Η αποστροφή του Κυριάκου Μητσοτάκη για την ανάγκη μιας «ισχυρής κυβέρνησης σιγουριάς, φροντίδας και αποτελέσματος, ενός κόμματος, όχι κατ’ ανάγκη ενός χρώματος» είχε συγκεκριμένη στόχευση. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η παραπάνω διατύπωση συνδέεται με την επαναφορά της στρατηγικής της αμφίπλευρης διεύρυνσης, η οποία είχε βρεθεί στον πυρήνα του πολιτικού σχεδιασμού της Νέας Δημοκρατίας πριν από τις εκλογές του 2019.
Διατήρηση των δεσμών με την παραδοσιακή βάση της παράταξης και ταυτόχρονο άνοιγμα προς πολίτες που βρίσκονται έξω από τα στενά κομματικά της όρια. Προς το Κέντρο, τις παραγωγικές ηλικίες, τους ψηφοφόρους που ζητούν μεταρρυθμίσεις, αλλά και προς τμήματα της Δεξιάς που τα τελευταία χρόνια έχουν απομακρυνθεί ή αναζητούν πολιτική έκφραση σε μικρότερους σχηματισμούς.
Το ευρύ κάλεσμα του 2019
Λίγο πριν από τις εθνικές εκλογές του 2019, το επιτελείο της τότε αξιωματικής αντιπολίτευσης σχεδίαζε ένα ανοιχτό κάλεσμα προς ψηφοφόρους διαφορετικών πολιτικών αφετηριών. Το κυβερνητικό ρεπορτάζ της περιόδου κατέγραφε την πρόθεση του Κυριάκου Μητσοτάκη να απευθυνθεί σε πολίτες που είχαν στηρίξει το Ποτάμι, τη Δημιουργία Ξανά, την Ένωση Κεντρώων, τη Νέα Δεξιά και άλλους μικρότερους σχηματισμούς.
Η επιδίωξη δεν ήταν η μαζική ένταξη επώνυμων στελεχών στα ψηφοδέλτια της Νέας Δημοκρατίας. Το βάρος δινόταν στη συγκρότηση μιας ευρύτερης κοινωνικής και εκλογικής συμμαχίας. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζητούσε τη στήριξη πολιτών που επιθυμούσαν πολιτική αλλαγή, χωρίς να απαιτεί από αυτούς πλήρη κομματική ταύτιση. Στην ίδια αντίληψη εντασσόταν και η δέσμευση ότι η κυβέρνηση και ο κρατικός μηχανισμός δεν θα στελεχώνονταν αποκλειστικά από πρόσωπα με γαλάζια κομματική διαδρομή.
«Ενός κόμματος, όχι ενός χρώματος»
Η σημερινή διατύπωση του πρωθυπουργού παραπέμπει ευθέως σε εκείνη την περίοδο. Κυβερνητικά στελέχη εξηγούν ότι ο στόχος παραμένει η κοινοβουλευτική αυτοδυναμία, χωρίς αυτή να ταυτίζεται με μια κυβέρνηση στενά κομματικών επιλογών. Η φράση «ενός κόμματος, όχι κατ’ ανάγκη ενός χρώματος» περιγράφει, κατά τις ίδιες πηγές, μια κυβέρνηση με καθαρό πολιτικό κορμό και ευρύτερη κοινωνική σύνθεση. Σε αυτή θα μπορούσαν να συμμετέχουν πρόσωπα με διαφορετικές πολιτικές, επαγγελματικές και κοινωνικές διαδρομές, υπό την προϋπόθεση ότι υπηρετούν το ίδιο κυβερνητικό σχέδιο.
Η αναφορά στο «χρώμα» δεν αφορά μόνο τη σύνθεση ενός μελλοντικού υπουργικού συμβουλίου. Αφορά και το εκλογικό ακροατήριο στο οποίο θέλει να απευθυνθεί η Νέα Δημοκρατία. Πολίτες που δεν αισθάνονται οργανικά δεμένοι με το κόμμα, αλλά επιλέγουν τη σταθερότητα, τη συνέχεια, τις μεταρρυθμίσεις και την κυβερνητική αποτελεσματικότητα.
Το 2027 δεν είναι 2019
Οι πολιτικές συνθήκες, ωστόσο, έχουν αλλάξει. Το 2019 ο Κυριάκος Μητσοτάκης διεκδικούσε την εξουσία από τη θέση της αντιπολίτευσης. Είχε απέναντί του μια κυβέρνηση με έντονη φθορά και μπορούσε να επενδύσει στην προσδοκία μιας νέας αρχής.
Στις επόμενες εκλογές η Νέα Δημοκρατία θα ζητήσει τρίτη συνεχόμενη κυβερνητική εντολή. Θα έχει πίσω της περίπου οκτώ χρόνια διακυβέρνησης και θα κληθεί να υπερασπιστεί τις επιλογές, τα αποτελέσματα και τις αστοχίες της.
