Πολλά έχουν γραφτεί για τις εστίες κινδύνου που απειλούν το εκρηκτικό ράλι που τροφοδοτεί η μανία για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Ακόμη περισσότερα έχουν ειπωθεί για τις επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν και τις ευρύτερες γεωπολιτικές και οικονομικές προεκτάσεις του.
Όμως παρά τις προειδοποιήσεις για τα υψηλά χρέη, τις εύθραυστες διεθνείς ισορροπίες, την ενεργειακή κρίση, τον πληθωρισμό, τις αποτιμήσεις των big tech και την απειλή χρηματιστηριακής διόρθωσης, οι επενδυτές δείχνουν να μην πτοούνται, προεξοφλώντας ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό σενάριο για την οικονομία και τις αγορές.
Ο S&P 500 έχει χάσει μόλις 2,3% μετά τη νέα κλιμάκωση του πολέμου, ενώ ο Nasdaq των big tech έχει διορθώσει κατά 4,4% στο ίδιο διάστημα, καθώς τα τεχνολογικά μεγαθήρια βρίσκονται για μια ακόμη φορά στο επίκεντρο. Στο μεταξύ, η Barclays προειδοποιεί ότι ο παγκόσμιος κύκλος νομισματικής χαλάρωσης έχει φτάσει στο τέλος του και τα risk assets θα πρέπει να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα των υψηλότερων επιτοκίων, κάτι που σπάνια γίνεται χωρίς αυξημένη μεταβλητότητα.
Σήμερα θα εστιάσουμε σε ορισμένα σημάδια που δείχνουν ότι οι επενδυτές υποτιμούν τους κινδύνους. Σημάδια τα οποία δεν θα πρέπει να περάσουν απαρατήρητα, ιδιαίτερα από όσους αναζητούν έγκαιρες ενδείξεις για να αποφύγουν τις επόμενες αναταράξεις στις αγορές.
Ας ξεκινήσουμε από το πετρέλαιο. Η παγκόσμια αγορά βιώνει τη μεγαλύτερη ενεργειακή αναταραχή στα χρονικά, με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν κλειστά εδώ και μήνες και τους Χούθι να απειλούν με αποκλεισμό και της κρίσιμης ναυτιλιακής οδού του Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Όμως οι τιμές του πετρελαίου δεν έχουν εκτιναχθεί ακόμη στα 130 ή στα 150 δολάρια, επίπεδο που σύμφωνα με τους ειδικούς θα οδηγούσε σε παγκόσμια ύφεση. Το Brent έκλεισε την εβδομάδα στα 96,78 δολάρια που φαινομενικά αποτελεί ένα διαχειρίσιμο επίπεδο.
Το πρόβλημα είναι, σύμφωνα με την JPMorgan, ότι η εύλογη τιμή του Brent διαμορφώνεται για τον Ιούλιο στα 87 δολάρια, που συνεπάγεται ότι η αγορά τιμολογεί ένα πολύ μικρό γεωπολιτικό premium. Την ώρα, λοιπόν, που τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου συρρικνώνονται, οι επενδυτές υποτιμούν τον κίνδυνο ενός νέου ενεργειακού σοκ, ενδεχομένως διότι πιστεύουν ότι ο Τραμπ θα κάνει πίσω την τελευταία στιγμή και να επιδιώξει να βρεθεί λύση, αποφεύγοντας το αδιέξοδο. Ίσως όμως είναι ήδη πολύ αργά.
Επόμενο σημάδι οι αποτιμήσεις των τεχνολογικών γιγάντων οι οποίες ενσωματώνουν ήδη πολύ υψηλή κερδοφορία, συνεχή ανάπτυξη και τεράστιες αποδόσεις από την ΑΙ. Που συνεπάγεται ότι το περιθώριο απογοήτευσης είναι μικρό. Με άλλα λόγια, οι προσδοκίες είναι τόσο μεγάλες που ακόμη και τα θεωρητικά «καλά» οικονομικά αποτελέσματα μπορεί να μην αρκούν σε ορισμένες περιπτώσεις.
