Μήνυμα υπέρ της διατήρησης της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και αποφυγής νέας ενεργειακής αναταραχής απηύθυνε από τις Βρυξέλλες ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Ο πρωθυπουργός συνέδεσε ευθέως τη σταθερότητα στην περιοχή με την εξέλιξη των διεθνών τιμών του πετρελαίου, χαιρετίζοντας την πρόσφατη αποκλιμάκωση, ενώ ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να συμμετάσχει σε ενδεχόμενη διεθνή αποστολή ασφαλείας, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή θα τελεί υπό την έγκριση και νομιμοποίηση του ΟΗΕ.
Ο πρωθυπουργός, μετά τη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες, τοποθετήθηκε εκτενώς για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, υπογραμμίζοντας ότι η διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας συνιστά τον κεντρικό πυρήνα και το σημαντικότερο όφελος της καταρχήν συμφωνίας που έχει επιτευχθεί.
«Ελπίζω και εύχομαι να μην υπάρξουν αναταράξεις που να θέσουν σε κίνδυνο το σκέλος αυτό της συμφωνίας», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η ουσιαστική αποκλιμάκωση των τιμών του πετρελαίου αποτελεί κοινή προτεραιότητα για όλα τα κράτη-μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Πιθανή μία ελληνική συμμετοχή σε διεθνή αποστολή στα Στενά του Ορμούζ
Παράλληλα, ο κ. Μητσοτάκης άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ελληνικής συμμετοχής σε αποστολή για την ασφάλεια στην περιοχή, υπό την αυστηρή προϋπόθεση διεθνούς νομιμοποίησης από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.
«Η Ελλάδα θα ήταν πρόθυμη να συμμετέχει σε κάποιο είδους αποστολή η οποία θα πρέπει να έχει διεθνή νομιμοποίηση σε επίπεδο ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών», ανέφερε, διευκρινίζοντας ότι επί του παρόντος ένα τέτοιο σενάριο δεν βρίσκεται στο τραπέζι και ότι βασικός στόχος παραμένει η επιστροφή στο προηγούμενο status quo.
Ο πρωθυπουργός υπενθύμισε ότι πριν από την έναρξη του πολέμου η διέλευση από τα Στενά ήταν πλήρως ελεύθερη, χωρίς συζήτηση για επιβολή τελών ή για ειρηνευτική αποστολή. «Η Ελλάδα έχει αποδείξει ότι μπορεί να είναι παρούσα στο πεδίο όταν αυτό απαιτείται», τόνισε, προσθέτοντας ότι «σε περίπτωση που απαιτηθεί οποιαδήποτε πρόσθετη συνεισφορά μας, δεν θα διστάσουμε να το κάνουμε».
Για το ευρωπαϊκό προϋπολογισμό
Αναφερόμενος στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, σημείωσε ότι οι αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν έντονες, καθιστώντας τη διαπραγμάτευση εξαιρετικά δύσκολη, παρά τον στόχο ολοκλήρωσης έως το τέλος του έτους.
«Θα είναι μια εξαιρετικά δύσκολη διαπραγμάτευση. Υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι «ο σκοπός είναι να ολοκληρώσουμε τη διαπραγμάτευση στο τέλος αυτού του χρόνου», την ώρα που «υπάρχουν πολύ μεγάλες αποστάσεις».
Για την Ελλάδα, όπως υπογράμμισε, η διατήρηση των πόρων για συνοχή και ΚΑΠ αποτελεί «αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα», ενώ θετική αξιολόγηση υπάρχει για την ενίσχυση των κονδυλίων στο πεδίο της μετανάστευσης.
Σε ερώτηση σχετικά με το ποιος μπορεί να συνομιλεί με τον Βλαντίμιρ Πούτιν εκ μέρους της Ευρώπης, ο κ. Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν επιδιώκει ρόλο διαμεσολαβητή.
