Η παρ’ ολίγον τραγωδία με την κατάρρευση της πολυκατοικίας στα Πετράλωνα, είναι το τελευταίο και μάλλον πιο ηχηρό καμπανάκι για την ανάγκη της χώρας να ελέγξει το κτιριακό της απόθεμα το οποίο έχει κτιστεί με ξεπερασμένες προδιαγραφές.
Ο Μανώλης Μπελιμπασάκης, Γενικός Γραμματέας του ΤΕΕ (Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας) επισημαίνει ότι οι Πολιτικοί Μηχανικοί, έχουν εδώ και καιρό επισημάνει μέσω του επιστημονικού τους φορέα, την ανάγκη για μία σοβαρή προσπάθεια εκτίμησης της κατάστασης στην οποία βρίσκονται όλα τα προ του 1984 κτίρια.
Συνέντευξη στον Γιώργο Κακούση
Κύριε Μπελιμπασάκη, από τα λίγα στοιχεία τα οποία ξέρουμε μέχρι τώρα για την υπόθεση των Πετραλώνων, μπορείτε να μας πείτε ποιες είναι οι βασικές σας υπόνοιες για το τι έχει συμβεί;
Πρόκειται για ένα πολύ δυστυχές και πρωτοφανές περιστατικό για την χώρα μας. Πράγματι, δεν έχουν βγει ακόμα τα πορίσματα από τις αρμόδιες αρχές, από την πολεοδομία και από τους ελεγκτικούς μηχανισμούς και προφανώς θα γίνει και κάποιου είδους πραγματογνωμοσύνη από εμπειρογνώμονες.
Παρ' όλα αυτά, από τα λίγα στοιχεία τα οποία έχουν δει το φως της δημοσιότητας, φαίνεται ότι υπήρχαν κάποιες εργασίες εκσκαφής στο όμορο οικόπεδο της πολυκατοικίας που κατέρρευσε, προκειμένου να ανεγερθεί μια άλλη οικοδομή. Οι εργασίες προκάλεσαν κάποια παρέμβαση στα θεμέλια της οικοδομής που κατέρρευσε. Η οικοδομή απ' ό,τι φαίνεται μάλλον σε πρώτη φάση έγειρε και όλο αυτό είχε σαν αποτέλεσμα την κατάρρευσή της. Προφανώς, είναι ένα σπάνιο περιστατικό, δεν είναι από τα περιστατικά που βλέπουμε κάθε μέρα.
Συνήθως τέτοιου είδους περιστατικά έχουν ως αιτία κάποια δομική αστοχία του υφιστάμενου κτιρίου ή οφείλονται στις εργασίες που εξελίσσονται κοντά;
Συνήθως σε αυτές τις περιπτώσεις το λάθος συμβαίνει κατά τη διάρκεια της ανέγερσης της καινούργιας οικοδομής. Ενδεχομένως να υπάρχει κάποιο ζήτημα στατικότητας στην παλιάς η οποία διαβάζω ότι είχες κτιστεί το 1956. Όμως, ακόμα και να υπήρχε κάποιο θέμα στατικότητας της παλιάς οικοδομής, δεν έχουμε αποδεικτικά στοιχεία.
Εάν έχει χτιστεί όντως πριν από 70 χρόνια, προφανώς είχε χτιστεί χωρίς καν πρόβλεψη για αντισεισμικό κανονισμό, γιατί το πρώτο Διάταγμα στη χώρα μας βγήκε το 1959. Παρ' όλα αυτά δεν τίθεται θέμα στατικότητας ενός κτιρίου, γιατί η κατάρρευση δεν είναι αποτέλεσμα κάποιου φυσικού φαινομένου και η συγκεκριμένη οικοδομή ήταν φέρουσα, δηλαδή στεκόταν.
Έγινε κάποια παρέμβαση, φαντάζομαι, εκ των εργασιών των όμορου οικοπέδου. Δεν κατέρρευσε από μόνη της λόγω κάποιου σεισμικού ή άλλου φορτίου.
Ποιος είναι υπεύθυνος για το αν η ανέγερση μιας οικοδομής μπορεί να επηρεάσει γειτονικές ιδιοκτησίες;
Υπάρχει ένας εργοταξιάρχης και ένας μηχανικός για την οικοδομή η οποία χτίζεται. Υπάρχουν κάποιες δεσμεύσεις που επιβάλλουν συγκεκριμένους κανονισμούς σε ό,τι αφορά τα όμορα κτίρια.
