Ένα ακόμη βήμα προς την ενίσχυση της παρουσίας της για την πυρηνική ενέργεια κάνει η Ελλάδα, προχωρώντας σε θεσμική συνεργασία με τη Γαλλία, τη μεγαλύτερη πυρηνική δύναμη της Ευρώπης. Κατά την πρόσφατη επίσκεψη του Προέδρου της Γαλλικής Δημοκρατίας Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα, υπεγράφη κοινή δήλωση προθέσεων μεταξύ των δύο χωρών για συνεργασία στον τομέα της πυρηνικής τεχνολογίας για ειρηνικούς σκοπούς, ανοίγοντας έναν νέο δίαυλο στρατηγικής συνεργασίας.
Η συμφωνία περιλαμβάνει συνεργασία στην έρευνα και την καινοτομία, την ανάπτυξη κέντρων αριστείας στις πυρηνικές επιστήμες, την ανταλλαγή τεχνογνωσίας σε θέματα πυρηνικής ασφάλειας και ακτινοπροστασίας, καθώς και τη στήριξη στη διαμόρφωση θεσμικού και κανονιστικού πλαισίου για μελλοντικά έργα. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMRs), που θεωρούνται η νέα γενιά πυρηνικής τεχνολογίας με μεγαλύτερη ευελιξία και αυξημένα χαρακτηριστικά ασφάλειας.
Η ελληνογαλλική αυτή προσέγγιση, αν και βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, εντάσσεται στη συνολικότερη ευρωπαϊκή στροφή υπέρ της πυρηνικής ενέργειας και ενδέχεται να αποτελέσει τη βάση για πιο ουσιαστικές εξελίξεις στον μακροπρόθεσμο ενεργειακό σχεδιασμό της χώρας.
Η επαναφορά της πυρηνικής ενέργειας στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής φαίνεται να επιταχύνει και τις ελληνικές κινήσεις, με την Αθήνα να κάνει πλέον πιο σαφή βήματα προσέγγισης προς την ευρωπαϊκή «πυρηνική συμμαχία» και ιδιαίτερα προς τη Γαλλία, η οποία παραμένει η κυρίαρχη δύναμη του κλάδου στην Ευρώπη.
Η επίσημη επίσκεψη του Προέδρου της Γαλλικής Δημοκρατίας. Εμανουέλ Μακρόν, στην Αθήνα λειτούργησε ως καταλύτης για την περαιτέρω εμβάθυνση της ελληνογαλλικής συνεργασίας και στον τομέα της πυρηνικής τεχνολογίας, επιβεβαιώνοντας ότι η ελληνική κυβέρνηση εξετάζει πλέον με πιο θεσμικό και οργανωμένο τρόπο τη συμμετοχή της χώρας στις ευρωπαϊκές εξελίξεις γύρω από την πυρηνική ηλεκτροπαραγωγή.
Η ελληνική κυβέρνηση εξετάζει πλέον πιο συστηματικά τον ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει η πυρηνική ενέργεια στο εγχώριο ενεργειακό μείγμα, ως συμπληρωματική επιλογή δίπλα στις ανανεώσιμες πηγές και με στόχο τη μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια και αυτονομία.
Οι άξονες
Η προσοχή εστιάζεται δίνεται στους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMRs – Small Modular Reactors), οι οποίοι θεωρούνται από πολλές κυβερνήσεις η επόμενη γενιά πυρηνικής τεχνολογίας, καθώς προσφέρουν μεγαλύτερη ευελιξία, μικρότερο επενδυτικό ρίσκο και ευκολότερη ενσωμάτωση στα σύγχρονα ενεργειακά συστήματα.
Ο πρωθυπουργός, μιλώντας πρόσφατα στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, άσκησε κριτική στις προηγούμενες ευρωπαϊκές ενεργειακές επιλογές, επισημαίνοντας πως η απομάκρυνση από τα πυρηνικά δημιούργησε στρεβλώσεις, φέρνοντας ως παράδειγμα τη Γερμανία, η οποία έκλεισε πυρηνικές μονάδες και επέστρεψε σε μεγαλύτερη χρήση άνθρακα.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο ίδιος έχει υπογραμμίσει ότι η Ευρώπη οφείλει να αφήσει πίσω ιδεολογικές αγκυλώσεις και να εξετάσει σοβαρά τον συνδυασμό πυρηνικής ενέργειας χαμηλού κόστους με τις ανανεώσιμες πηγές, ως βασικό εργαλείο για την ενεργειακή ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας.
Ενδεικτική ήταν και η συμμετοχή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο Nuclear Energy Summit που είχε πραγματοποιηθεί πριν έναν μήνα στο Παρίσι, μια σύνοδο που διοργάμωσε η γαλλική κυβέρνηση σε συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας και η οποία φιλοδοξεί να επιταχύνει την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη.
Η ελληνική κινητικότητα εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό περιβάλλον αναθεώρησης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη εντάξει την πυρηνική ενέργεια στην πράσινη ταξονομία, ενώ η πρόεδρός της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει χαρακτηρίσει στρατηγικό λάθος την αποδυνάμωση της πυρηνικής παραγωγής στην Ευρώπη. Παράλληλα, ανακοινώθηκε ευρωπαϊκό πακέτο 200 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση επενδύσεων στους SMRs, με στόχο την επιχειρησιακή τους ανάπτυξη στις αρχές της επόμενης δεκαετίας.
Σημαντικό είναι και το διεθνές μήνυμα από τον επικεφαλής του International Energy Agency, Φατίχ Μπιρόλ, ο οποίος κάνει λόγο για «αναπόφευκτη» επιστροφή της πυρηνικής ενέργειας, θεωρώντας την κρίσιμο εργαλείο για την κάλυψη της αυξανόμενης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Η Γαλλία παραμένει η αδιαμφισβήτητη ηγέτιδα δύναμη στην Ευρώπη στον συγκεκριμένο τομέα, διαθέτοντας 57 πυρηνικούς αντιδραστήρες σε 19 μονάδες παραγωγής, ενώ πρωτοστατεί και στην ευρωπαϊκή πολιτική υπέρ της πυρηνικής τεχνολογίας. Παράλληλα, χώρες όπως η Φινλανδία, η Σουηδία, η Πολωνία και η Ρουμανία επιταχύνουν τα δικά τους επενδυτικά σχέδια, ενώ ακόμη και το Βέλγιο επανεξετάζει την προηγούμενη στρατηγική αποπυρηνικοποίησης.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η τάση είναι εξίσου έντονη. Το 2024 καταγράφηκε σημαντική αύξηση στον αριθμό αντιδραστήρων που βρίσκονται σε στάδιο αδειοδότησης ή ανάπτυξης, ενώ οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία επενδύουν επιθετικά στην ωρίμανση της τεχνολογίας των SMRs.
Για την Ελλάδα, η συζήτηση βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, χωρίς άμεσες αποφάσεις για ανάπτυξη πυρηνικών σταθμών. Ωστόσο, η σύσταση διυπουργικής επιτροπής, η δημόσια τοποθέτηση του πρωθυπουργού και πλέον η θεσμική συνεργασία με τη Γαλλία δείχνουν ότι η χώρα επιδιώκει να αποκτήσει θέση στον νέο ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης.
Η Αθήνα δεν θέλει να παρακολουθεί από απόσταση τις εξελίξεις στην πυρηνική επανεκκίνηση της Ευρώπης, αλλά να συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση του νέου πλαισίου.
