Εδώ και κάμποσο καιρό η μόδα ακολουθεί τον δρόμο της συμπερίληψης σπάζοντας πολλά ταμπού, όπως αυτό του ηλικιακού ρατσισμού που απέκλειε γυναίκες κάποιας ηλικίας από τα φλας και τους προβολείς. Οι λόγοι της στροφής δεν είναι μόνο κοινωνικοί είναι και οικονομικοί και συνδέονται με την αγοραστική δύναμη, το περίφημο «silver dollar».
Εννοείται ότι οι γυναίκες προσέχουν υγεία και εμφάνιση, αρκετές ενσωματώνουν ρυτίδες και λευκά μαλλιά ως τρόπαια ζωής και εμπειριών και διεκδικούν όχι μόνο καλύτερη ποιότητα ζωής αλλά και παρουσία. Η ενδυνάμωση μπορεί να είναι και ιλουστρασιόν, η απήχηση τεράστια.
Η βίβλος της μόδας, το περιοδικό Vogue έκανε κάτι που δεν είχε ξανακάνει στο παρελθόν. Τόλμησε να βάλει στο εξώφυλλο δύο 76χρονες, τις οποίες απαθανάτισε μια άλλη 76χρονη, η φωτογράφος Άνι Λέιμποβιτς. Η Αννα Γουίντουρ συνάντησε την Μέριλ Στριπ για την προώθηση της ταινίας «The Devil Wears Prada 2», στην οποία η ηθοποιός υποδύεται μια εκδοχή της θρυλικής Ντέιμ, που κράτησε το τιμόνι της Vogue από το 1988 έως το 2025. Αλλά πέρα από αυτό η κίνηση, ή η απόφαση χαρακτηρίστηκε ως «ριζοσπαστική» όπως ήταν ένα από τα πολλά θετικά σχόλια στο Ίνσταγκραμ.
Στο ηλικιακό φράγμα εμφανίζονται πολλές ρωγμές. Πάμπολλες ινφλουένσερς και μοντέλα είναι άνω των 50, 60 ή και 70 ετών. Βλέπε Μέι Μάσκ. Η ίδια η Γουίντουρ έγραψε στη Vogue «Πιστεύω ότι η ηλικία είναι στην πραγματικότητα ένα πλεονέκτημα». Έτσι το βλέπει και η Πολίνα Πορίτσκοβα, άλλοτε τοπ μόντελ και ηθοποιός και πολύ ενεργή στο Ινσταγκραμ, στο οποίο διαθέτει «στρατό» 1,4 εκατομμυρίων ακολούθων.
Η Πολίνα, πρέσβειρα της Estée Lauder, ανεβάζει βίντεο με την ίδια να δοκιμάζει μπικίνι με θάρρος, να μιλάει από ρυτίδες έρωτες και κιλά έως την εγχείρηση στο ισχίο της, και να δηλώνει ότι σήμερα στα 61 της χρόνια έχει μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση απ΄ ό,τι είχε όταν μεσουρανούσε στις πασαρέλες, όπου ο ανταγωνισμός ήταν φρικτός.
Και έπειτα υπάρχει και η πρόσφατη συζήτηση γύρω από την εμμηνόπαυση και την περιεμμηνόπαυση, η οποία έχει δώσει τεράστια ώθηση σε ένα νέο τμήμα της αγοράς ομορφιά, ένα πεδίο στο οποίο πρωτοστατούν διάσημες ηθοποιοί, όπως η Ναόμι Γουότς, η Χάλι Μπέρι και η Γκουίνεθ Πάλτροου.
