Με τον ήλιο να αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής καθημερινότητας, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η προστασία του δέρματος δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στις ημέρες της παραλίας. Ο καρκίνος του δέρματος παραμένει η συχνότερη μορφή καρκίνου παγκοσμίως, ενώ το μελάνωμα εξακολουθεί να είναι η πιο επιθετική και επικίνδυνη μορφή του. Η έγκαιρη διάγνωση, η σωστή αντηλιακή προστασία και ο τακτικός έλεγχος από δερματολόγο μπορούν να σώσουν ζωές.
Με αφορμή τον Μάιο, που έχει καθιερωθεί ως μήνας πρόληψης και ενημέρωσης για τον καρκίνο του δέρματος, ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δερματολογικής & Αφροδισιολογικής Εταιρείας, δερματολόγος – αφροδισιολόγος Σωτήριος Θεοχάρης, μιλά στο Liberal και τη Σοφία Κωστάρα για τη μεγάλη εκστρατεία «Νοιάζομαι. Εξετάζομαι.», τα πιο συχνά λάθη που κάνουμε απέναντι στον ήλιο, αλλά και τη σημασία της πρόληψης τόσο για τους πολίτες όσο και για τη βιωσιμότητα του ΕΣΥ.
Συνέντευξη στη Σοφία Κωστάρα
- Κύριε Πρόεδρε, πώς προέκυψε η ιδέα να καθιερώσετε τον Μάιο ως μήνα πρόληψης για τον καρκίνο του δέρματος και ποιος είναι ο στόχος της εκστρατείας “Νοιάζομαι. Εξετάζομαι.”;
Η Ελληνική Δερματολογική & Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΔΑΕ) ξεκίνησε από το 2000 την ενημέρωση για τον Καρκίνο του Δέρματος και Δράσεις Δωρεάν Εξετάσεων κοινού, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ημέρας Μελανώματος (Euromelanoma Day). Tο 2002 το ΔΣ της ΕΔΑΕ αποφάσισε να επεκτείνει την εκστρατεία και θέσπισε τη «Ελληνική Εβδομάδα κατά του Καρκίνου του Δέρματος».
To 2022 το ΔΣ της ΕΔΑΕ αποφάσισε να θεσπίσει τον Μάιο ως Μήνα Πρόληψης και Ενημέρωσης κατά του Καρκίνου του Δέρματος, διεξάγοντας έκτοτε κάθε Μάιο μια μεγάλη εκστρατεία στα ΜΜΕ με παράλληλες Δράσεις Ενημέρωσης και Δωρεάν Εξετάσεων. Εδώ και 26 χρόνια, λοιπόν, η ΕΔΑΕ διεξάγει κάθε Μάιο εκστρατεία πρόληψης και ενημέρωσης για τον καρκίνο του δέρματος, τον πιο συχνά εμφανιζόμενο καρκίνο στον άνθρωπο αλλά και εκείνον, που αν διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί έγκαιρα, έχει πολύ καλή πρόγνωση.
Τη φετινή χρονιά, η εκστρατεία μας αποκτά το δικό της μήνυμα ευαισθητοποίησης «Νοιάζομαι, εξετάζομαι», που έχει στόχο να κτίσει μία κουλτούρα πρόληψης στους συμπολίτες μας και ειδικότερα στην νέα γενιά. Νοιάζομαι, δηλαδή φροντίζω και προστατεύω το δέρμα μου από την επικίνδυνη υπεριώδη ακτινοβολία (πρωτογενής πρόληψη) και παράλληλα κάνω μηνιαία αυτοεξέταση και εξετάζομαι κάθε χρόνο στον δερματολόγο (δευτερογενής πρόληψη).
- Η εκστρατεία φέτος επεκτείνεται με δράσεις σε όλη την Ελλάδα και συμμετοχικές ενέργειες. Πώς συμβάλλουν αυτές οι δράσεις στη δημόσια ευαισθητοποίηση και την πρόληψη του δερματικού καρκίνου;
Είναι γεγονός πως φέτος η εκστρατεία μεγαλώνει, έχοντας πληθωρική παρουσία σε παραδοσιακά και ψηφιακά Μέσα, τοπικής αλλά και πανελλαδικής εμβέλειας. Οι δράσεις ενημέρωσης και οι δωρεάν εξετάσεων από εθελοντές δερματολόγους-μέλη της ΕΔΑΕ επεκτείνονται από την Αθήνα και την Θεσσαλονίκη και σε άλλα μεγάλα αστικά κέντρα σε μικρότερες πόλεις και ακριτικούς δήμους έως και τα νησιά μας.
