Η πορεία των δημοσιονομικών της Ελλάδας επιτρέπει στη χώρα μας να συνδυάζει υψηλές επενδύσεις και αυξημένες αμυντικές δαπάνες και για το 2027, χωρίς να διακινδυνεύεται μια απόκλιση από το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την ώρα που η ΕΕ αντιμετωπίζει αναζωπύρωση του πληθωρισμού, εξαιτίας του νέου ενεργειακού σοκ από τη Μέση Ανατολή.
Τα παραπάνω καταγράφονται σε έκθεση της διεύθυνσης Οικονομικών και Χρηματοοικονομικών Υποθέσεων (DG ECFIN) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιεύτηκε την Τετάρτη, στην οποία υπογραμμίζεται πως η Ελλάδα λαμβάνει δημοσιονομική ώθηση από τρεις βασικούς πυλώνες:
- Το Ταμείο Ανάκαμψης
- Τις δημόσιες επενδύσεις και
- Τις αμυντικές δαπάνες.
Σημαντική ώθηση από το Ταμείο Ανάκαμψης
Σύμφωνα με την έκθεση, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που θα συνεχίσουν να λαμβάνουν μία από τις μεγαλύτερες δημοσιονομικές ενισχύσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης κατά το τελευταίο έτος λειτουργίας του προγράμματος.
Η συμβολή των επιχορηγήσεων του RRF εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει το 0,5% του ΑΕΠ, τοποθετώντας την Ελλάδα μαζί με χώρες όπως η Πορτογαλία, η Σλοβενία, η Κροατία και η Λιθουανία, οι οποίες εξακολουθούν να αξιοποιούν σημαντικούς ευρωπαϊκούς πόρους για την υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων.
Παράλληλα, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις παραμένουν αυξημένες, συμβάλλοντας στη στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας και ενισχύοντας το αναπτυξιακό δυναμικό της χώρας.
Η σύνθεση των δημοσίων δαπανών αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Κομισιόν θεωρεί ότι οι επενδύσεις αποτελούν «ποιοτικές» δαπάνες, οι οποίες βελτιώνουν τη μελλοντική παραγωγικότητα και την ανθεκτικότητα της οικονομίας.
Αυξάνονται οι αμυντικές δαπάνες
Σύμφωνα με τους πίνακες της έκθεσης, οι συνολικές αμυντικές δαπάνες προβλέπεται να αυξηθούν στο 2,6% του ΑΕΠ το 2026, από 2,4% το 2025, παραμένοντας σε από τα υψηλότερα επίπεδα στην Ευρωζώνη. Παράλληλα, οι επενδυτικές δαπάνες για την άμυνα εκτιμάται ότι θα ανέλθουν στο 0,8% του ΑΕΠ το 2026 και στο 0,9% το 2027, αντανακλώντας την επιτάχυνση των εξοπλιστικών προγραμμάτων.
Η έκθεση σημειώνει επίσης ότι η Ελλάδα περιλαμβάνεται μεταξύ των κρατών-μελών που ενεργοποίησαν τη νέα Εθνική Ρήτρα Διαφυγής (NEP) της ΕΕ για τις αμυντικές δαπάνες.
Αυτή επιτρέπει προσωρινή απόκλιση από τη συμφωνημένη πορεία των καθαρών δαπανών, προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η ενίσχυση της άμυνας, χωρίς να θεωρείται ότι παραβιάζονται οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες.
Επιπλέον, η Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται στις χώρες για τις οποίες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί πως απαιτούνται πρόσθετα περιοριστικά δημοσιονομικά μέτρα τα επόμενα χρόνια.
Αντίθετα, η εικόνα που αποτυπώνεται στην έκθεση είναι ότι η χώρα μπορεί να συνεχίσει να στηρίζει την ανάπτυξη μέσω επενδύσεων και αμυντικών δαπανών, αξιοποιώντας τους ευρωπαϊκούς πόρους και τη δημοσιονομική ευελιξία που προβλέπει το νέο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης.
Η Ευρωζώνη
Σε επίπεδο Ευρωζώνης, η έκθεση προειδοποιεί ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει ένα νέο ενεργειακό σοκ, το οποίο επιβαρύνει τις προοπτικές της οικονομίας και αναζωπυρώνει τις πληθωριστικές πιέσεις.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η αύξηση των τιμών της ενέργειας, το υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης και η εντεινόμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα θα επιβραδύνουν την ανάπτυξη της Ευρωζώνης στο 0,9% το 2026, από 1,4% το 2025, ενώ ο πληθωρισμός αναμένεται να επιταχυνθεί εκ νέου στο 3%, πριν αποκλιμακωθεί στο 2,3% το 2027.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Κομισιόν θεωρεί ότι μια ήπια επεκτατική δημοσιονομική πολιτική για το 2026 είναι η ενδεδειγμένη επιλογή, καθώς μπορεί να στηρίξει την οικονομική δραστηριότητα χωρίς να ενισχύσει υπερβολικά τον πληθωρισμό.
Η δημοσιονομική ώθηση θα προέλθει κυρίως από τις επενδύσεις που χρηματοδοτούνται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, την αύξηση των αμυντικών δαπανών και περιορισμένα μέτρα αντιμετώπισης του αυξημένου ενεργειακού κόστους.
Ωστόσο, η Επιτροπή προειδοποιεί ότι τυχόν γενικευμένα μέτρα στήριξης, όπως εκείνα που εφαρμόστηκαν κατά την ενεργειακή κρίση του 2022-2023, θα μπορούσαν να τροφοδοτήσουν περαιτέρω τον πληθωρισμό και να οδηγήσουν την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε αυστηρότερη νομισματική πολιτική.
Για τον λόγο αυτόν εισηγείται η κρατική στήριξη να είναι στοχευμένη και προσωρινή, με έμφαση στις επενδύσεις που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