Η Βανέσα Φρίντμαν των ΝΥΤ, έχει τη στατιστική. Το σόου της Chanel άνοιξε με την 50χρονη Στέφανι Καβάλι, ένα από τα 15 μοντέλα άνω των 40 στην πασαρέλα του οίκου. Η Bottega Veneta είχε εννέα μεγαλύτερης ηλικίας μοντέλα. Η Tom Ford επίσης εννέα (γυναίκες και άνδρες). Η Givenchy οκτώ. Η Balenciaga πέντε. Η Louis Vuitton τέσσερα. Και αυτά χωρίς να υπολογίζονται τα διάσημα μεγαλύτερης ηλικίας μοντέλα, όπως η 52χρονη Κέιτ Μος, που εμφανίστηκε στην πασαρέλα της Gucci ή η 57χρονη Γκίλιαν Άντερσον, που έκλεισε το σόου της Miu Miu, καθώς και επτά προσωπικότητες από τον χώρο της τέχνης, μεταξύ των οποίων η 79χρονη Μινγκ Σμιθ και η 52χρονη Έιμι Σέραλντ, που περπάτησαν για την Carolina Herrera.
Και όχι μόνο στην πασαρέλα. Στη Celine, ο σχεδιαστής Μάικλ Ράιντερ Rider κάλεσε την 77χρονη Τζ. Μπακ -πρώην αρχισυντάκτρια της γαλλικής Vogue France, νυν δημιουργό στο Substack, ηθοποιό και ραδιοφωνική παραγωγο- να καθίσει στην πρώτη σειρά, μαζί με τις 50+ Ναόμι Γουότς, Σάρα Πόλσον και Τρέισι Έλις Ρος. Στην Loewe, η λίστα των εκλεκτών καλεσμένων περιλάμβανε και την 76χρονη Σίσι Σπέισκ, στην πρώτη της εμφάνιση στην Εβδομάδα Μόδας του Παρισιού.
Είναι μια εντυπωσιακή στροφή σε μια βιομηχανία της οποίας το απόλυτο φετίχ ήταν τα νιάτα. Και μάλιστα σε μια περίοδο όπου οι ρυτίδες σιδερώνονται, το δέρμα τσιτώνεται και γίνεται απαλό σαν βελούδο και λείο σαν γυαλί, στο πλαίσιο του ο καθένας κάνει ό,τι θέλει και θεωρεί σωστό για τον εαυτό του. Είναι τέτοιο το πρόμο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και παντού και τόσο εμφανής η εξάρτηση από τις αισθητικές θεραπείες, κυρίως τη μη επεμβατικές, που πλανάται η υποψία -στην περίπτωση των χειλιών κάνει μπαμ- ότι όλοι, ακόμα και άτομα κάτω των τριάντα ετών, έχουν κάνει κάτι. Την ίδια ώρα, η τεχνητή νοημοσύνη έχει καταστήσει τη συνεχή τροποποίηση και επαναδημιουργία μέρος της οπτικής μας καθημερινότητας.
Κάποιοι μιλούν για κίνημα. Μπορεί να είναι κι έτσι. Και μάλιστα υπάρχουν δυο σχολές. Η μία είναι της «μάματζερ» Κρις Τζένερ, η οποία μετά το σούπερ λίφτινγκ, δείχνει συνομήλικη με τις κόρες της. Και η άλλη να δείχνεις αληθινός, χωρίς να εγκαταλείπεις την εμφάνιση σου. Υπάρχει «πείνα» και ζήτηση για μοντέλα μεγαλύτερης ηλικίας. Οι γυναίκες θέλουν να βλέπουν την πραγματική εικόνα, το γήρας είναι αναπόδραστο και κομμάτι της ζωής. Βλέπουν γυναίκες και άνω των 70 ετών να βρίσκονται στα πράγματα, να δείχνουν σε καλή κατάσταση, να είναι ορατές. Να διατηρούν τη θηλυκότητά τους.
«Πρόσφατα εντοπίσαμε μια γυναίκα άνω των 60 σε ένα σούπερ μάρκετ έξω από το Παρίσι, επειδή παρατηρούμε αυξητική τάση στη ζήτηση για μεγαλύτερης ηλικίας μοντέλα», δήλωσε η Ταλίσα Κέρλινγκ, διευθύντρια της IMG Models. Ο όρος που χρησιμοποιείται σήμερα για αυτά τα πιο ώριμα μοντέλα είναι «generational», γενεακά.
