Οι γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και οι επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα έχουν αλλάξει τα δεδομένα στο παγκόσμιο εμπόριο, δοκιμάζοντας την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων και ανατρέποντας τη μέχρι πρότινος προβλεψιμότητα των μεταφορών.
Τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι επιχειρήσεις logistics και τις μόνιμες αλλαγές που διαμορφώνουν τη νέα πραγματικότητα του κλάδου αναλύει σε συνέντευξή του στο Liberal o CEO της Cargo 360°, Μιχάλης Γαλιατσάτος.
Παράλληλα, επισημαίνει τις ευκαιρίες που αναδύονται για τη χώρα μας μέσα από την ενίσχυση των υποδομών, την αξιοποίηση της τεχνολογίας και την ανάπτυξη νέων διαμετακομιστικών κόμβων, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το λιμάνι της Ελευσίνας.
Συνέντευξη στη Μαργαρίτα Ασημακοπούλου
Κ. Γαλιατσάτο, η κρίση στη Μέση Ανατολή και οι επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα έχουν ανατρέψει τις διεθνείς εμπορευματικές ροές. Πόσο έχει επηρεαστεί η εφοδιαστική αλυσίδα στην Ελλάδα και ποιες είναι σήμερα οι μεγαλύτερες προκλήσεις για τις εταιρείες logistics;
Η κρίση στη Μέση Ανατολή και οι επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα έχουν επηρεάσει ουσιαστικά την εφοδιαστική αλυσίδα, όχι μόνο διεθνώς αλλά και στην Ελλάδα η οποία λόγω της γεωγραφικής της θέσης και του ρόλου του Πειραιά ως βασικής πύλης εισόδου εμπορευμάτων από την Ασία προς την Ευρώπη, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτών των ανακατατάξεων. Η σημαντικότερη επίπτωση είναι ότι η εφοδιαστική αλυσίδα έχει χάσει σε μεγάλο βαθμό την προβλεψιμότητά της.
Για τις ελληνικές εταιρείες στο χώρο της Εφ. Αλυσίδας οι μεγαλύτερες προκλήσεις σήμερα είναι τρεις.
- Η διαχείριση του χρόνου. Δεν αρκεί πλέον να γνωρίζουμε πότε φορτώνει ένα εμπόρευμα, πρέπει να παρακολουθούμε συνεχώς αλλαγές δρομολογίων, μεταφορτώσεις, καθυστερήσεις πλοίων, συμφόρηση σε λιμάνια και πιθανές αλλαγές στο τελικό ETA.
- Η διαχείριση του κόστους. Οι μεγαλύτερες διαδρομές, οι αυξημένες ασφαλιστικές επιβαρύνσεις, οι έκτακτες χρεώσεις και η μεταβλητότητα των ναύλων πιέζουν το συνολικό κόστος μεταφοράς. Αυτό επηρεάζει άμεσα εισαγωγείς, εξαγωγείς, βιομηχανίες, εμπορικές επιχειρήσεις και τελικά τις τιμές των προϊόντων στο ράφι.
- Η ανάγκη για καλύτερο επιχειρησιακό συντονισμό. Οι εταιρείες logistics καλούνται πλέον να λειτουργούν περισσότερο ως “control tower” της εφοδιαστικής αλυσίδας: να ενημερώνουν εγκαίρως τον πελάτη, να προτείνουν εναλλακτικές λύσεις, να εξασφαλίζουν τελωνειακή ετοιμότητα, να συντονίζουν αποθήκες, μεταφορές, διανομές και να περιορίζουν τις επιπτώσεις από τις καθυστερήσεις.
Ωστόσο, όπως και σε κάθε κρίση (όπως στον covid) αναδεικνύονται ευκαιρείες. Η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει έτι περαιτέρω τον ρόλο της ως περιφερειακός κόμβος logistics, εφόσον επενδύσει σε υποδομές, Τελωνειακά και διαμετακομιστικά κέντρα, ψηφιακή παρακολούθηση φορτίων και πιο ευέλικτες υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας.
