Με μια ατζέντα τριών σημείων προσήλθε στη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, καλώντας ουσιαστικά την Ευρώπη να επιδείξει γρήγορα αντανακλαστικά στα πεδία, που αναδεικνύονται κρίσιμα εν μέσω της γεωπολιτικής ρευστότητας στη Μέση Ανατολή και τον Περσικό Κόλπο και διαθέτοντας πλέον την εμπειρία και την αξιολόγηση των πολιτικών της στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Στην ανάγνωση της ελληνικής κυβέρνησης το δεδομένο ότι οι 27 Ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται να αποφασίσουν άμεσα τις επόμενες κινήσεις τους, σε μια «εξαιρετικά κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία, με έναν εκτεταμένο πόλεμο να πλήττει την περιοχή της Μέσης Ανατολής», όπως είπε ο πρωθυπουργός προσερχόμενος στη Σύνοδο, προεξοφλώντας ήδη από αυτή τη στιγμή ότι «οι επιπτώσεις, προφανώς, στην παγκόσμια οικονομία είναι εξαιρετικά σοβαρές».
Η Αθήνα κρίνει ότι εν μέσω αυτής της κρίσης, τρία πεδία η Ευρώπη οφείλει να θέσει επί τάπητος και να καθορίσει μια συντονισμένη απάντηση για τις συνέπειες που προκύπτουν. Πρόκειται για την αμυντική της πολιτική, την οικονομία και την έγκαιρη αντιμετώπιση των επιπτώσεων σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις και το προσφυγικό-μεταναστευτικό, που σε δεύτερο χρόνο μπορεί να αναζωπυρωθεί.
Λίγο πριν την έναρξη των εργασιών της Συνόδου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε τις τρεις προτεραιότητες που ο πόλεμος στο Ιράν έχει αναδείξει για τους 27, θέτοντας στην κορυφή, ως ζητούμενο για την Ευρώπη, το ζήτημα της αμυντικής της θωράκισης και συνδρομής στα κράτη μέλη της.
«Η κρίση αυτή ανέδειξε την ανάγκη της πραγματικής ενεργοποίησης της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αναφέρομαι στο άρθρο 42, παράγραφος 7», είπε ο πρωθυπουργός, αναδεικνύοντας το γεγονός ότι «η Ελλάδα, πρώτη ευρωπαϊκή χώρα, έσπευσε να στηρίξει την Κύπρο όταν αυτή δέχθηκε επίθεση, ακολούθησαν πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες».
Ο κ. Μητσοτάκης, ίσως πιο ανοιχτά από ποτέ, έθεσε ζήτημα άμεσης κινητοποίησης της Ευρώπης σε τέτοιες περιπτώσεις, με σαφείς προκαθορισμένες διαδικασίες, λέγοντας ότι θα θέσει, όπως τόνισε, ανοιχτά το ζήτημα αυτό στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και θα ζητήσει «έναν σαφή οδικό χάρτη για το πώς μπορούμε αυτή την ουσιαστικά άτυπη ενεργοποίηση του άρθρου 42.7 να τη μετατρέψουμε σε μία θεσμικά στέρεη επιλογή, την οποία θα έχουν οι ευρωπαϊκές χώρες σε περίπτωση που δεχθούν εκ νέου κάποια επίθεση».
Ο κ. Μητσοτάκης έχει δηλώσει κατ΄ επανάληψη τις τελευταίες ημέρες ότι η Ευρώπη θα πρέπει να προχωρήσει στην απόφαση ενός πακέτου μέτρων, που θα τεθεί σε εφαρμογή όταν κριθεί αναγκαίο, ώστε να στηρίξει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις απέναντι στις οικονομικές και ενεργειακές επιπτώσεις της κρίσης.
«Η επίθεση στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Κόλπου έχει τη δυνατότητα να οδηγήσει τις τιμές της ενέργειας σε επίπεδα που θα μπορούν να οδηγήσουν σε δραματικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία», εκτίμησε ο πρωθυπουργός, υπογραμμίζοντας ότι «είναι απολύτως απαραίτητο αυτή τη στιγμή να πρυτανεύσει η λογική και να σταματήσουν εκατέρωθεν επιθέσεις σε υποδομές ενέργειας στην ευρύτερη περιοχή».