Μην ξεχνάμε ότι σε περιβάλλον αύξησης του κόστους του χρήματος, οι γίγαντες του cloud σχεδιάζουν επενδύσεις άνω των 1 τρισ. δολαρίων, με τις αγορές σήμερα να θεωρούν σχεδόν δεδομένο ότι όλα αυτά θα αποδώσουν τα αναμενόμενα.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό σημάδι που δείχνει ότι οι επενδυτές υποτιμούν τον κίνδυνο προέρχεται από την αγορά ομολόγων. Οι αποδόσεις των ομολόγων υψηλού κινδύνου, των λεγόμενων junk bonds, κινούνται στα χαμηλότερα επίπεδα από την περίοδο πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, αλλά και από τα χρόνια που προηγήθηκαν της «φούσκας» των dot.com. Είναι σύμπτωση; Μπορεί. Μπορεί όμως και όχι. Σε κάθε περίπτωση, οι αγορές αφήνουν πάντα σημάδια πριν αλλάξουν πορεία.
Πάντως, όπως επισημαίνει η MSCI, το 15,7% των δανείων των private credit funds αποτιμάται κάτω από το 80% της ονομαστικής τους αξίας, ένα άτυπο όριο οικονομικής δυσχέρειας, ενώ πάνω από το 10% αποτιμάται χαμηλότερα από το 50% της ονομαστικής αξίας. Αυτό σημαίνει ότι πολλές επιχειρήσεις δυσκολεύονται, με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο πιστωτικός κίνδυνος, κάτι που δεν αντικατοπτρίζεται στα spreads. Μάλιστα, η έκθεση της MSCI αποτυπώνει την εικόνα στο τέλος του 2025, ενώ έκτοτε οι συνθήκες έχουν επιδεινωθεί. Παρ’ όλα αυτά. Το spread των ομολόγων υψηλού κινδύνου αντί να αυξηθεί υποχώρησε από τις 2,80 στις 2,68 ποσοστιαίες μονάδες.
Όλα τα ανωτέρω αφενός υποδηλώνουν ότι οι επενδυτές υποτιμούν τους κινδύνους που συσσωρεύονται και αφετέρου συνθέτουν έναν μηχανισμό μετάδοσης κινδύνου, ο οποίος βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία παρά το γεγονός ότι στις αγορές δεν υπάρχει κάποια ξεκάθαρη ένδειξη κρίσης. Ή για να είμαστε πιο ακριβείς, δεν υπάρχει κάποια εστία που να μπορεί να πείσει τους επενδυτές ότι το ράλι πραγματικά κινδυνεύει.
Απέναντι, λοιπόν, στο μεγάλο επενδυτικό αφήγημα της Τεχνητής Νοημοσύνης θα μπορούσαμε να πούμε ότι υπάρχει μία αλυσίδα εξελίξεων, στην οποία κάθε κρίκος ενισχύει τον επόμενο και κάπως έτσι δημιουργείται ένα εκρηκτικό κοκτέιλ, ιδιαίτερα στην περίπτωση που ενεργοποιηθούν όλες μαζί.
Ο πρώτος κρίκος της αλυσίδας, το πρώτο, αν θέλετε, συστατικό του «εκρηκτικού κοκτέιλ», είναι η γεωπολιτική ένταση και η τεράστια αβεβαιότητα που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Ακολουθεί η άνοδος του πετρελαίου, το νέο κύμα πληθωρισμού, τα υψηλά επιτόκια, η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων, το ακριβότερο χρήμα, η πίεση στις αποτιμήσεις των big tech και οι δυσκολίες για τις ιστορικών διαστάσεων επενδύσεις που απαιτεί η επανάσταση της AI, ενώ το τελευταίο συστατικό είναι η μεγαλύτερη μεταβλητότητα στις αγορές και η επιβράδυνση της οικονομίας.
Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει αν θα επιβεβαιωθεί το δυσμενές σενάριο της χρηματιστηριακής διόρθωσης, μίας μεγάλης κρίσης ή παγκόσμιας ύφεσης. Εκείνο που γνωρίζουμε, ωστόσο, είναι πως όταν οι κίνδυνοι συσσωρεύονται οι αγορές γίνονται πολύ πιο ευάλωτες στις… δυσάρεστες εκπλήξεις.
