Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις 7 και 8 Ιουλίου 2026, αποκτά για την Τουρκία μεγαλύτερη σημασία από μια τυπική συμμαχική διοργάνωση καθώς αντιμετωπίζεται ως μία ευκαιρία αναβάθμισης. Η Άγκυρα φιλοξενεί τους ηγέτες της Συμμαχίας σε μια στιγμή κατά την οποία το ΝΑΤΟ συζητά περισσότερες αμυντικές δαπάνες, μεγαλύτερη παραγωγή, στήριξη της Ουκρανίας και νέο καταμερισμό βαρών ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Η Τουρκία προσέρχεται σε αυτή τη συζήτηση με τη φιλοδοξία να εμφανιστεί ως δύναμη χωρίς την οποία η νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας της Δύσης θα είναι ελλιπής.
Το αφήγημα των δώρων
Το τουρκικό Haber7, σε άρθρο του H. Akif Küçükal με τίτλο «NATO Zirvesi öncesi kimin ajandasında ne var», αποτυπώνει τη λογική με την οποία η Άγκυρα διαβάζει τη Σύνοδο. Η τουρκική οπτική γωνία αφορά το αφήγημα του «NATO 3.0», για τη συνάντηση Ερντογάν και Τραμπ, για τη συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία, για τον πόλεμο Ρωσίας και Ουκρανίας και για την πολιτική ισορροπίας δυνάμεων.
Ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσιάζεται ως ηγέτης που ταξιδεύει στην Τουρκία κατά κύριο λόγο για τον ίδιο τον Ερντογάν. Το άρθρο μεταφέρει την εικόνα ενός Τραμπ που βλέπει τη σχέση με τον Τούρκο πρόεδρο ως προσωπική πολιτική επένδυση. Αυτό ακριβώς θέλει να αναδείξει η Άγκυρα. Ότι η σχέση Τραμπ και Ερντογάν παράγει χειροπιαστά αποτελέσματα.
Οι κινητήρες για το KAAN
Το πρώτο χειροπιαστό κέρδος αφορά τους κινητήρες F-110 της General Electric, οι οποίοι συνδέονται με το τουρκικό μαχητικό KAAN. Σύμφωνα με το Reuters, η κυβέρνηση Τραμπ ειδοποίησε το Κογκρέσο για πώληση κινητήρων αξίας άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων στην Τουρκία, παρά τις αντιρρήσεις Αμερικανών βουλευτών. Οι κινητήρες προορίζονται για το πρώτο εγχώριο τουρκικό μαχητικό.
Για την Τουρκία, το KAAN είναι σύμβολο αμυντικής αυτονομίας. Μέχρι να υπάρξει πλήρως εγχώρια λύση κινητήρα, οι F-110 λειτουργούν ως «γέφυρα» επιτρέποντας στην Άγκυρα να κρατήσει «ζωντανό» το πρόγραμμα, να προχωρήσει δοκιμές και να εμφανίσει το KAAN ως απόδειξη ότι η τουρκική αμυντική βιομηχανία μπαίνει σε νέα φάση. Το μήνυμα προς την Ουάσιγκτον είναι ευθύ με την Τουρκία να ζητά τεχνολογική πρόσβαση, κρίσιμα υποσυστήματα και ρόλο στη δυτική αμυντική παραγωγή.
Το μεγάλο βραβείο παραμένουν τα F-35
Το δεύτερο και βαρύτερο ζήτημα είναι τα F-35. Η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα το 2019, μετά την αγορά των ρωσικών S-400. Το εμπόδιο παραμένει και εκτός από νομικό, είναι πολιτικό και στρατηγικό. Η αμερικανική νομοθεσία και οι αντιδράσεις στο Κογκρέσο δεν έχουν εξαφανιστεί. Ωστόσο, η συζήτηση έχει ξανανοίξει. Το Reuters μετέδωσε ότι ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς δήλωσε πως βρίσκεται σε εξέλιξη επανεξέταση για το πώς η Τουρκία θα μπορούσε να λάβει F-35, υπό την προϋπόθεση συμμόρφωσης με την αμερικανική νομοθεσία. Αυτό δεν ισοδυναμεί με επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα. Ισοδυναμεί όμως με επαναφορά του θέματος στο τραπέζι. Για τον Ερντογάν, ακόμη και αυτό έχει αξία. Ένα παγωμένο ζήτημα μετατρέπεται ξανά σε πεδίο διαπραγμάτευσης. Η Άγκυρα θα επιχειρήσει να συνδέσει τα F-35 με τη χρησιμότητα της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, στην Ουκρανία, στη Μαύρη Θάλασσα και στη δυτική αμυντική παραγωγή.
