Με μία κίνηση του χεριού του, ο επισκέπτης «συλλέγει» χρυσό, τον μετασχηματίζει σε ψηφιακά μοτίβα ή τον διαλύει σε χιλιάδες φωτεινά θραύσματα. Σε ένα άλλο έργο, η παραμικρή του παρουσία αρκεί για να αλλάξει τη δομή, τη ρυθμικότητα και τη φωτεινότητα μιας σύνθεσης που εξελίσσεται σε πραγματικό χρόνο. Η εμπειρία δεν είναι απλώς θέαση, είναι συμμετοχή.
Αυτές οι δυνατότητες ξεδιπλώνονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, στον χώρο της μόνιμης έκθεσης «Ο χρυσός των Μακεδόνων», όπου φιλοξενείται η περιοδική έκθεση «Dilogues». Πρόκειται για μια συνεργασία της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και του Τμήματος Εικαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης με το μουσείο, στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου «Αλγοριθμική ανάγνωση της αρχαιότητας: Ψηφιακή οπτικοποίηση με έμπνευση από το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης».
Η έκθεση επιχειρεί μια σύγχρονη εικαστική προσέγγιση στα χρυσά κοσμήματα της αρχαιότητας, όχι αντιγράφοντας τη μορφή τους, αλλά αναλύοντας τη βαθύτερη δομική τους λογική: τη συμμετρία, τη ρυθμικότητα, την επανάληψη και την ακρίβεια της οργάνωσης. Τα αρχαία αντικείμενα λειτουργούν ως φορείς μορφολογικής γνώσης, η οποία μεταφράζεται σε κώδικα και επανασυντίθεται σε δυναμικές ψηφιακές μορφές.
«Αυτός ο αλγόριθμος εφαρμόστηκε από τον κάθε καλλιτέχνη τελείως διαφορετικά, βάσει μιας πολύ δικής του ιδέας», εξήγησε κατά τη διάρκεια των εγκαινίων, η αρχαιολόγος Αγγελική Κουκουβού, προϊσταμένη της Διεύθυνσης Εκδόσεων και Ψηφιακών Εφαρμογών του μουσείου και συνεπιμελήτρια της έκθεσης. Τόνισε μάλιστα ότι «τα έργα αυτά δεν μπορούν να υπάρξουν χωρίς τους επισκέπτες, γιατί κάθε έργο δημιουργείται είτε από την κίνησή μας είτε από τον ήχο μας».
Στον ίδιο άξονα, η αρχαιολόγος Εύη Παπαδοπούλου, προϊσταμένη του Τμήματος Ψηφιακών Εφαρμογών και Καινοτόμων Υπηρεσιών, στάθηκε στον τίτλο της έκθεσης, ο οποίος παραπέμπει στη λέξη «διάλογος», ενσωματώνοντας ταυτόχρονα το χημικό σύμβολο του χρυσού (Au). «Συμπυκνώνει την ουσία της έκθεσης, που είναι ένας διάλογος ανάμεσα σε αρχαία αντικείμενα και έργα σύγχρονης τέχνης», σημείωσε, προσθέτοντας ότι αναδεικνύονται «πολλαπλές αναγνώσεις που μπορεί να έχει ένα αρχαίο αντικείμενο».
Η έκθεση περιλαμβάνει έξι έργα διδασκόντων και φοιτητών, οι οποίοι προσέγγισαν την καλλιτεχνική δημιουργία μέσα από εργαλεία όπως ο αλγοριθμικός και παραμετρικός σχεδιασμός, μετατρέποντας μορφολογικά μοτίβα σε μαθηματικούς κανόνες και δυναμικά συστήματα. Όπως επισημαίνεται, η τεχνολογία δεν λειτουργεί ως αυτοσκοπός, αλλά ως μέσο ερμηνείας και δημιουργικής μετάφρασης της αρχαίας αισθητικής.
Ο Δρ. Νικόλαος Κωνσταντίνου, που είχε τον σχεδιασμό, την έρευνα και τον συντονισμό της δράσης, υπογράμμισε ότι η προσπάθεια εστίασε «στην ανάγνωση μιας μορφολογικής γνώσης που υπάρχει μέσα σε αυτά τα εκθέματα». «Υπάρχει ρυθμός, αρμονία, ισορροπία και εκεί ακριβώς έρχεται ο αλγόριθμος ως μέσο ανάλυσης και οπτικοποίησης», ανέφερε, προσθέτοντας πως το δεύτερο βασικό στοιχείο είναι η διάδραση. «Ο θεατής γίνεται μέρος του έργου, το διαμορφώνει και μέσα από αυτή τη συμμετοχή παράγεται νόημα», συμπλήρωσε.
Από την πλευρά του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, η Αρετή Αδαμοπούλου σημείωσε ότι η εξωστρέφεια και η αποδοχή νέων ερεθισμάτων αποτελούν βασική προϋπόθεση για την εξέλιξη, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Χρειάζονται ανοιχτά αυτιά, ανοιχτά μάτια και κυρίως ανοιχτές αγκαλιές».
Στον πυρήνα της, η έκθεση «Dilogues» επιχειρεί να αναδείξει τη συνέχεια της δημιουργικής σκέψης: από τη χειροτεχνική δεξιοτεχνία της αρχαιότητας έως τις σύγχρονες μορφές υπολογιστικής τέχνης. Η έκθεση θα παραμείνει στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης έως τις 30 Ιουνίου.
