Οι διαρκείς αναταράξεις στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, από την πανδημία της COVID-19 έως τις πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, έχουν φέρει την Ευρώπη αντιμέτωπη με την επιτακτική ανάγκη ενίσχυσης της στρατηγικής της αυτονομίας σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας.
Μπορεί η ενέργεια και η άμυνα να συνιστούν θεμελιώδεις πυλώνες για την επίτευξη της ευρωπαϊκής αυτάρκειας, οι συνεχείς διεθνείς ανακατατάξεις όμως έχουν αναδείξει και την υγεία ως έναν ακόμη τομέα καθοριστικής σημασίας για την ευρωπαϊκή ανθεκτικότητα.
Όπως η αναβάθμιση κρίσιμων ενεργειακών υποδομών και η ενίσχυση της αμυντικής παραγωγής έχουν αναδειχθεί σε στρατηγικές προτεραιότητες, έτσι και στον τομέα της υγείας η διασφάλιση σταθερού εφοδιασμού ουσιών ανθρώπινης προέλευσης, όπως το πλάσμα, έχει αναχθεί σε κρίσιμο άξονα ευρωπαϊκής αυτονομίας. Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει έλλειμμα πλάσματος που προσεγγίζει το 40%, γεγονός που την καθιστά σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τρίτες χώρες για την κάλυψη των αναγκών της σε μια αναντικατάστατη πρώτη ύλη για την παραγωγή των Plasma Derived Medicinal Products (PDMPs).
Τι είναι τα Plasma Derived Medicinal Products (PDMPs);
Τα Plasma Derived Medicinal Products (PDMPs) είναι φάρμακα ζωτικής σημασίας που για την παραγωγή τους βασίζονται στο πλάσμα του ανθρώπινου οργανισμού. Η κύρια χρήση των PDMPs έχει ως στόχο την αντιμετώπιση μιας σειράς ασθενειών, πολλές από τις οποίες είναι σπάνιες, γενετικές, χρόνιες και συχνά απειλητικές για τη ζωή. Μεταξύ αυτών είναι η πρωτοπαθής και δευτεροπαθής ανοσοανεπάρκεια, οι ανοσομεσολαβούμενες περιφερικές νευροπάθειες, η αιμορροφιλία, η νόσος Kawasaki, το κληρονομικό αγγειοοίδημα, το σύνδρομο Guillain-Barré κοκ.
Πόσοι είναι οι ασθενείς που χρειάζονται τις κρίσιμες θεραπείες από πλάσμα;
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Copenhagen Economics, περίπου 1 εκατομμύριο ασθενείς στην Ευρώπη πάσχουν από νοσήματα που μπορούν να αντιμετωπιστούν με θεραπείες που βασίζονται στο ανθρώπινο πλάσμα (PDMPs), ενώ για ορισμένες κατηγορίες ασθενών δεν υπάρχουν εναλλακτικές θεραπευτικές επιλογές. Παράλληλα, διαπιστώνεται η ολοένα και αυξανόμενη ανάγκη για τις θεραπείες αυτές, με τον ετήσιο ρυθμό αύξησης να βρίσκεται στο 6,7% σε ευρωπαϊκό επίπεδο σύμφωνα με στοιχεία του 2023. Οι ασθενείς που λαμβάνουν αυτές τις θεραπείες, χρειάζεται να λαμβάνουν αυτά τα φάρμακα σε τακτική βάση, καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους.
Σημαντικό είναι να σημειώσουμε ότι φάρμακα από πλάσμα χρησιμοποιούνται ευρέως στην καθημερινή ιατρική με όλους εμάς να αποτελούμε δυνητικούς χρήστες τους, καθώς αξιοποιούνται σε υποστηρικτικές θεραπείες για καρκινοπαθείς, στην αντιμετώπιση εγκαυμάτων και τραυμάτων, στις μεταμοσχεύσεις οργάνων, στην υποστήριξη ασθενών μετά από χειρουργεία, στη θεραπεία δαγκωμάτων ζώων, στη θεραπεία ηπατίτιδας, στην πρόληψη λοιμώξεων σε παιδιά με HIV, αλλά και σε διάφορα αυτοάνοσα νοσήματα.
Μπορεί η Ελλάδα να συμβάλει στην επάρκεια πλάσματος της Ευρώπης;
Σήμερα, το 50% του πλάσματος που συλλέγεται στην Ευρώπη με σκοπό την παραγωγή φαρμάκων, συλλέγεται από μόλις 4 ευρωπαϊκές χώρες: Αυστρία, Ουγγαρία, Τσεχία και Γερμανία. Οι χώρες αυτές καταφέρνουν να συμβάλλουν στην ευρωπαϊκή επάρκεια σε τόσο μεγάλο ποσοστό μέσω της σύμπραξης του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα στο στάδιο της συλλογής. Ακολουθώντας αυτή την καλή ευρωπαϊκή πρακτική, η Ελλάδα έχει τη δυναμική να διαμορφώσει, για πρώτη φορά, ένα σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο για τη διαδικασία αξιοποίησης πλάσματος. Μια τέτοια νομοθετική πρωτοβουλία μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην ενίσχυση της συμμετοχής της χώρας μας στην κάλυψη των ευρωπαϊκών αναγκών σε ζωτικής σημασίας θεραπείες, ενσωματώνοντας ταυτόχρονα τα πρωτόκολλα ασφαλείας που θέτει ο νέος Ευρωπαϊκός Κανονισμός SoHO για τις ουσίες ανθρώπινης προέλευσης. Με αυτήν τη στρατηγική κατεύθυνση, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για επενδύσεις σε κέντρα συλλογής πλάσματος, που θα ενισχύσουν τόσο την εθνική αυτάρκεια όσο και τη συμβολή της χώρας στις ευρωπαϊκές ανάγκες.
Πώς ωφελείται η Ελλάδα από τις επενδύσεις σε κέντρα πλάσματος;
Η δημιουργία ενός κανονιστικού πλαισίου για τις επενδύσεις σε κέντρα συλλογής πλάσματος για την εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων για την παραγωγή κρίσιμων φαρμάκων, δίνει ώθηση στην ανάπτυξη του τομέα υγείας στην Ελλάδα. Η προσέλκυση σημαντικών κεφαλαίων, η ενίσχυση κρίσιμων υγειονομικών υποδομών και η δημιουργία νέων, εξειδικευμένων θέσεων εργασίας υψηλής προστιθέμενης αξίας αποτελούν βασικά αποτελέσματα αυτής της δυναμικής. Παράλληλα, δημιουργεί πολλαπλασιαστικά οφέλη για την ελληνική οικονομία και συμβάλλει στη συνολική αναβάθμιση της χώρας ως επενδυτικού προορισμού στον χώρο της υγείας.
Η υιοθέτηση ενός ασθενοκεντρικού πλαισίου που θα επιτρέπει τη συνύπαρξη του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα στη συλλογή πλάσματος για παραγωγή φαρμάκων μπορεί ταυτόχρονα να ενδυναμώσει την ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας, ενώ συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από τρίτες χώρες. Αξιοποιώντας αυτήν τη δυναμική, η Ελλάδα έχει την ευκαιρία να πρωταγωνιστήσει σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις ώστε η Ευρώπη να αλλάξει σελίδα σε ένα σύνθετο και κρίσιμο ζήτημα δημόσιας υγείας, με καθοριστική συμβολή στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής και την αύξηση του προσδόκιμου ζωής εκατομμυρίων ασθενών.