Η Halkbank βγήκε από τη μέση
Το τρίτο «δώρο» αφορά τη Halkbank. Η αμερικανική Δικαιοσύνη έκλεισε την ποινική υπόθεση κατά της τουρκικής κρατικής τράπεζας, η οποία είχε κατηγορηθεί από το 2019 για συμμετοχή σε μηχανισμό παράκαμψης των κυρώσεων κατά του Ιράν. Σύμφωνα με το Reuters, ομοσπονδιακός δικαστής απέρριψε την υπόθεση μετά από συμφωνία της κυβέρνησης Τραμπ με την τράπεζα.
Για την Άγκυρα, η εξέλιξη αυτή αφαιρεί ένα βαρύ φορτίο από τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Η Halkbank ήταν για χρόνια σημείο πίεσης με αποτέλεσμα το κλείσιμο της υπόθεσης επιτρέπει στον Ερντογάν να παρουσιάσει τη σχέση με τον Τραμπ ως σχέση που δίνει λύσεις σε εκκρεμότητες.
Η αμυντική βιομηχανία
Πίσω από τους κινητήρες, τα F-35 και τη Halkbank βρίσκεται το βαθύτερο τουρκικό ζητούμενο. Η Τουρκία θέλει να γίνει βασικός κρίκος της νέας δυτικής αμυντικής αλυσίδας. Θέλει να παράγει, να συμπαράγει, να εξάγει και να συμμετέχει στα νέα σχήματα προμηθειών. Το NATO Summit Defence Industry Forum θα εστιάσει στην επίτευξη του σχεδίου αμυντικών επενδύσεων 5%, αλλά και στο πώς αυτά τα χρήματα θα μετατραπούν σε περισσότερη παραγωγή, συνεργασία και κοινές προμήθειες.
Η Άγκυρα επιχειρεί να τοποθετηθεί σε μία υπαρκτή ανάγκη της Δύσης. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έδειξε ότι τα δυτικά αποθέματα δεν αναπληρώνονται εύκολα και τα πυρομαχικά χρειάζονται χρόνο από τη στιγμή που οι γραμμές παραγωγής έχουν όρια. Η Ευρώπη θέλει να ενισχύσει την άμυνά της, αλλά δεν έχει ακόμη την παραγωγική ταχύτητα που απαιτεί η συγκυρία. Σε αυτό το κενό μπαίνει η Τουρκία, προβάλλοντας την αμυντική της βιομηχανία ως λύση. Και ζητά πολιτικό αντάλλαγμα. Θέλει πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αμυντική αγορά, σε κοινά προγράμματα, σε χρηματοδοτήσεις και σε συμπαραγωγές. Το Haber σημειώνει ότι η Τουρκία θέλει να σπάσει τα «τείχη βέτο» της Ελλάδας και της «ελληνοκυπριακής διοίκησης», όπως αποκαλεί την Κυπριακή Δημοκρατία δείχνοντας ότι η Άγκυρα αντιλαμβάνεται την Ελλάδα και την Κύπρο ως θεσμικά εμπόδια στην πρόσβασή της στην ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική.
Η Ουκρανία και η πολιτική ισορροπίας
Στο ουκρανικό, η Τουρκία στηρίζει την Ουκρανία, αλλά κρατά διαύλους με τη Ρωσία. Δεν θέλει πλήρη αποκοπή της Μόσχας από τη μελλοντική ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας και αναζητά ρόλο μεσολαβητή, διαύλου και ρυθμιστή στη Μαύρη Θάλασσα. Το ίδιο μοτίβο εφαρμόζει και στο ΝΑΤΟ. Δηλώνει σύμμαχος, αλλά διεκδικεί ειδικό ρόλο. Συμμετέχει στη Συμμαχία, αλλά θέλει να λειτουργεί με δική της ατζέντα. Παίρνει θέση υπέρ της δυτικής ασφάλειας, αλλά αποφεύγει τις δεσμεύσεις που θα την έφερναν σε ευθεία σύγκρουση με τη Ρωσία.
