Το ερώτημα προφανώς και δεν αναφέρεται μόνο στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Το εύρος του οποίου εκτείνεται από τις σπονδές στον «αθώο» ή πάντως κοινωνικά ανεκτό παραδοσιακό πελατειασμό μέχρι τη συνειδητή συμμετοχή στη διαφθορά, έστω στη συγκάλυψή της.
Αφορά όλο το φάσμα του πελατειακού κράτους, καθώς και τη διατήρηση μιας κυβερνητικής παράταξης, του σταθερότερου δηλαδή πυλώνα της μεταπολιτευτικής δημόσιας ζωής, ως μηχανισμού εξυπηρετήσεων. Αυτό παραπάνω από μια δεκαετία από την εκλογή στην ηγεσία της του αρχηγού με τις πιο εκσυγχρονιστικές προθέσεις. Ή τουλάχιστον διακηρύξεις.
Το ερώτημα του τίτλου είναι καταφανώς ρητορικό: Προφανώς και ευθύνεται και ο πρωθυπουργός. Κάτι που δεν αναιρεί το πασιφανές πως στην οικονομία, με τις πρωτοβουλίες του και την πολιτική σταθερότητα που διασφάλισε, έδωσε μια αισθητή αναπτυξιακή δυναμική. Ούτε όμως και το ότι κάποια, υποτυπώδη έστω, κοινωνική ευταξία αποκατέστησε: Από έναν περιορισμό του καπνίσματος σε χώρους υγειονομικού ενδιαφέροντος μέχρι μια στοιχειώδη περιστολή της «μπαχαλοκρατίας» σε δημόσιους χώρους.
Σε τι όμως συνίσταται η -ανεξάρτητη των όποιων επιτυχιών του σε άλλους τομείς- οφθαλμοφανής ευθύνη του πρωθυπουργού για τη διατήρηση του «παραδοσιακού» τρόπου λειτουργίας του ελληνικού πολιτικού συστήματος; Η πασίδηλη, δηλαδή, μη πειστικότητα του επιχειρήματος πως θα μπορούσε και να αγνοεί τη βαθιά νοσηρή λειτουργία τόσο του ελληνικού κράτους όσο και του κυβερνώντος κόμματος…
Ας εστιάσουμε λίγο σε ένα δομικό χαρακτηριστικό της αδιανόητα πολυμελούς κυβέρνησής του (αν και πάντα κάθε τέτοια μανιχαϊστική διάκριση εμπεριέχει ένα ποσοστό αυθαίρετης απολυτοποίησης): Την ποιοτική διαφορά, μεταξύ υπουργών και υφυπουργών.
Κατά το πλείστον τεχνοκράτες ή βουλευτές του κέντρου οι μεν, στην πλειονότητά τους διαθέτουν πνευματικό κεφάλαιο, τεχνογνωσία (σε τόσο μεγάλη αντιπαράθεση, εν προκειμένω, με την πλειονότητα των «τσιπρικών» προκατόχων τους), όραμα, καθαρές στοχεύσεις, αίσθηση του ολικού, λυσιτελή μεθοδολογία.
Ποιοτικά τραγικοί οι -αναρίθμητοι- δε, εν πολλοίς σχεδόν «προγλωσσικού» επιπέδου, σχεδόν στο σύνολό τους βουλευτές επαρχίας, καταφανώς έχουν τοποθετηθεί για να λειτουργούν ως τροχονόμοι ρουσφετιών. Το μόνο δηλαδή για το οποίο είναι ικανοί. Ή, αν όχι ως τροχονόμοι, ως βιομήχανοι παραγωγής μηχανισμών εξατομικευμένων εξυπηρετήσεων.