Στο κυβερνητικό επιτελείο αναγνωρίζουν ότι η στρατηγική του 2019 δεν αρκεί να επαναληφθεί με τους ίδιους όρους. Τότε το κυρίαρχο μήνυμα ήταν η πολιτική αλλαγή. Σήμερα το βάρος μεταφέρεται στον απολογισμό, στην καθημερινότητα και στην απόδειξη ότι μια νέα θητεία θα έχει συγκεκριμένο περιεχόμενο. Συνεργάτες του πρωθυπουργού επισημαίνουν ότι η αυτοκριτική αποτελεί μέρος αυτής της προσπάθειας. Η παραδοχή λαθών, όπως λένε, μπορεί να ενισχύσει την κυβερνητική αξιοπιστία, εφόσον συνοδεύεται από διορθώσεις, αποφάσεις και μετρήσιμα αποτελέσματα.
Η «μάχη» της καθημερινότητας
Στον πυρήνα του σχεδιασμού παραμένει η καθημερινότητα των πολιτών. Η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος, η ακρίβεια, η Υγεία, η Παιδεία και η λειτουργία του κράτους αποτελούν τα πεδία στα οποία θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό η δυνατότητα της κυβέρνησης να ανανεώσει την πολιτική της εντολή. Κυβερνητικές πηγές θεωρούν ότι οι φορολογικές παρεμβάσεις και η σταθερή αύξηση εισοδημάτων πρέπει να εξηγηθούν πιο απλά και πιο συγκεκριμένα. Η εμπειρία από τις δημοσκοπήσεις, όπως αναφέρουν, δείχνει ότι οι πολίτες αντιλαμβάνονται καλύτερα την επίδραση των μέτρων όταν αυτά παρουσιάζονται ανά κοινωνική και επαγγελματική ομάδα και όχι ως ένα ενιαίο σύνολο εξαγγελιών.
Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται η έμφαση στα παραδοτέα κάθε υπουργείου. Στο Μέγαρο Μαξίμου θέλουν η εικόνα της κυβέρνησης να στηρίζεται περισσότερο σε ολοκληρωμένα έργα και λιγότερο σε γενικές δεσμεύσεις. Η λογική είναι ότι η επόμενη εκλογική μάχη δεν θα κερδηθεί μόνο με το επιχείρημα της σταθερότητας. Θα κριθεί και από το κατά πόσο οι πολίτες αισθάνονται βελτίωση στην καθημερινή τους ζωή.
Άνοιγμα στο Κέντρο και επιστροφή στη βάση
Στο Μέγαρο Μαξίμου και στην Πειραιώς εκτιμούν ότι η διεύρυνση πρέπει να κινηθεί και προς τις δύο κατευθύνσεις. Από τη μία βρίσκονται το Κέντρο, οι ψηφοφόροι που ζητούν περαιτέρω μεταρρυθμίσεις και οι πολίτες χωρίς σταθερή κομματική ένταξη. Από την άλλη βρίσκεται η παραδοσιακή βάση της Νέας Δημοκρατίας, τμήματα της οποίας εμφανίζονται αποστασιοποιημένα ή δυσαρεστημένα.
Οι δύο κατευθύνσεις δεν συνδυάζονται πάντοτε εύκολα. Ένα έντονο άνοιγμα προς το Κέντρο μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις στη δεξιά πτέρυγα. Μια ισχυρή στροφή προς τη συντηρητική ατζέντα μπορεί να απομακρύνει πολίτες που στήριξαν τον Κυριάκο Μητσοτάκη λόγω του μεταρρυθμιστικού του προφίλ. Κομματικά στελέχη υποστηρίζουν ότι η λύση δεν βρίσκεται σε μια απότομη μετατόπιση προς τη μία ή την άλλη πλευρά. Η επιδίωξη είναι να παραμείνουν αυτές οι διαφορετικές ομάδες μέσα στην ίδια πολιτική συμμαχία. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται τόσο οι επιλογές προσώπων με ισχυρούς δεσμούς με την παραδοσιακή παράταξη όσο και τα ανοίγματα προς το Κέντρο και την κοινωνία των πολιτών.
Οι μεταρρυθμίσεις ως κοινός παρονομαστής
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, ο κοινός παρονομαστής της αμφίπλευρης διεύρυνσης θα είναι οι μεταρρυθμίσεις με ευρύτερο κοινωνικό αποτύπωμα. Η Υγεία, η Παιδεία, το ψηφιακό κράτος και η οικονομία παρουσιάζονται ως πεδία πολιτικής που υπερβαίνουν την παραδοσιακή κομματική διαίρεση.
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία στηρίζεται στην άποψη ότι οι συγκεκριμένες αλλαγές δεν απευθύνονται αποκλειστικά στους ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας. Αφορούν πολίτες διαφορετικών πολιτικών καταβολών που ζητούν καλύτερες υπηρεσίες, αποτελεσματικότερο κράτος και περισσότερες ευκαιρίες.
Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο το σημερινό σχέδιο επιχειρεί να «συναντήσει» τη στρατηγική του 2019. Η Νέα Δημοκρατία θέλει να εμφανιστεί ως μια παράταξη με σταθερές ρίζες, η οποία μπορεί να εκφράσει ένα ευρύτερο κοινωνικό σώμα χωρίς να χάνει την πολιτική της ταυτότητα.