Παρότι οι οικονομολόγοι μιλούν εδώ και δεκαετίες για τη δύναμη αυτού που αποκαλείται silver dollar ή «γκρίζα αγορά», η μόδα μέχρι πρόσφατα δεν έδινε ιδιαίτερη έμφαση σε αυτή την ιδέα στις δημόσιες πρωτοβουλίες της.
«Η πραγματικότητα είναι ότι το ήμισυ της αγοραστικής δύναμης ανήκει στο κοινό άνω των 50 ετών- και το ίδιο ισχύει και για το ήμισυ της αύξησης αυτής της δύναμης», δήλωσε στους Νιου Γιορκ Τάιμς, η Τζέμα Ντ’ Όρια, παγκόσμια συν-επικεφαλής του τομέα μόδας, πολυτελών ειδών και εξειδικευμένου λιανεμπορίου στη συμβουλευτική εταιρεία McKinsey & Company. Σε μια περίοδο όπου η ανάπτυξη της πολυτέλειας επιβραδύνεται ή έχει σταματήσει, η αγνόηση μιας τόσο σημαντικής ομάδας καταναλωτών δεν αποτελεί καλή στρατηγική. Σύμφωνα με στοιχεία της Federal Reserve, περισσότερο από το 70% του συνολικού πλούτου στις Ηνωμένες Πολιτείες συγκεντρώνεται στην ηλικιακή ομάδα άνω των 55 ετών, η οποία ευθύνεται επίσης για πάνω από το 45% της καταναλωτικής δαπάνης.
Οι μεγαλύτερες γυναίκες όχι μόνο έχουν το χρήμα, το silver dollar, είναι και πρόθυμες να καταναλώσουν και να δουν τον εαυτό τους μέσα σε αυτό το πλαίσιο, χωρίς αποκλεισμούς. Αυτό αποτυπώνεται εν μέρει σε αυτό που η Άσλεϊ Μίαρς, μοντέλο που έγινε καθηγήτρια κοινωνιολογίας στο πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ και συγγραφέας του βιβλίου «Pricing Beauty: The Making of a Fashion Mode», αποκάλεσε «τη νέα ορατότητα των μεγαλύτερων γυναικών στον δημόσιο χώρο».
Η μόδα φαίνεται να διανύει μια σιωπηλή αλλά ουσιαστική μετατόπιση -από την εμμονή με τη νεότητα προς μια πιο σύνθετη, πολυεπίπεδη αντίληψη της ομορφιάς, όπου η εμπειρία, ο χρόνος και η αυθεντικότητα αποκτούν ορατότητα και αξία. Σε μια εποχή που η εικόνα κατασκευάζεται και ανακατασκευάζεται διαρκώς, η αποδοχή της ηλικίας δεν είναι απλώς μια αισθητική επιλογή, είναι μια πράξη στάσης, μια δήλωση αυτοπεποίθησης. Και ίσως, τελικά, η πιο σύγχρονη μορφή πολυτέλειας να μην είναι η τελειότητα, αλλά η αλήθεια. Στελέχη από το χώρο της μόδας αγγίζουν και μια άλλη σύγχρονη πτυχή. Είναι πιο εύκολο να βρεις σήμερα μεγαλύτερα σε ηλικία μοντέλα -κάτι που ήταν δύσκολο στο παρελθόν- παρά plus size, βλ. Οζεμπικ κτλ.
«Όλοι θέλουμε να αναδείξουμε δυναμικές γυναίκες, ακόμη και μέσα στην ευαλωτότητά τους», λέει ο Πιερπάολο Πιτσιόλι, δημιουργικός διευθυντής της Balenciaga. «Και η περηφάνια για την ηλικία σου είναι σύμβολο δύναμης και ισχύος». Το να το καλύπτεις ή να το καμουφλάρεις υπονομεύει την ίδια την ιδέα που υποτίθεται ότι πουλά σήμερα η μόδα.