Τόνισε, ωστόσο, ότι εφόσον απαιτηθεί δίαυλος επικοινωνίας, αυτός θα πρέπει να εκφράζει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, καθώς οι αποφάσεις για τη σύγκρουση αφορούν συλλογικά τους Ευρωπαίους ηγέτες. «Στην περίπτωση αυτή πρέπει να το αναδείξει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Για το μεταναστευτικό
Στο μεταναστευτικό, χαρακτήρισε τον νέο κανονισμό επιστροφών «ακόμη ένα όπλο» στη φαρέτρα της Ελλάδας και της Ευρώπης, επισημαίνοντας ότι η ελληνική εμπειρία καταδεικνύει πως οι επιστροφές μπορούν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά στις παράνομες ροές. Όπως σημείωσε, η εφαρμογή επιστροφών στην Αίγυπτο οδήγησε σε αισθητή μείωση των αφίξεων Αιγυπτίων στην Κρήτη.
Αναφορικά με τα κέντρα επεξεργασίας αιτήσεων εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανέφερε ότι πρόκειται για ζήτημα που βρίσκεται εδώ και καιρό στο τραπέζι και πλέον μπορεί να εξεταστεί ως επιλογή. Για την Ελλάδα, ωστόσο, η άμεση προτεραιότητα αφορά τον περιορισμό των ροών από την ανατολική Λιβύη προς την Κρήτη.
Ο πρωθυπουργός έκανε λόγο για σημαντική πρόοδο στη μείωση των ροών στα χερσαία και ανατολικά σύνορα, καθώς και για εντατικοποίηση επαφών με την πολιτική και στρατιωτική διοίκηση της ανατολικής Λιβύης.
«Έχουμε αναπτύξει ένα καλό δίαυλο, έτσι ώστε να εξασφαλίσουμε σε πρώτη φάση ότι οι ροές από την περιοχή του Τομπρούκ προς την Κρήτη τους επόμενους μήνες θα περιοριστούν σημαντικά», ανέφερε.
«Σε μία εβδομάδα η μείωση της τιμής της πρώτης ύλης στην αντλία»
Για το ζήτημα της ακρίβειας και των καυσίμων, ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε ότι ήδη καταγράφεται «ευκαταφρόνητη μείωση» στις τιμές βενζίνης και diesel, επισημαίνοντας ότι απαιτείται περίπου μία εβδομάδα για να μετακυλιστεί η μείωση της τιμής της πρώτης ύλης στην αντλία. Διαβεβαίωσε ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί βρίσκονται σε πλήρη επιφυλακή, ώστε οι μειώσεις να περάσουν στους καταναλωτές, ενώ υπενθύμισε την πρόσθετη επιδότηση ύψους 0,15 ευρώ στο πετρέλαιο κίνησης για τον συγκεκριμένο μήνα.
Συνδέοντας το ζήτημα με τον πληθωρισμό, εκτίμησε ότι η αποκλιμάκωση των παγκόσμιων ενεργειακών πιέσεων θα οδηγήσει σε αντίστοιχη μείωση του πληθωρισμού, τονίζοντας ότι η πρόσφατη αύξηση αποδίδεται αποκλειστικά στις διεθνείς εξελίξεις.
Συζητήσεις με την Ουκρανία για συμπαραγωγή drones
Κλείνοντας, αναφέρθηκε στις προχωρημένες συνομιλίες με την Ουκρανία για πιθανή συνεργασία στον τομέα των μη επανδρωμένων συστημάτων, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει την τεχνογνωσία που έχει αναπτυχθεί τόσο σε ιπτάμενα όσο και σε χερσαία και υποθαλάσσια drones.
«Είμαστε σε προχωρημένες συζητήσεις με την Ουκρανία για τη δυνατότητα μίας συμφωνίας η οποία θα επιτρέπει στη χώρα μας να αξιοποιήσει την τεχνογνωσία που οι Ουκρανοί έχουν αναπτύξει σε μη επανδρωμένα οχήματα», ανέφερε, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι η διαδικασία μπορεί να προχωρήσει με ταχείς ρυθμούς.
Ολόκληρη η συνέντευξη Τύπου του Πρωθυπουργού
Δημοσιογράφος: Καλησπέρα, κ. Πρόεδρε. Κατά την πρώτη ουσιαστικά συζήτηση για τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό καταγράφηκαν ήδη αποκλίνουσες θέσεις ανάμεσα στα κράτη μέλη, τόσο για το μέγεθός του, για την κατανομή των πόρων, αλλά και για τα νέα χρηματοδοτικά μέσα. Πώς διαμορφώνονται πλέον οι διαπραγματεύσεις; Πότε εκτιμάτε ότι θα καταλήξουμε σε συμφωνία και τι είδους συμφωνία θα ικανοποιούσε την Ελλάδα;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κοιτάξτε, θα είναι μία εξαιρετικά δύσκολη διαπραγμάτευση αυτή. Υπάρχουν πολύ σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ αυτών που τονίζουν ότι χρειαζόμαστε έναν πιο φιλόδοξο προϋπολογισμό, από τη στιγμή που έχουμε και φιλόδοξους στόχους, και αυτών που βλέπουν τον προϋπολογισμό μέσα από το, κατανοητό σ’ έναν βαθμό, πλαίσιο των δικών τους σημαντικών εθνικών συνεισφορών.