Έτσι λοιπόν, στις 16 Μαΐου έλαβε χώρα η δράση στην Αθήνα, στην εμβληματική πλατεία Συντάγματος, ενώ αντίστοιχη δράση έγινε στην Θεσσαλονίκη στις 20 Μαΐου στον πεζόδρομο της Αγίας Σοφίας. Ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα της ΕΔΑΕ, ήρθαν οι συμπολίτες μας και εξετάστηκαν δωρεάν στις ειδικά διαμορφωμένες κινητές μονάδες, αψηφώντας ακόμα και την βροχή, από τις 10 π.μ. έως τις 4 μ.μ.
Η καινοτομία στην φετινή δράση, ήταν η παράλληλη συμμετοχική ενέργεια, δηλαδή ο σχηματισμός ενός ζωντανού ανθρώπινου πορτοκαλί-κίτρινου Ribbon,συμβόλου του καρκίνου του δέρματος, που έγινε στη Πλατεία Συντάγματος. Εθελοντές κάθε ηλικίας, συμμετείχαν με ενθουσιασμό, ενώ η ενέργεια προβλήθηκε από τα ΜΜΕ. Φιλοδοξούμε, λοιπόν, το ανθρώπινο Ribbon κάθε χρόνο να γίνεται και μεγαλύτερο, να ταξιδέψει και σε άλλες πόλεις στέλνοντας ένα δυνατό μήνυμα πρόληψης για τον καρκίνο του δέρματος σε όλη την Ελλάδα.
- Αναφερθήκατε στη σημασία της καθημερινής χρήσης αντηλιακού, ακόμα και εκτός παραλίας, καθώς και στον ετήσιο προσυμπτωματικό έλεγχο. Ποια είναι τα πιο συχνά λάθη που κάνουν οι πολίτες όσον αφορά την προστασία του δέρματός τους;
Δυστυχώς είναι πολλοί οι μύθοι γύρω από την προστασία του δέρματός μας και τους οποίους προσπαθούμε συστηματικά να καταρρίψουμε, με τις εκστρατείες που διεξάγουμε. Για παράδειγμα ακούμε συχνά να λένε «έχω μαυρίσει άρα δεν καίγομαι», «το μαύρισμα είναι ακίνδυνο ή υγιές», «τα αντηλιακά είναι για τις γυναίκες», «είμαι μεγάλος και το δέρμα μου έχει συνηθίσει τον ήλιο», «δεν χρησιμοποιώ αντηλιακό για να απορροφά το δέρμα μου την UV ακτινοβολία, η οποία είναι απαραίτητη για την σύνθεση της ευεργετικής βιταμίνης D», «τον χειμώνα δεν χρειάζεται να φοράμε αντηλιακό» και πολλά άλλα.
Τίποτα από τα παραπάνω δεν ισχύει, ενώ, καθώς ο καρκίνος του δέρματος μας αφορά όλους ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας, φυλής και γεωγραφικού προσδιορισμού, ισχύουν τα ακριβώς αντίθετα. Θα πρέπει, συνεπώς, όλοι να φοράμε αντηλιακό με δείκτη προστασίας SPF > 30, 365 ημέρες τον χρόνο, με λιακάδα ή με συννεφιά, το οποίο σημειωτέο βάζουμε μισή ώρα πριν βγούμε από το σπίτι και το ανανεώνουμε κάθε 2-3 ώρες.
Πρέπει επίσης να φοράμε γυαλιά ηλίου με UV προστασία, πλατύγυρο καπέλο και προστατευτικά σκουρόχρωμα ρούχα όταν είμαστε κάτω από τον ήλιο. Να αποφεύγουμε τις ώρες 11 π.μ. με 4 π.μ. τον ήλιο και όταν αυτό δεν είναι εφικτό να επιδιώκουμε να είμαστε στην σκιά. Όλα τα παραπάνω σε συνδυασμό με τον ετήσιο προσυμπτωματικό έλεγχο στον δερματολόγο είναι η ασπίδα μας προστασίας απέναντι στον δερματικό καρκίνο.
