Το υψηλό ενεργειακό κόστος, η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και η στρατηγική σημασία των κρίσιμων μετάλλων βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο της συζήτησης για το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομίας. Ο James Watson, General Director της European Metals, μιλώντας σε συνέντευξή του στο Liberal, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης της European Metals, η οποία πραγματοποιήθηκε στα γραφεία της METLEN, υποστηρίζει ότι η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει η Ευρώπη είναι το αυξημένο κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο καθιστά τη βιομηχανική παραγωγή σημαντικά ακριβότερη σε σύγκριση με τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Παράλληλα, εξηγεί γιατί η ενεργειακή ασφάλεια και η ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής κρίσιμων μετάλλων αποτελούν προϋποθέσεις για τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ, ενώ αναλύει γιατί οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν έχουν ακόμη μεταφραστεί σε χαμηλότερες τιμές ηλεκτρισμού για τη βιομηχανία και ποιες παρεμβάσεις θεωρεί απαραίτητες ώστε η Ευρώπη να ανακτήσει την ανταγωνιστικότητά της.
Συνέντευξη στη Μαργαρίτα Ασημακοπούλου
Πώς βλέπετε να διαμορφώνεται το σκηνικό στις τιμές της ενέργειας, δεδομένης της γεωπολιτικής αστάθειας στη Μέση Ανατολή, και πώς επηρεάζει τον κλάδο;
Η κατάσταση που αντιμετωπίζουμε σήμερα στη Μέση Ανατολή συνδέεται άμεσα με τις τιμές της ενέργειας στην Ευρώπη. Βλέπουμε ότι αυτό επηρεάζει όχι μόνο τη βιομηχανία, αλλά όλους τους καταναλωτές, την καθημερινή μας ζωή.
Φυσικά, πρόκειται για ένα σημαντικό πρόβλημα. Τα πράγματα έχουν αρχίσει να επιστρέφουν κάπως στην κανονικότητα, καθώς υπήρξε αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν. Ωστόσο, η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ένα σοβαρό ενεργειακό ζήτημα στο κομμάτι των τιμών.
Όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με μια τέτοια κατάσταση, το κόστος μετακυλίεται. Αν συγκρίνουμε την Ευρώπη με τις ΗΠΑ, η ενέργεια εδώ είναι περισσότερο από πέντε φορές ακριβότερη. Στην Κίνα, το κόστος είναι δύο έως τρεις φορές χαμηλότερο από το δικό μας.
Αυτό σημαίνει ότι οι παγκόσμιοι ανταγωνιστές της ευρωπαϊκής μεταποίησης έχουν πολύ χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται για ένα σοβαρό πλήγμα στην ανταγωνιστικότητά μας.
Πιστεύω ότι πρέπει να αντιμετωπίσουμε το ζήτημα, εξετάζοντας πρώτα τις επιβαρύνσεις που ενσωματώνονται στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε να θεσπίσει πολύ ισχυρότερους κανόνες και να προσφέρει πραγματική στήριξη σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αντί να αφήνει τα κράτη-μέλη να διαχειρίζονται το πρόβλημα μόνα τους.
Περνώντας στον στρατηγικό ρόλο των κρίσιμων μετάλλων, πώς αξιολογείτε τις προοπτικές της Ευρώπης να ενισχύσει την αυτάρκειά της τα επόμενα χρόνια;
Αν εξετάσουμε τον κλάδο του αλουμινίου, διαπιστώνουμε ότι η Ευρώπη έχει χάσει σημαντικό μέρος της παραγωγικής της δυναμικότητας. Το προηγούμενο διάστημα πολλές μονάδες έκλεισαν.
Τώρα, όμως, αρχίζουμε να βλέπουμε κάποιες ενθαρρυντικές εξελίξεις. Η Slovalco στη Σλοβακία θα επαναλειτουργήσει, προσθέτοντας περίπου 75.000 τόνους παραγωγής στην Ευρώπη. Παράλληλα, υπάρχει ένα νέο έργο παραγωγής αλουμινίου στη Φινλανδία, το Arctial.