Ο σκοπός είναι να ολοκληρώσουμε τη διαπραγμάτευση στο τέλος αυτού του έτους. Άμα με ρωτάτε αν το θεωρώ πιθανό, το θεωρώ δύσκολο αυτή τη στιγμή, υπάρχουν πολύ μεγάλες αποστάσεις μεταξύ της πλειοψηφίας των χωρών που θέλουν κάτι πιο φιλόδοξο και μιας μειοψηφίας που επιμένουν στη δική τους σκληρή θέση.
Για την Ελλάδα, η διαφύλαξη των πόρων της Συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, που τώρα πια εντάσσονται σε ένα νέο εθνικό πλαίσιο, καθώς έχει αλλάξει η δομή του προϋπολογισμού, αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα.
Είμαστε ικανοποιημένοι για το γεγονός ότι υπάρχουν περισσότεροι πόροι για τη μετανάστευση, επίσης για το γεγονός ότι αναγνωρίζεται η ανάγκη να υποστηριχθεί η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης με παραπάνω ευρωπαϊκούς πόρους.
Δημοσιογράφος: Γεια σας και από μένα, κ. Πρόεδρε. Η Ευρώπη επιδιώκει να ανοίξει ξανά διπλωματικούς διαύλους επικοινωνίας με το Κρεμλίνο. Κατά τη γνώμη σας, ποιος θα πρέπει να έχει αυτή την πρωτοβουλία; Ο Πρόεδρος Costa του Συμβουλίου, η «Συμμαχία των Προθύμων» ή ένας ειδικός απεσταλμένος;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, θέλω να είμαι ξεκάθαρος ότι τον πρώτο λόγο σε οποιαδήποτε διαπραγμάτευση με τη Ρωσία μπορεί να τον έχει μόνο η Ουκρανία. Η Ευρώπη δεν διεκδικεί ρόλο διαμεσολαβητή, καθώς έχει ήδη πάρει θέση υπέρ της Ουκρανίας σε αυτή τη σύγκρουση.
Σε περίπτωση, όμως, που απαιτηθεί -και το θεωρώ απαραίτητο- να υπάρχει δίαυλος επικοινωνίας που να εκπροσωπεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, καθώς έχουμε πάρει αποφάσεις οι οποίες αφορούν αυτή τη σύγκρουση -το «πάγωμα» των ρωσικών πόρων, 20 πακέτα κυρώσεων, αυτές οι αποφάσεις πάρθηκαν από τους «27»-, δεν μπορώ να δω καμία άλλη λύση και το είπα και ξεκάθαρα χθες στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ότι στην περίπτωση αυτή τον διπλωματικό δίαυλο πρέπει να τον ανοίξει ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο κ. António Costa, ο οποίος μπορεί να μιλήσει για λογαριασμό όλων μας.
Δημοσιογράφος: Καλησπέρα, κ. Πρόεδρε, και από εμένα. Θα ήθελα να σας ρωτήσω εάν εντός του Συμβουλίου έγινε συζήτηση για έναν κοινό ευρωπαϊκό σχεδιασμό που θα σχετίζεται με την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και ποιος θα μπορούσε να είναι ο ρόλος που θα διαδραματίσει η χώρα μας σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Επίσης, να ρωτήσω εάν σας προβληματίζει το ενδεχόμενο αναζωπύρωσης στην περιοχή, παρά την εικόνα που σχηματίζεται τα τελευταία 24ωρα. Ευχαριστώ.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Η εξασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ αποτελεί το βασικό ζητούμενο και θα έλεγα το σημαντικό κέρδος καταρχάς από αυτή την συμφωνία που έχει επιτευχθεί μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών. Ελπίζω και εύχομαι να μην υπάρξουν αναταράξεις που να θέσουν σε κίνδυνο το σκέλος αυτό της συμφωνίας.