- Στη διάρκεια της συνέντευξης τύπου αναφερθήκατε επισταμένως στη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης για το μελάνωμα, και ιδιαίτερα σε περιοχές όπως τα νύχια, που συχνά παραβλέπονται. Επιπλέον, στην Ελλάδα βλέπουμε πολύ συχνά αυξημένη έκθεση στον ήλιο κατά τις μεσημεριανές ώρες του καλοκαιριού, χωρίς επαρκή προστασία. Πώς συνδέονται αυτές οι πρακτικές με τον κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος και άλλων μορφών καρκίνου του δέρματος, και τι θα συμβουλεύατε τους πολίτες για την καθημερινή προστασία τους;
Έρευνες έχουν δείξει ότι η υπερέκθεση στον ήλιο και μάλιστα χωρίς τα απαραίτητα μέτρα προστασίας αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς παράγοντες εμφάνισης καρκίνου του δέρματος. Πέντε σοβαρά ηλιακά εγκαύματα στην ενήλικη ζωή αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης μελανώματος κάποια στιγμή στην ζωή μας, ενώ αρκεί ένα μόλις έγκαυμα στην παιδική ηλικία για την πιθανότητα διπλασιασμού εμφάνισης του μελανώματος στην ενήλικη ζωή. Γι’ αυτό θα πρέπει να τηρούμε όλοι – παιδιά, έφηβοι και ενήλικες – με ευλάβεια τα μέτρα που αναφέρθηκαν παραπάνω.
Αυτά όμως είναι το ένα μέρος της πρόληψης, η πρωτογενής. Εξίσου σημαντική είναι και η δευτερογενής, δηλαδή η μηνιαία αυτοεξέταση και ο ετήσιος προσυμπτωματικός έλεγχος στον δερματολόγο. Καθώς επίσης και η άμεση επίσκεψη στον δερματολόγο σε περίπτωση που δούμε κάποιο ύποπτο σημάδι, δηλαδή «ελιά στο σώμα μας που αλλάζει σχήμα, μεγεθος, χρώμα και υφή ή που δεν υπήρχε πριν και εμφανίστηκε ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 40 ετών». Όταν γίνει έγκαιρα η διάγνωση και ξεκινήσει η θεραπεία τότε, ακόμα και το μελάνωμα, που είναι η πιο επικίνδυνη μορφή δερματικού καρκίνου, έχει σημαντικά καλύτερη πρόγνωση.
- Η εκστρατεία αναφέρεται και στην ενίσχυση της βιωσιμότητας του Εθνικού Συστήματος Υγείας μέσω πρόληψης. Πώς η πρόληψη του καρκίνου του δέρματος μειώνει την πίεση στο ΕΣΥ και γιατί είναι κρίσιμη για το μέλλον του;
Για την Ελληνική Δερματολογική & Αφροδισιολογική Εταιρεία, ο πρωταρχικός στόχος είναι η μείωση της θνητότητας από τον καρκίνο του δέρματος, οι συμπολίτες μας να μην επιβαρύνονται με βαριές, χρονοβόρες αλλά και δαπανηρές θεραπείες. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την άμεση έναρξη θεραπείας.
Εξίσου όμως σημαντική είναι και η βιωσιμότητα του Εθνικού μας Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ). Η δημιουργία κουλτούρας πρόληψης για τον καρκίνο του δέρματος σημαίνει λιγότερα περιστατικά εμφάνισης ή εφόσον προκύπτουν αν διαγνωστούν σε αρχικό στάδιο μείωση του χρόνου θεραπείας και κατά συνέπεια και του κόστους. Έτσι οι πόροι που καταναλώνονται σήμερα για την θεραπεία προχωρημένων δερματικών καρκίνων θα μπορούν να διατεθούν για άλλους σκοπούς. Κατά συνέπεια η συστηματική ενημέρωση του κοινού, με τις εκστρατείες που διεξαγάγει η ΕΔΑΕ, για την πρόληψη του καρκίνου του δέρματος θα ωφελήσει τους συμπολίτες μας πρωτίστως, αλλά θα μειώσει και την πίεση στο ΕΣΥ, γεγονός που είναι κρίσιμο για το μέλλον του.