Ας εξειδικεύσουμε: Πολύ πρόσφατα, πρώην ανώτατο στέλεχος της, και τότε και σήμερα, κυβερνώσης παράταξης μου ανάφερε με το όνομά τους συγκεκριμένους υφυπουργούς, που έχουν στήσει στις περιφέρειές τους αστυνομικούς μηχανισμούς, εντεταλμένους να δίνουν το μάξιμουμ των κλήσεων, ώστε να τις σβήνει το επιτόπιο γραφείο του «κ. υπουργού». (Στην περιφέρεια ενός εκ των προαναφερθέντων αναρωτιόμουν πώς ήταν δυνατόν πέρσι να έχω τόσο παραπλανηθεί και να έχω λάβει κλήση, ενώ ήμουν απολύτως σίγουρος πως είχα περάσει με πράσινο…)
Κατά δεύτερον: Προ των εκλογών και του 2019 και του 2023 λάμβανα πάμπολλα τηλεφωνήματα από το γραφείο βουλευτή της περιφέρειας στην οποία ψηφίζω, με το ερώτημα τι θα μπορούσε να κάνει για μένα ο κ. βουλευτής. Επειδή δε η απάντησή μου «αυτό που θα μπορούσε να κάνει για μένα είναι να πάψετε να με ενοχλείτε» έμεινε ατελέσφορος, οι ενοχλήσεις σταμάτησαν μόνο όταν απείλησα πως θα δημοσιοποιούσα το όνομά του. Με τον συγκεκριμένο βουλευτή, υφυπουργό πλέον σε νευραλγικό για τη λειτουργία του κράτους υπουργείο, βρέθηκα πρόσφατα σε τηλεοπτικό πάνελ. Η πάγια «αντίκρουσή» του σε όλες τις μομφές των ομοτράπεζων για ηθικά και θεσμικά ατοπήματα της κυβέρνησης ήταν η επίκληση της δημοσκοπικής υπεροχής της…
Αν, όμως, ο πρωθυπουργός από τέτοιους υφυπουργούς δεν είναι δυνατόν να περιμένει έργο άλλο πλην της «ρουσφετοδιεκπεραίωσης», ενδεχομένως να περιμένει θεσμικό έργο από μια άλλη υφυπουργό. Εκείνη που, ως αθλητικολόγος, έλεγε «ο προπονητής, επειδή δεν ήθελε να …καταπολεμήσει τους βασικούς παίκτες του, χρησιμοποίησε αναπληρωματικούς»…
Συμπέρασμα: Όσο θα υπάρχει εκλογή με σταυρό προτίμησης και …μεραρχίες βουλευτών υφυπουργών, η δομική φαυλότητα θα αναπαράγεται. Και ο πρωθυπουργός ουδεμία διορθωτική κίνηση έκανε εν προκειμένω… Μάλλον δε ως αστεία, αν όχι ως προσχηματική, ακούγεται η πρόταση για προσωρινό ασυμβίβαστο βουλευτή-υπουργού, εφόσον ο υπουργός θα είναι υποψήφιος (με σταυρό!) στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση…
ΥΓ. Θυμίζω την παραλλαγή του γερμανικού εκλογικού συστήματος, με κατάργηση του σταυρού προτίμησης, που είχαμε φτιάξει το 2009, κατόπιν εντολής της κυβέρνησης ΓΑΠ Η οποία ωστόσο τελικά δεν βρήκε το θάρρος να το προωθήσει, παρά τις προεκλογικές δεσμεύσεις.
*Ο καθηγητής Θανάσης Διαμαντόπουλος είναι συγγραφέας του έργου «Ελευθέριος Βενιζέλος, Πλαστουργός Ιστορίας, ο άνθρωπος, ο θρύλος, το πολιτικό αποτύπωμα», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη. Είναι επίσης συγγραφέας του έργου «Το πολιτικό Σύστημα των ΗΠΑ, Ένας ιδιόρρυθμος δικομματισμός», που εξεδόθη το 2012 από τις εκδόσεις Πατάκη. Το νέο βιβλίο του «Οι πρωθυπουργοί της Μεταπολίτευσης: Μια περίοδος, 10 πρωθυπουργοί, 11 πρωθυπουργίες» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.
