενικότερου χαρακτήρα. Και ο συνδυασμός πληθωρισμού ανοδικών επιτοκίων, πολεμικών επιπτώσεων και αύξησης των αποδόσεων των ομολόγων.
Και το ενδεχόμενο σημαντικής υποχώρησης, έστω και προσωρινής, της ευφορίας σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Το αν και πότε θα δούμε τα χρηματιστήρια να πλήττονται από κάποιον από τους τρεις κινδύνους ή από κάποιον συνδυασμό τους, είναι πολύ δύσκολο να το πούμε.
Αν ήταν εύκολο, δεν θα μιλούσαμε για κάτι που μοιάζει με μαύρους κύκνους, οι οποίοι εξ ορισμού εμφανίζονται απότομα εκεί που δεν τους περιμένεις. Ας έχουμε όμως ανοικτά τα μάτια μας γιατί μερικές φορές υπάρχουν και προειδοποιητικά σημάδια, τουλάχιστον για όσους τα ψάχνουν.