Βλέπετε να υπάρχουν ήδη ελλείψεις ή καθυστερήσεις σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων; Ποια αγαθά θεωρείτε ότι κινδυνεύουν περισσότερο να επηρεαστούν το επόμενο διάστημα στην ελληνική αγορά;
Δεν θα έλεγα ότι σήμερα στην Ελλάδα αντιμετωπίζουμε γενικευμένες ελλείψεις προϊόντων. Αυτό που βλέπουμε περισσότερο είναι καθυστερήσεις, αστάθεια στους χρόνους παράδοσης και αυξημένο κόστος στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Οι κατηγορίες που είναι πιο ευάλωτες είναι κυρίως αυτές που εξαρτώνται από μεγάλες θαλάσσιες αλυσίδες εφοδιασμού και από εισαγωγές εκτός Ευρώπης. Ενδεικτικά, μεγαλύτερη πίεση μπορεί να δούμε σε ηλεκτρονικά είδη, ανταλλακτικά, μηχανολογικό εξοπλισμό, εποχικά εμπορεύματα, είδη ένδυσης και υπόδησης, πρώτες ύλες για τη βιομηχανία, καθώς και σε προϊόντα χαμηλού περιθωρίου κέρδους όπου ακόμη και μια αύξηση στα ναύλα επηρεάζει άμεσα την τελική τιμή.
Πόσο χρόνο εκτιμάτε ότι θα χρειαστεί η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα για να επανέλθει σε κανονικούς ρυθμούς, εφόσον αποκλιμακωθεί η κρίση; Υπάρχουν πλέον μόνιμες αλλαγές στον τρόπο που οργανώνονται οι μεταφορές;
Η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα δεν επανέρχεται άμεσα σε κανονικούς ρυθμούς, ακόμη και αν υπάρξει αποκλιμάκωση της κρίσης. Τα πλοία βρίσκονται ήδη σε διαφορετικές διαδρομές, τα προγράμματα έχουν μεταβληθεί, υπάρχουν καθυστερήσεις σε λιμάνια, συσσωρευμένα φορτία και συμβάσεις που πρέπει να προσαρμοστούν.
Κατά την άποψή μου, εφόσον υπάρξει πραγματική και σταθερή αποκλιμάκωση, θα χρειαστούν μερικοί μήνες για να δούμε ουσιαστική ομαλοποίηση. Δεν μιλάμε για μια επιστροφή μέσα σε λίγες εβδομάδες. Πιο ρεαλιστικά, θα χρειαστεί ένα διάστημα τριών έως έξι μηνών για να σταθεροποιηθούν τα βασικά δρομολόγια, οι χρόνοι transit και η διαθεσιμότητα χωρητικότητας. Σε ορισμένες αγορές ή σε συγκεκριμένες κατηγορίες φορτίων, η πλήρης εξομάλυνση μπορεί να πάρει ακόμη περισσότερο.
Άρα η εφοδιαστική αλυσίδα μπορεί να ομαλοποιηθεί, αλλά δεν θα επιστρέψει ακριβώς στην προηγούμενη μορφή της. Υπάρχουν πλέον μόνιμες αλλαγές στον τρόπο που οργανώνονται οι εφοδιαστικές αλυσίδες. Ενδεικτικά:
- Οι επιχειρήσεις δεν σχεδιάζουν πλέον μόνο με βάση το χαμηλότερο κόστος, αλλά και με βάση την ανθεκτικότητα. Εναλλακτικές διαδρομές, εναλλακτικοί προμηθευτές, μεγαλύτερη ορατότητα στο φορτίο και καλύτερη πρόβλεψη κινδύνου.
- Αύξηση της σημασίας του αποθέματος ασφαλείας. πιο συντηρητικός προγραμματισμός, νωρίτερα παραγγελίες και καλύτερη διαχείριση αποθεμάτων.
- Οι εταιρείες logistics αποκτούν πιο στρατηγικό ρόλο. Δεν είναι πλέον απλώς ο μεταφορέας, ο αποθηκευτής ή ο εκτελωνιστής στο τέλος της διαδικασίας. Είναι ο συνεργάτης που πρέπει να ενημερώνει, να προειδοποιεί, να προτείνει εναλλακτικά σενάρια και να συντονίζει μεταφορά, τελωνείο, αποθήκη και τελική διανομή.
- ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ/ ΑΙ. Η παρακολούθηση φορτίων, τα ψηφιακά εργαλεία, η άμεση ενημέρωση για ETA, οι τελωνειακές προετοιμασίες πριν από την άφιξη και η καλύτερη ανταλλαγή δεδομένων γίνονται πλέον αναγκαία στοιχεία της καθημερινής λειτουργίας.
Βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα εποχή για την εφοδιαστική αλυσίδα, όπου οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι θα αποτελούν τη «νέα κανονικότητα»;
Ναι, θεωρώ ότι βρισκόμαστε ήδη σε μια νέα εποχή για την εφοδιαστική αλυσίδα. Οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι δεν είναι πλέον ένα έκτακτο γεγονός που εμφανίζεται σπάνια και μετά η αγορά επιστρέφει πλήρως στην προηγούμενη κατάσταση. Έχουν γίνει μέρος της καθημερινής επιχειρησιακής πραγματικότητας.
Τα τελευταία χρόνια είδαμε διαδοχικές κρίσεις: πανδημία, ενεργειακή κρίση, εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, πόλεμος κατά της τρομοκρατίας στη Μέση Ανατολή, επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα, πόλεμος στο Ιράν περιορισμούς σε κρίσιμες πρώτες ύλες και αυξημένη αβεβαιότητα στις θαλάσσιες μεταφορές. Όλα αυτά δείχνουν ότι η εφοδιαστική αλυσίδα δεν μπορεί πλέον να σχεδιάζεται μόνο με βάση το χαμηλότερο κόστος και τον ταχύτερο χρόνο μεταφοράς.
Η νέα κανονικότητα απαιτεί ανθεκτικότητα, ρεαλισμό, προσαρμογή, ασφάλεια και αξιοπιστία. Εκεί θα κριθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων τα επόμενα χρόνια.
Το Υπερταμείο προωθεί τον διαγωνισμό για την αξιοποίηση του λιμανιού της Ελευσίνας. Ποια είναι η σημασία αυτού του έργου για την εφοδιαστική αλυσίδα και τη ναυτιλία; Πιστεύετε ότι μπορεί να εξελιχθεί σε έναν σημαντικό κόμβο logistics για την Αττική και τη χώρα;
Η αξιοποίηση του λιμανιού της Ελευσίνας είναι ένα έργο με μεγάλη σημασία για την εφοδιαστική αλυσίδα, τη ναυπηγική βιομηχανία και τη ναυτιλία, γιατί μπορεί να ενισχύσει συνολικά τον ρόλο της Αττικής ως εμπορευματικού κόμβου.
Η Ελευσίνα έχει ένα βασικό πλεονέκτημα: βρίσκεται δίπλα στη βιομηχανική ζώνη, στο Θριάσιο, στις μεγάλες αποθήκες και στους βασικούς οδικούς άξονες. Άρα μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τον Πειραιά, όχι ανταγωνιστικά.
Ο Πειραιάς παραμένει το μεγάλο διεθνές container hub. Η Ελευσίνα όμως μπορεί να εξυπηρετήσει άλλες ανάγκες, όπως γενικό φορτίο, project cargo, βιομηχανικά φορτία, short sea shipping, αποθήκευση, διανομή και διαμετακόμιση.
Εάν γίνουν οι σωστές επενδύσεις σε υποδομές, οδικές και σιδηροδρομικές συνδέσεις, αποθηκευτικούς χώρους με σύγχρονες και απλουστευμένες διαδικασίες, μπορεί πράγματι να εξελιχθεί σε σημαντικό logistics hub για την Αττική και την Ελλάδα.
Το ζητούμενο είναι να μην το δούμε μόνο ως λιμάνι, αλλά ως μέρος ενός ευρύτερου οικοσυστήματος που συνδέει λιμάνι, βιομηχανία, αποθήκες, μεταφορές και τελωνειακές υπηρεσίες. Εκεί βρίσκεται η πραγματική του αξία.