Δηλαδή, υπάρχει κάποιος ο οποίος ελέγχει το πώς θα επηρεάσει τις όμορες ιδιοκτησίες, η εκσκαφή και η ανέγερση μιας οικοδομής. Όταν κατασκευάζεις κτίριο που συνορεύει με άλλες οικοδομές, προφανώς πρέπει να γίνει σωστή εκτίμηση της στατικότητας του όμορου κτιρίου, με την έννοια κυρίως της θεμελίωσης του. Να δεις σε ποιο βάθος εκσκαφής έχουν φτάσει οι θεμελιώσεις της όμορης οικοδομής.
Να μείνουν προφανώς ανέγγιχτες αυτές από τις κατασκευαστικές εργασίες που θα γίνουν για τη νέα οικοδομή, να προστατευτούν και να ενισχυθούν αν χρειάζεται.
Τα μέτρα προφύλαξης των στατικών και θεμελιακών στοιχείων της όμορης οικοδομής είναι το νούμερο 1, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψιν.
Επίσης, έχουμε επισημάνει σαν Τεχνικό Επιμελητήριο, ότι είναι απαραίτητο, ειδικά σε περιοχές ιδιαίτερης γεωτεχνικής και γεωλογικής σημασίας ή αν υπάρχουν υπόνοιες ότι το έδαφος σε ορισμένες περιοχές, έχει ειδικό γεωτεχνικό υπόβαθρο, πρέπει να γίνονται και ειδικές γεωτεχνικές μελέτες, για να βγαίνει μια οικοδομική άδεια. Αυτό δυστυχώς δεν συμβαίνει. Είναι στην προαίρεση αυτού που εκδίδει την οικοδομική άδεια.
Άρα ουσιαστικά κανόνες υπάρχουν, αλλά δεν υπάρχει αυτός ο οποίος θα επιβλέψει αν οι κανόνες αυτοί τηρούνται.
Την ευθύνη για όλα αυτά την έχει πάντα ο επιβλέπον μηχανικός Οι κανόνες φυσικά είναι συγκεκριμένοι, πρέπει να τηρούνται και σε συντριπτικό βαθμό τηρούνται.
Τώρα, μεμονωμένα τέτοια περιστατικά δεν αλλάζουν την μεγάλη εικόνα. Οι Έλληνες μηχανικοί και οι πολιτικοί μηχανικοί, οι οποίοι ασχολούνται με σχέδια, κάνουν πάρα πολύ σοβαρή και επιμελή δουλειά όσον αφορά και την προστασία των κτιρίων, τηρούν κατά γράμμα τις κανονιστικές διατάξεις και κάνουν και πολύ σοβαρές επιβλέψεις.
Κύριε Μπελιμπασάκη, η αλήθεια είναι ότι ενώ έχουμε συζητήσει πάρα πολύ τα ζητήματα αντισεισμικών κανονισμών, έχουμε αφήσει πίσω τη συζήτηση για το τι πρέπει να γίνει με τα παλιά κτίρια της χώρας και ειδικά τα παλιά κτίρια των αστικών κέντρων.
Είναι μια συζήτηση την οποία όντως την έχουμε αμελήσει. Η αλήθεια είναι ότι πρέπει να δώσει πολύ μεγάλη προσοχή η πολιτεία. Σαν Τεχνικό Επιμελητήριο, έχουμε τονίσει στο παρελθόν πάρα πολλές φορές την ανάγκη, να γίνει ένα εκτεταμένο, γενναίο πρόγραμμα στατικής εκτίμησης. Με προτεραιότητα προφανώς στα παλαιότερα κτίρια που βρίσκονται κυρίως στα δύο μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας μας, στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη αλλά και σε άλλες πόλεις.
