Ο κόσμος μας αλλάζει και μάλιστα ραγδαία. Χιλιάδες θέσεις εργασίας χάνονται καθημερινά εξαιτίας της εντυπωσιακής και ανεξέλεγκτης προόδου της τεχνολογίας. Στα διόδια μεγάλου οδικού άξονα, για παράδειγμα, ήδη απολύονται σταδιακά τα δύο τρίτα των εργαζομένων! Κι αυτή είναι η πρώτη σταγόνα στην καταιγίδα που ακολουθεί. Όχι, σε είκοσι ή δέκα χρόνια. Άμεσα! Τώρα. Οι συγκλονιστικές αλλαγές γκρεμίζουν συθέμελα τον κόσμο που ξέραμε και αποκαλύπτουν την γύμνια ενός παντελώς ανέτοιμου να απαντήσει στις προκλήσεις πολιτικού συστήματος. Οι «λύσεις» του χτες δεν ταιριάζουν στον κόσμο του αύριο. Βρισκόμαστε μπροστά σε αδιέξοδο…
Κοιτάξτε γύρω σας και σκεφτείτε ποια δουλειά θα μείνει ανεπηρέαστη από αυτήν τη λαίλαπα. Σε λίγο καιρό οι μηχανές θα κάνουν σχεδόν όλες τις δουλειές και οι άνθρωποι θα κοιτούν αμήχανα την τεχνολογία να εξαφανίζει τις σπουδές, τις δεξιότητες και τα όνειρά τους. Η κοινωνία θα χρειάζεται λιγότερους δικηγόρους, λιγότερους γιατρούς, λιγότερους από τα πάντα. Και κάποιους άλλους, όπως οι καθαριστές στα ξενοδοχεία, δεν θα τους χρειάζεται καν. Όχι λιγότερο, αλλά καθόλου.
Ποια είναι η πρόταση που έχουμε μπροστά σε αυτό που ήδη συμβαίνει; Κι αυτό είναι πράγματι το εντυπωσιακό. Ενώ οι εξελίξεις είναι ραγδαίες, το πολιτικό σύστημα παρουσιάζει μια αξιοθαύμαστη αδυναμία να αντιληφθεί την πραγματικότητα. Ότι αυτά που γίνονται δεν απαντώνται με τις κλασσικές αναγωγές στα όσα υποστηρίζουν η Δεξιά και η Αριστερά εδώ και δεκαετίες. Οι εξελίξεις τους προσπερνούν και τους αναγκάζουν είτε να συγχρονιστούν με τη νέα εποχή, είτε να εξαφανιστούν. Το νόημα έχει να χάνει κάποιος την δουλειά του επειδή ένα ρομπότ την κάνει πιο φθηνά και πιο καλά και την ίδια ώρα ο πολιτικός του να του μιλάει για την ανάγκη της ανατροπής των μονοπωλίων και με συνθηματολογία του τύπου «ο λαός δεν ξεχνά τι σημαίνει δεξιά». Μοιάζει σαν να έχουν μείνει μερικοί ξεχασμένοι δεινόσαυροι από κάποιο καπρίτσιο της ιστορίας.
Είναι η πρώτη φορά που οι αλλαγές που συντελούνται προκαλούν τόσο μεγάλη αμηχανία. Μέχρι σήμερα η «πάλη» ήταν για τον έλεγχο των μέσων παραγωγής. Αυτό που γίνεται στις μέρες μας είναι κάτι άλλο. Δεν μπορούμε ακόμη να το προσδιορίσουμε με ακρίβεια, αλλά σίγουρα δεν μπορούν να το λύσουν οι γνωστές κοσμοθεωρίες. Για ποια μέσα μιλάμε, όταν δεν γνωρίζουμε ακόμη τι είναι αυτό που έχουμε δημιουργήσει και του έχουμε δώσει το όνομα τεχνητή νοημοσύνη; Ότι δεν θα γίνει αύριο η κυρίαρχη νοημοσύνη;
Δεν είναι ελληνικό φαινόμενο μόνο. Ο κόσμος μας βιώνει ένα σοκ που θα κλιμακωθεί με το πέρασμα του χρόνου και με τους ηγέτες του να μην κάνουν το παραμικρό. Είναι βέβαιο ότι οι αλλαγές που συντελούνται θα φέρουν κρίση. Σίγουρα κοινωνική. Και εξ αυτού του γεγονότος και οικονομική. Κυρίως όμως θα φέρουν μία κρίση αξιών σε σχέση με την εργασία και το κέρδος.
Θανάσης Μαυρίδης