Ταυτόχρονα, κάλεσε την ΕΕ να είναι έτοιμη να ανταποκριθεί, «έχοντας ως πρώτο μέλημα την προστασία των Ευρωπαίων καταναλωτών, ειδικά των πιο αδύναμων συμπολιτών μας, αλλά και των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, έτσι ώστε να μην πληγεί και άλλο η ανταγωνιστικότητά τους. Η απάντηση σε αυτό το επίπεδο πρέπει να είναι και εθνική αλλά και ευρωπαϊκή», είπε χαρακτηριστικά.
Έδωσε, ωστόσο, και το στίγμα των προθέσεων της κυβέρνησης για τη λήψη περαιτέρω μέτρων, σημειώνοντας ότι «η Ελλάδα, στα πλαίσια των δημοσιονομικών της δυνατοτήτων, θα κάνει ό,τι περνά από το χέρι της για να στηρίξει τους Έλληνες πολίτες και την ελληνική οικονομία», καθιστώντας σαφές, ωστόσο ότι θα χρειαστούν «και ευρωπαϊκές απαντήσεις, σε περίπτωση που αυτή η κρίση παραταθεί και οδηγήσει σε παρατεταμένα αυξημένες τιμές και στο φυσικό αέριο αλλά και στα καύσιμα», όπως είπε.
Στους προβληματισμούς της κυβέρνησης έχει προστεθεί και το ενδεχόμενο αύξησης των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών το επόμενο διάστημα, με δεδομένο ότι μόνο στο Λίβανο για παράδειγμα, ήδη υπάρχουν ένα εκατομμύριο εκτοπισμένοι, ενώ τα σύνορα περνούν πολίτες και από το Ιράν.
«Η κρίση αυτή δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να οδηγήσει την Ευρώπη να αντιμετωπίσει μία νέα προσφυγική κρίση. Εδώ το μήνυμα πρέπει να είναι απολύτως σαφές: η Ευρώπη δεν μπορεί να ανεχθεί και πάλι μία επανάληψη της κρίσης του 2015. Δεν είμαστε στο σημείο αυτό, αλλά πρέπει να είμαστε έτοιμοι για όλα τα ενδεχόμενα», επεσήμανε ο κ. Μητσοτάκης, ζητώντας να δοθεί «ένα σαφές μήνυμα, ότι η Ευρώπη θα προστατεύσει τα εξωτερικά της σύνορα και δεν θα επαναλάβει τα λάθη του παρελθόντος θεωρώ ότι είναι επιβεβλημένο να σταλεί από αυτό το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο».
Η Ελλάδα έχει καταθέσει ήδη τον προβληματισμό της απέναντι στις προτάσεις, που περιλαμβάνονται στην επιστολή που απηύθυνε στους ηγέτες ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, - και τις οποίες αντιμετωπίζει καταρχάς θετικά - σημειώνοντας ότι η κρίση σήμερα, εκκινεί από άλλη βάση - υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου και ρύπων - και οι όποιες προτάσεις δεν πρέπει να προσθέτουν επιπλέον βάρος.
Στο κυβερνητικό επιτελείο εκτιμούν ότι οι εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή δικαιώνουν τη θέση που διατύπωσε ο Έλληνας πρωθυπουργός όλο το προηγούμενο διάστημα, ότι δηλαδή η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου είναι υψηλής σημασίας για την Ευρώπη και ότι η αμυντική στρατηγική της ΕΕ θα πρέπει να έχει προσέγγιση «360 μοιρών» και η Ευρώπη να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει τις απειλές όχι μόνο στα ανατολικά, αλλά και στα νότια σύνορα της.
Σε ό,τι αφορά στην «καρδιά» των στρατιωτικών επιχειρήσεων, η θέση της Ελλάδας είναι ότι στόχος της ΕΕ πρέπει να είναι η επίτευξη διπλωματικής λύσης με το Ιράν που θα αντιμετωπίζει όλες τις πτυχές - με βασική αυτήν του πυρηνικού και βαλλιστικού προγράμματος της Τεχεράνης.