Έχουμε ήδη δει μια σημαντική αποκλιμάκωση στις τιμές του πετρελαίου, που οφείλεται σε αυτή την εξέλιξη και προφανώς αυτό αποτελεί προτεραιότητα για όλα τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Από εκεί και πέρα, η Ελλάδα, όπως το έχω πει, θα ήταν πρόθυμη να συμμετέχει σε κάποιου είδους αποστολή -η οποία θα πρέπει να έχει όμως διεθνή νομιμοποίηση σε επίπεδο Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών- εφόσον αυτό απαιτηθεί. Αυτό δεν είναι κάτι το οποίο αυτή τη στιγμή βρίσκεται στο τραπέζι.
Ο σκοπός θα ήταν να επιστρέψουμε στο προηγούμενο status quo. Θέλω να θυμίσω ότι πριν ξεκινήσει ο πόλεμος η διέλευση από τα Στενά ήταν παντελώς ελεύθερη και κανείς δεν συζητούσε ούτε για την επιβολή τελών ούτε για την ανάγκη να υπάρχει κάποια άλλου είδους ειρηνευτική αποστολή.
Η Ελλάδα έχει αποδείξει ότι μπορεί να είναι παρούσα στο πεδίο όταν αυτό απαιτείται. Είμαστε παρόντες στην επιχείρηση «Aspides». Είμαστε μια χώρα που έχει προτάξει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας ως κεντρική προτεραιότητα της εξωτερικής μας πολιτικής. Είμαστε χώρα που έβαλε το ζήτημα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και εφόσον απαιτηθεί, στα πλαίσια που σας περιέγραψα, οποιαδήποτε πρόσθετη συνεισφορά μας, δεν θα διστάσουμε να το κάνουμε.
Δημοσιογράφος: Στο πεδίο του μεταναστευτικού, κ. Πρόεδρε, στην επιστολή που υπογράφετε μαζί με άλλους ηγέτες υποστηρίζετε ότι η δημιουργία κέντρων ή κόμβων σε τρίτες χώρες είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για την αντιμετώπιση τόσο της παράτυπης μετανάστευσης όσο και για την αύξηση των επιστροφών.
Θέλω να μου πείτε για τις χώρες της πρώτης γραμμής, όπως η δική μας, όπως η Ελλάδα, ποιο θα είναι το όφελος από τη δημιουργία αυτών των κέντρων ή των camps και αν υπάρχει και κάποια εκτίμηση για το ποιο θα είναι το ποσοστό, το επίπεδο της μείωσης στις αφίξεις.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα έλεγα ότι είναι ένα ακόμα «όπλο» το οποίο έχουμε στη φαρέτρα μας. Είναι πολύ σημαντικό ότι συμφωνήθηκε ο κανονισμός των επιστροφών. Η Ελλάδα ήδη είναι πολύ δραστήρια στον τομέα αυτόν.
Θέλω να θυμίσω ότι από τη στιγμή που αρχίσαμε να κάνουμε επιστροφές στην Αίγυπτο, μειώθηκε σημαντικά ο αριθμός των Αιγυπτίων που έφταναν παράνομα στην Κρήτη. Οι Αιγύπτιοι δεν δικαιούνται επί της αρχής άσυλο, γι’ αυτό και επιστρέφονται.
Και φυσικά, η δημιουργία κέντρων επεξεργασίας αιτήσεων εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελούσε κάτι το οποίο είχε συζητηθεί εδώ και πολύ καιρό. Τώρα έχουμε τη δυνατότητα να εξετάσουμε και αυτή την επιλογή. Βρισκόμαστε στην αρχή ακόμα αυτών των συζητήσεων, αλλά για εμάς αυτή τη στιγμή η πρώτη προτεραιότητα είναι να περιορίσουμε στο ελάχιστο τις ροές οι οποίες έρχονται από την ανατολική Λιβύη. Έχουμε ήδη σημαντικότατη μείωση στα χερσαία σύνορά μας, και στα ανατολικά μας σύνορα.