Νομίζω ότι ενισχύεται ολοένα και περισσότερο η πεποίθηση πως η Ευρώπη μπορεί να δημιουργήσει πραγματικές παραγωγικές δυνατότητες.
Όμως, όλα εξαρτώνται από το ρυθμιστικό και πολιτικό πλαίσιο. Μιλήσαμε ήδη για το κόστος της ενέργειας, αλλά εξίσου σημαντικό είναι το πώς ρυθμίζουμε τη βιομηχανία και πόσο «βάρος» της επιβάλλουμε. Αυτά είναι τα βασικά ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά.
Είναι το ενεργειακό κόστος η μεγαλύτερη πρόκληση για την Ευρώπη σήμερα;
Σαφώς, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η εξέλιξη των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας.
Η ηλεκτρική ενέργεια είναι απολύτως κρίσιμη για τoν εξηλεκτρισμό της οικονομίας, με το κόστος της να είναι καθοριστικό. Δεν υπάρχει τίποτα σημαντικότερο για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.
Στη δική μας βιομηχανία περίπου το 60% του συνολικού κόστους συνδέεται με την ηλεκτρική ενέργεια ενώ σε άλλες περιπτώσεις το ποσοστό αυτό μπορεί να φτάνει ακόμη και το 80% ή το 90%.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο που αντιμετωπίζουμε στην επίτευξη των κλιματικών στόχων είναι το κόστος του ηλεκτρισμού. Δεν έχει σημασία αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέτει στόχους για τον εξηλεκτρισμό και εκπονεί σχέδια, εφόσον το κόστος παραμένει τόσο υψηλό. Αν δεν μειωθεί, οι στόχοι αυτοί δεν πρόκειται να επιτευχθούν.
Ποιος είναι ο ρόλος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο περιβάλλον αυτό;
Θεωρητικά, οι ανανεώσιμες πηγές μπορούν να προσφέρουν πολύ φθηνή ηλεκτρική ενέργεια. Ωστόσο, σήμερα οι βιομηχανίες δεν βλέπουν αυτή την επίδραση στο κόστος που πληρώνουν, επειδή καταναλώνουν πολύ μεγάλες ποσότητες ηλεκτρισμού.
Η τιμή που πληρώνουμε καθορίζεται από την οριακή τιμή της τελευταίας μονάδας που μπαίνει στο σύστημα κάθε στιγμή. Αυτό σημαίνει ότι δεν πληρώνουμε το χαμηλότερο κόστος παραγωγής των ανανεώσιμων πηγών, αλλά την οριακή τιμή της αγοράς.
Οι ανανεώσιμες πηγές είναι θετικές και, σε ένα ενεργειακό σύστημα που βασίζεται περισσότερο σε αυτές, οι τιμές θα έπρεπε θεωρητικά να είναι χαμηλότερες. Στην πράξη, όμως, αυτό δεν συμβαίνει ακόμη για τη βιομηχανία.
Γίνεται πολλή συζήτηση για το πώς οι ΑΠΕ θα οδηγήσουν σε πολύ φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια, όμως οι επιχειρήσεις δεν έχουν δει ακόμη αυτό το αποτέλεσμα.
Το σημαντικότερο μέτρο για εμάς θα ήταν να διαμορφωθεί μια βασική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας γύρω στα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις. Αυτό θα μας έκανε πολύ πιο ανταγωνιστικούς.
Η δεύτερη μεγάλη ανάγκη αφορά την αδειοδότηση και τη ρυθμιστική αποτελεσματικότητα. Οι διαδικασίες πρέπει να γίνουν πολύ πιο φιλικές προς την επιχειρηματικότητα, ώστε να είναι ευκολότερη η ανάπτυξη επενδύσεων και οι αποφάσεις να λαμβάνονται με μεγαλύτερη ταχύτητα και διαφάνεια.
Αυτά τα δύο στοιχεία μαζί θα δημιουργούσαν σημαντικές επιχειρηματικές προοπτικές και θα ενίσχυαν την ανάπτυξη, όχι μόνο μέσω νέων έργων, αλλά συνολικά για τη βιομηχανία.
