Πακέτο φορολογικών παρεμβάσεων με βασικό αποδέκτη περίπου 670.000 ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους προετοιμάζει το οικονομικό επιτελείο, με στόχο τη σταδιακή απομάκρυνση από το σύστημα της τεκμαρτής φορολόγησης. Ο σχεδιασμός προβλέπει διορθωτικές κινήσεις από το 2027 και πλήρη κατάργηση του μέτρου έναν χρόνο αργότερα, όταν θα έχει ολοκληρωθεί η μετάβαση στο νέο ψηφιακό μοντέλο φορολογικού ελέγχου.
Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να αποτελέσουν μέρος του πακέτου μέτρων που θα παρουσιάσει ο Πρωθυπουργός στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών να επεξεργάζεται ήδη τις τελευταίες λεπτομέρειες.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η πρώτη φάση των αλλαγών θα αφορά τα εισοδήματα του 2026, τα οποία θα δηλωθούν το 2027, ενώ η δεύτερη θα ολοκληρώσει την κατάργηση του τεκμαρτού προσδιορισμού εισοδήματος από τις φορολογικές δηλώσεις του 2028.
Στοχευμένο "κούρεμα" πριν από την κατάργηση
Η πρώτη δέσμη παρεμβάσεων δεν προβλέπει οριζόντιες αλλαγές αλλά διορθώσεις σε σημεία του ισχύοντος συστήματος που θεωρούνται ότι δημιουργούν υπέρμετρες επιβαρύνσεις.
Στο τραπέζι βρίσκεται η διεύρυνση των κατηγοριών επαγγελματιών που θα δικαιούνται μειωμένο τεκμαρτό εισόδημα, αλλά και η αναθεώρηση των ποσοστών έκπτωσης που ισχύουν σήμερα.
Παράλληλα εξετάζεται η επέκταση των πλήρων απαλλαγών για συγκεκριμένες κατηγορίες φορολογουμένων με χαμηλή φοροδοτική ικανότητα, καθώς και η επανεξέταση των συντελεστών προσαύξησης που αυξάνουν το ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα ανάλογα με τα χρόνια άσκησης του επαγγέλματος, τον κύκλο εργασιών και το προσωπικό που απασχολεί κάθε επιχείρηση.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στους επαγγελματίες που, παρά το περιορισμένο πραγματικό εισόδημα, εμφανίζονται να φορολογούνται για σημαντικά υψηλότερα ποσά εξαιτίας των τεκμηρίων.
Σήμερα μειωμένο κατά 50% τεκμαρτό εισόδημα προβλέπεται για συγκεκριμένες ομάδες, όπως άτομα με αναπηρία από 67% έως 79%, πολύτεκνους, μονογονεϊκές οικογένειες, επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε πολύ μικρούς οικισμούς ή νησιά, καθώς και για ορισμένες ειδικές επαγγελματικές κατηγορίες, όπως εκμεταλλευτές ταξί ή σχολικών κυλικείων. Αντίστοιχα, οι πωλητές λαϊκών αγορών έχουν μείωση 30%.
Παράλληλα, πλήρη εξαίρεση από το τεκμαρτό σύστημα απολαμβάνουν σήμερα οι νέοι επαγγελματίες κατά τα τρία πρώτα χρόνια λειτουργίας τους, οι μητέρες μετά τη γέννηση παιδιού για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, οι αγρότες, όσοι εργάζονται με «μπλοκάκι» υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, καθώς και άτομα με ποσοστό αναπηρίας άνω του 80%.
Επανεξέταση των προσαυξήσεων
Σημαντικές αλλαγές αναμένεται να εξεταστούν και στους μηχανισμούς προσαύξησης του τεκμαρτού εισοδήματος, οι οποίοι σήμερα αυξάνουν σημαντικά τη φορολογική επιβάρυνση όσο μεγαλώνει η διάρκεια επαγγελματικής δραστηριότητας.
Με το ισχύον καθεστώς, το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα αυξάνεται κατά 10% μετά την επταετία, κατά 20% μετά τη δεκαετία και κατά 30% μετά τη συμπλήρωση δώδεκα ετών επαγγελματικής δραστηριότητας, ενώ επιπλέον επιβαρύνσεις προκύπτουν ανάλογα με τον κύκλο εργασιών και τη μισθοδοσία της επιχείρησης.
Στο οικονομικό επιτελείο εξετάζουν τη μείωση ή ακόμη και την κατάργηση ορισμένων από αυτές τις προσαυξήσεις, καθώς θεωρείται ότι σε αρκετές περιπτώσεις οδηγούν σε δυσανάλογη φορολόγηση.
Το τέλος των τεκμηρίων το 2028
Η κυβέρνηση διατηρεί ως βασικό στόχο την πλήρη κατάργηση του τεκμαρτού τρόπου φορολόγησης από το 2028.
Η μετάβαση θα γίνει όταν η ΑΑΔΕ θα μπορεί να προσδιορίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια τα πραγματικά εισοδήματα των επαγγελματιών μέσα από το σύνολο των ψηφιακών δεδομένων που θα διαθέτει.
Στο νέο μοντέλο καθοριστικό ρόλο θα έχουν τα ηλεκτρονικά βιβλία myDATA, η ηλεκτρονική τιμολόγηση, το σύστημα IRIS, το ψηφιακό δελτίο αποστολής, η ψηφιακή κάρτα εργασίας και τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που θα αξιοποιούνται για τον εντοπισμό αποκλίσεων και περιπτώσεων φοροδιαφυγής.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, όταν ολοκληρωθεί η πλήρης διασύνδεση των παραπάνω συστημάτων, η φορολογική διοίκηση θα διαθέτει ολοκληρωμένη εικόνα των πραγματικών συναλλαγών κάθε επαγγελματία, καθιστώντας περιττή τη χρήση τεκμαρτών εισοδημάτων.
Στο τραπέζι και νέα φορολογική κλίμακα
Παράλληλα με τις αλλαγές στα τεκμήρια, το οικονομικό επιτελείο εξετάζει και ευρύτερες παρεμβάσεις στη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων, οι οποίες επίσης αναμένεται να ανακοινωθούν στη ΔΕΘ.
Μεταξύ των σεναρίων που αξιολογούνται περιλαμβάνονται η αναμόρφωση της φορολογικής κλίμακας, η μείωση συντελεστών για τα μεσαία εισοδήματα και η αναπροσαρμογή των φορολογικών κλιμακίων, ώστε να περιοριστούν οι επιβαρύνσεις που προκαλεί η αύξηση των εισοδημάτων λόγω πληθωρισμού και μισθολογικών αυξήσεων.
Οι τελικές αποφάσεις θα εξαρτηθούν από τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο, ο οποίος θα οριστικοποιηθεί μετά την αποτύπωση της εκτέλεσης του προϋπολογισμού και των εσόδων από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους.