Είχαμε κάποιες πολύ, πιστεύω, ουσιαστικές επαφές με την πολιτική και στρατιωτική διοίκηση της ανατολικής Λιβύης. Όπως ξέρετε, τους παρέχουμε υλικοτεχνική υποστήριξη και εκπαίδευση στα στελέχη του Λιμενικού τους και νομίζω ότι έχουμε αναπτύξει έναν καλό δίαυλο επικοινωνίας, έτσι ώστε να εξασφαλίσουμε σε πρώτη φάση ότι οι ροές από την περιοχή του Τομπρούκ προς την Κρήτη τους επόμενους μήνες θα περιοριστούν σημαντικά.
Δημοσιογράφος: Κύριε Πρόεδρε, η αντιμετώπιση της ακρίβειας ενδιαφέρει ιδιαίτερα τον κόσμο. Η κυβέρνηση παρουσίασε την πλατφόρμα PosoKanei, αλλά τώρα η κοινωνία, μετά και τη συμφωνία των ΗΠΑ με το Ιράν, περιμένει να περάσει αυτή η πτώση στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου άμεσα στην αντλία, όπως και εσείς είπατε. Έχετε συγκεκριμένες ενδείξεις πότε οι καταναλωτές θα δουν ουσιαστική μείωση στις τιμές των καυσίμων; Επίσης, συζητήθηκε σε ευρωπαϊκό επίπεδο κάποιος μηχανισμός παρέμβασης σε περίπτωση νέας ενεργειακής κρίσης;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το μεν δεύτερο, το απευχόμαστε. Για το δε πρώτο, ήδη έχουμε δει μία όχι ευκαταφρόνητη μείωση στις τιμές της βενζίνης, και του ντίζελ, η οποία ξεπερνά τα 15 λεπτά.
Υπάρχει, κατά κανόνα, μία χρονοαπόσταση της περίπου μίας εβδομάδας από τη στιγμή που μειώνονται οι τιμές της πρώτης ύλης έως ότου αυτή η μείωση να φτάσει στην αντλία. Θέλω να σας διαβεβαιώσω ότι όλοι οι εποπτικοί μηχανισμοί βρίσκονται επί ποδός ώστε να εξασφαλίσουν ότι αυτή η μείωση πράγματι θα περάσει τελικά στην αντλία και θα ωφελήσει τον καταναλωτή, είτε μιλάμε για τη βενζίνη είτε μιλάμε για το πετρέλαιο κίνησης, το οποίο θέλω να θυμίσω ότι για τον μήνα αυτόν έχει και την πρόσθετη επιδότηση των 15 λεπτών.
Από εκεί και πέρα, βέβαια, θεωρώ ότι όσο μειώνεται η παγκόσμια πληθωριστική πίεση στις τιμές της ενέργειας τόσο θεωρώ ότι θα δούμε και μία αποκλιμάκωση στον πληθωρισμό, η αύξηση του οποίου τους τελευταίους μήνες οφείλεται αποκλειστικά στις παγκόσμιες εξελίξεις και στον πόλεμο στο Ιράν.
Δημοσιογράφος: Ευχαριστώ, κ. Πρόεδρε. Χθες συναντηθήκατε με τον Πρόεδρο της Ουκρανίας Zelenskyy. Αν θυμάμαι καλά, τον Νοέμβριο είχε δρομολογηθεί μία συμφωνία συνεργασίας για συμπαραγωγή οπλικών συστημάτων με την Ουκρανία, για υποθαλάσσια μη επανδρωμένα οχήματα.
Θα ήθελα να ρωτήσω εάν το συζητήσατε αυτό χθες με τον Ουκρανό Πρόεδρο, εάν η Ουκρανία αίρει κάποιους όρους που είχε θέσει και αν θα «ξεπαγώσει» τελικά αυτή η συμφωνία. Και αν ναι, θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό SAFE;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είμαστε σε προχωρημένες συζητήσεις με την Ουκρανία για τη δυνατότητα μιας συμφωνίας η οποία θα επιτρέπει στη χώρα μας να αξιοποιήσει τη σημαντικότατη τεχνογνωσία που οι Ουκρανοί έχουν αναπτύξει σε μη επανδρωμένα οχήματα, είτε αυτά είναι ιπτάμενα είτε είναι χερσαία είτε είναι θαλάσσια είτε είναι υποβρύχια.
Δεν μπορώ να σας πω κάτι περισσότερο αυτή τη στιγμή, αλλά είμαι αισιόδοξος ότι αυτή η συζήτηση μπορεί να ωριμάσει πολύ γρήγορα.