Είναι πάρα πολλά τα κτίρια τα οποία χρήζουν ενισχύσεων και άλλα που προφανώς έχουν ολοκληρώσει ήδη τον κύκλο ζωής τους. Τα κτίρια δεν είναι αθάνατα. Υπάρχει ένας συγκεκριμένος κύκλος ζωής και όσο πιο πίσω πάμε στην ανέγερσή τους, προφανώς έχουν καταπονηθεί από σεισμικές δονήσεις. Ειδικά στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη καταλαβαίνετε ότι είναι και καταπονημένα με την πάροδο όλων αυτών των ετών. Και ενώ η χώρα μας έχει κάνει άλματα στο κομμάτι της ενεργειακής αναβάθμισης, δεν έχουν γίνει τα αντίστοιχα προγράμματα προσεισμικού ελέγχου και στατικής ενίσχυσης και αναβάθμισης των κτιρίων.
Πρέπει να βρεθούν τα χρηματοδοτικά εργαλεία προκειμένου να γίνει ένα γενναίο και εκτεταμένο πρόγραμμα στατικής ενίσχυσης και αναβάθμισης των κτιρίων της χώρας μας, με προτεραιότητα φυσικά στα παλαιότερα κτίρια και στα παλαιότερες οικοδομές. Αυτό το θέμα, περνώντας και τα χρόνια, θα γίνει ακόμα πιο έντονο. Δεν έχει άμεση συσχέτιση με την συγκεκριμένη κατάρρευση από ό,τι φαίνεται, παρ' όλα αυτά, οι φθορές και η παλαιότητα των κτιρίων προφανώς επηρεάζουν γενικά τη φύση της κατασκευής όλων αυτών των κτιρίων από τα οποία, κάποια, ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα, κοντεύουν να είναι και εκατονταετούς ηλικίας ίσως και παραπάνω.
Ποια είναι το έτος κατασκευής - ορόσημο, πριν από το οποίο πιστεύετε ότι θα ήταν απαραίτητος ένας τέτοιου είδους έλεγχος στα κτίρια;
Προφανώς, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στα κτίρια που έχουν κατασκευαστεί χωρίς καν αντισεισμικό κανονισμό, δηλαδή όσα είναι πριν το 1959 οπωσδήποτε. Αλλά ουσιαστικά οι βάσεις των σύγχρονων αντισεισμικών κανονισμών τέθηκαν το 1984.
Ό,τι είναι πιο πριν από εκεί, όσα κτίρια είναι παλαιότερα του 1984, πρέπει να ελεγχθούν κατά προτεραιότητα, γιατί η αλήθεια είναι ότι οι σύγχρονοι αντισεσμικοί κανονισμοί είναι πάρα πολύ αξιόπιστοι και σοβαροί και έχουν όλες οι εγκεκριμένες κανονιστικές διατάξεις.
Υπάρχει κάποια έρευνα από το Τεχνικό Επιμελητήριο για το πόσα είναι κτίρια που πιστεύετε ότι πρέπει να ελεγχθούν;
Είναι κάποια εκατομμύρια κτίσματα σε όλη τη χώρα, τον ακριβή αριθμό δεν μπορώ να το γνωρίζω.
Υπάρχουν κάποια σημάδια πουν πρέπει να υποψιάσουν τους ιδιοκτήτες τους;
Κάθε περίπτωση είναι ξεχωριστή. Εφόσον υπάρχουν εμφανείς βλάβες, κακοτεχνίες, σημάδια γήρανσης της οικοδομής, ρηγματώσεις, αποφλοιώσεις των δομικών στοιχείων με αποτέλεσμα να φαίνονται οι οπλισμοί και μάλιστα οι σκουριασμένοι οπλισμοί, όλα αυτά είναι ενδείξεις μιας οικοδομής που είναι καταπονημένη από την πάροδο των ετών.
Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κινδυνεύει άμεσα. Προφανώς, δεν θέλουμε να γίνουμε κινδυνολόγοι. Δεν χρειάζεται ούτε πανικός ούτε κινδυνολογία, ειδικά για τέτοια θέματα.
Από την άλλη, το έχουμε θέσει και μέσω του Τεχνικού Επιμελητηρίου την ανάγκη να γίνει σωστή στατική ενίσχυση και αναβάθμιση των κτιρίων.
Δεν γίνεται να θωρακίζουμε ενεργειακά τις κατοικίες μας και γενικά τις οικοδομές ενώ χρειάζονται περαιτέρω στατική ενίσχυση, για να έρθουν σε σύγχρονες κανονιστικές απαιτήσεις.
