Το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών έκανε κάτι απολύτως σωστό. Υπενθύμισε ότι η πολιτική έκφραση δεν παύει να προστατεύεται επειδή κοστίζει χρήματα. Με την απόφασή του στην υπόθεση National Republican Senatorial Committee v. Federal Election Commission, ακύρωσε τους περιορισμούς στις δαπάνες που κάνουν τα κόμματα σε συντονισμό με τους υποψηφίους τους. Η απόφαση ήταν 6 προς 3 και ανέτρεψε ένα προηγούμενο του 2001. Στην πράξη, ανοίγει έναν νέο κύκλο στην αμερικανική πολιτική χρηματοδότηση.
Η υπόθεση δεν αφορά μια λογιστική λεπτομέρεια των εκλογών. Αφορά την ίδια τη σχέση ελευθερίας και πολιτικής. Ένα κόμμα υπάρχει για να εκφράζει ιδέες, να στηρίζει υποψηφίους, να οργανώνει εκστρατείες και να ζητά την ψήφο των πολιτών. Όταν το κράτος του λέει ότι μπορεί να μαζεύει περιορισμένα χρήματα και να ξοδεύει μόνο μέχρι ενός ορίου εφόσον συνεννοείται με τον υποψήφιό του, δεν περιορίζει απλώς το χρήμα. Περιορίζει τον πολιτικό λόγο.
Η πλειοψηφία του Δικαστηρίου, δια του Μπρετ Κάβανο, το είπε καθαρά. Οι περιορισμοί αυτοί θίγουν θεμελιώδεις αξίες της Πρώτης Τροπολογίας. Και σωστά. Δεν υπάρχει σοβαρή φιλελεύθερη θεωρία που να αντιμετωπίζει τον πολιτικό λόγο των κομμάτων ως κάτι ύποπτο από τη φύση του. Η δημοκρατία χρειάζεται περισσότερη πολιτική λογοδοσία, όχι κρατικά φίλτρα πάνω στην οργανωμένη πολιτική δράση.
Οι επικριτές της απόφασης λένε ότι έτσι οι δωρητές θα μπορούν να παρακάμπτουν τα όρια των εισφορών προς τους υποψηφίους (τα οποία παραμένουν), δίνοντας πολύ περισσότερα χρήματα στα κόμματα. Η ένσταση έχει λογική, αλλά δεν αρκεί για να δικαιολογήσει έναν τόσο άμεσο περιορισμό της ελευθερίας του λόγου. Η διαφθορά, που φοβόμαστε όλοι, αντιμετωπίζεται με κανόνες διαφάνειας, με απαγορεύσεις ρητής κατεύθυνσης χρημάτων προς συγκεκριμένο υποψήφιο και με αυστηρή δίωξη του quid pro quo. Δεν αντιμετωπίζεται με την αποδυνάμωση των ίδιων των κομμάτων.
Εδώ βρίσκεται και το βαθύτερο νόημα της απόφασης. Εδώ και δύο δεκαετίες, τα αμερικανικά κόμματα έχαναν επιρροή μέσα στο ίδιο τους το παιχνίδι. Μετά την περίφημη απόφαση Citizens United, οι ανεξάρτητες δαπάνες και τα Super PACs απέκτησαν τεράστια χρηματοδότηση και επιρροή. Και αυτό ενώ είναι απολύτως νόμιμο και συνταγματικά προστατευμένο, ήταν αποτέλεσμα μίας ασυμμετρίας που είχε δημιουργήσει το ίδιο το νομικό καθεστώς βάζοντας πολύ αυστηρούς περιορισμούς στα κόμματα. Έτσι, οι ανεξάρτητοι πολιτικοί μηχανισμοί μπορούσαν να ξοδεύουν ελεύθερα, ενώ τα κόμματα περιορίζονταν όταν συντόνιζαν τη δράση τους με τους δικούς τους υποψηφίους. Δηλαδή το Σύνταγμα προστάτευε ορθώς τον ανεξάρτητο πολιτικό λόγο, αλλά ο νόμος τιμωρούσε τον κομματικό πολιτικό λόγο όταν αυτός γινόταν πιο οργανωμένος και αποτελεσματικός. Αυτό δεν στέκει. Αν ο ανεξάρτητος πολιτικός λόγος προστατεύεται, τότε δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως δεύτερης κατηγορίας ο λόγος των κομμάτων. Τα κόμματα δεν είναι παράσιτα της δημοκρατίας. Είναι βασικοί θεσμοί της.
Αυτό μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά το τοπίο του πολιτικού χρήματος στις ΗΠΑ. Τα κόμματα αποκτούν πλέον μεγαλύτερη δυνατότητα να συντονίζουν μήνυμα, στρατηγική και πόρους. Αυτό σημαίνει ότι οι εκλογικές μάχες μπορεί να περάσουν ξανά από την περιφέρεια του πολιτικού συστήματος στο κέντρο του. Όχι επειδή οι ανεξάρτητοι φορείς παύουν να έχουν ρόλο, αλλά επειδή τα κόμματα ανακτούν έναν ρόλο που είχαν χάσει.
Για τους φιλελεύθερους, αυτό είναι καλή είδηση. Η πολιτική χρειάζεται ανοιχτό ανταγωνισμό ιδεών, όχι τεχνητή αποδυνάμωση των θεσμών που δίνουν μορφή σε αυτόν τον ανταγωνισμό. Τα ισχυρότερα κόμματα μπορούν να προσφέρουν καθαρότερες επιλογές, μεγαλύτερη συνοχή και πιο άμεση λογοδοσία. Ο ψηφοφόρος ξέρει ποιον τιμωρεί και ποιον επιβραβεύει.
Το χρήμα στην πολιτική δεν θα εξαφανιστεί. Ούτε πρέπει να προσποιούμαστε ότι η δημοκρατία γίνεται καθαρότερη όταν το κράτος περιορίζει την πολιτική έκφραση. Η σωστή απάντηση στο πολιτικό χρήμα είναι διαφάνεια, ευθύνη και ελευθερία. Με αυτή την απόφαση, το Ανώτατο Δικαστήριο έδωσε βάρος στην ελευθερία και επανέφερε τα κόμματα στο επίκεντρο. Έπειτα από δεκαετίες υποχώρησης, αυτό δεν είναι απλώς νομική διόρθωση. Είναι αλλαγή πολιτικού τοπίου.
