Οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης είναι «μακροπρόθεσμες και εξελισσόμενες» και «οι επόμενοι μήνες θα είναι γεμάτοι αβεβαιότητα», προειδοποίησε ο Επίτροπος Ενέργειας, Γιανς Γιόργκενσεν, παρουσιάζοντας το σχέδιο Accelerate EU της Επιτροπής για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, για δεύτερη φορά μέσα σε λιγότερο από πέντε χρόνια, οι Ευρωπαίοι πληρώνουν το τίμημα της εξάρτησης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Τις πρώτες 50 ημέρες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η ΕΕ έχει δαπανήσει επιπλέον 24 δισεκατομμύρια ευρώ σε εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, λόγω των υψηλότερων τιμών.
«Δεν πρόκειται για μια μικρή, βραχυπρόθεσμη κρίση», αλλά «για μια κρίση που είναι πιθανώς τόσο σοβαρή όσο η κρίση του 1973 και του 2022 μαζί», ανέφερε ο Επίτροπος. Επεσήμανε, επίσης, ότι «δεν μπορούμε να προβλέψουμε τα πάντα, αλλά πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για τα πάντα», τονίζοντας ότι η ΕΕ οφείλει να κινηθεί με ταχύτητα και συντονισμό.
Ο Επίτροπος Ενέργειας παραδέχτηκε ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε «πολύ δύσκολους μήνες ή ακόμη και χρόνια», ανάλογα με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, επισημαίνοντας ότι «ακόμη και στο καλύτερο σενάριο, η κατάσταση παραμένει κακή». Ειδική αναφορά έκανε στην αγορά φυσικού αερίου, σημειώνοντας ότι ακόμη και αν υπάρξει άμεση αποκλιμάκωση, «θα χρειαστούν πιθανώς δύο χρόνια ή και περισσότερο για να αποκατασταθεί η παραγωγή και οι υποδομές», γεγονός που σημαίνει ότι «οι τιμές LNG δεν θα σταθεροποιηθούν τα επόμενα χρόνια όπως αναμενόταν». Για το πετρέλαιο, εμφανίστηκε πιο συγκρατημένα αισιόδοξος, αναφέροντας ότι «η παραγωγή μπορεί να αποκατασταθεί σχετικά γρήγορα, μέσα σε δύο έως τέσσερις εβδομάδες», αν και θα απαιτηθεί επιπλέον χρόνος για την προμήθεια στην Ευρώπη. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι «ακόμη και το καλύτερο σενάριο είναι ένα κακό σενάριο για τους επόμενους μήνες», ενώ ξεκαθάρισε ότι «οι επιπτώσεις θα διαρκέσουν για χρόνια».
Αναφερόμενος στο χειρότερο ενδεχόμενο, ο Επίτροπος έκανε λόγο για «εκτεταμένες και βαθιές συνέπειες για το σύνολο της οικονομίας», υπογραμμίζοντας την ανάγκη άμεσης δράσης. «Γι' αυτό προχωράμε σε πολιτικές που δεν αντιμετωπίζουν μόνο την κρίση των τιμών σήμερα, αλλά αποτρέπουν και μια μελλοντική κρίση επάρκειας εφοδιασμού», τόνισε.
Το σχέδιο Accelerate EU, δίνει έμφαση στον καλύτερο συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών, ιδίως στη διαχείριση αποθεμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου, στην πλήρωση των αποθηκών και εάν χρειαστεί, στην απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων.
Παράλληλα, δημιουργείται ένα νέο «Παρατηρητήριο Καυσίμων», για την παρακολούθηση παραγωγής, εισαγωγών, εξαγωγών και αποθεμάτων, με στόχο την έγκαιρη αποτροπή ελλείψεων, ιδίως σε καύσιμα μεταφορών όπως το ντίζελ και η κηροζίνη.
Ερωτηθείς για τα καύσιμα αεροσκαφών, ο Επίτροπος Γιόργκενσεν παραδέχτηκε ότι είναι ο τομέας που βρίσκεται υπό τη μεγαλύτερη πίεση. Ο ίδιος είπε ότι θα «πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη» την αξιολόγηση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας ότι μέσα σε 5 ή 6 εβδομάδες, μπορεί να έχουμε ένα πραγματικό πρόβλημα ασφάλειας εφοδιασμού. «Παρόλο που δεν έχουμε φτάσει ακόμα εκεί, μπορούμε πράγματι να καταλήξουμε σε μια κατάσταση όπου αυτό θα μας προκαλέσει πραγματικό πρόβλημα», πρόσθεσε. Για το λόγο αυτό, είπε, θα δημιουργηθεί ένα «παρατηρητήριο καυσίμων», το οποίο θα διαθέτει όλα τα απαραίτητα δεδομένα για την παρακολούθηση των επιπέδων αποθεμάτων και εφοδιασμού, με στόχο να αποτραπούν εγκαίρως τυχόν ελλείψεις σε καύσιμα μεταφορών. «Οι οικονομίες μας εξαρτώνται, από την ικανότητά μας να πετάμε. Πολλοί πηγαίνουν διακοπές αυτό το καλοκαίρι. Πολλές πόλεις και περιφέρειες και κράτη μέλη εξαρτώνται από τον τουρισμό. Και, φυσικά, ανησυχούν πολύ», αναγνώρισε ε ο Επίτροπος.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι «η ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ δεν διατρέχει επί του παρόντος κίνδυνο», όμως η αστάθεια των τιμών που προκαλείται από την εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα απαιτεί άμεση ανακούφιση για τους πολίτες. Ο Γ. Γιόργκενσεν υπογράμμισε την ανάγκη προστασίας των πιο ευάλωτων νοικοκυριών και των πιο εκτεθειμένων τομέων της οικονομίας. Για τη στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων, η Επιτροπή προτείνει στοχευμένα και προσωρινά μέτρα, όπως επιδοτήσεις εισοδήματος, ενεργειακά κουπόνια (voucher) και μείωση φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Παράλληλα, θεσπίζεται ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να στηρίξουν τους κλάδους που πλήττονται περισσότερο.
Ερωτηθείς γιατί η Επιτροπή δεν περιέλαβε στο σχέδιό της, μέτρα για τη μείωση της ζήτησης σε πετρέλαιο και καύσιμα, όπως αναμενόταν, ο Επίτροπος απάντησε ότι «ενθαρρύνουμε έντονα τα κράτη-μέλη να προχωρήσουν σε μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας», ωστόσο είναι δική τους αρμοδιότητα να επιλέξουν ποιά μέτρα θα ακολουθήσουν.
Τον Ιούνιο η Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει Σχέδιο Ηλεκτροδότησης (σ.σ. μετάβαση σε ηλεκτρικό ρεύμα από καθαρές πηγές ενέργειας) με φιλόδοξους στόχους και παρεμβάσεις για τη βιομηχανία, τις μεταφορές και τα κτίρια, ενώ ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί και στην ανάπτυξη βιώσιμων καυσίμων για την αεροπορία.
Σε βάθος χρόνου, ο Γ. Γιόργκενσεν έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη στρατηγική ενεργειακής μετάβασης της ΕΕ, υπογραμμίζοντας ότι «δεν πρέπει να σπαταλάμε δημόσιους πόρους σε επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων», αλλά να επενδύουμε σε τεχνολογίες που προσφέρουν μακροπρόθεσμη αξία. «Καθαρή ενέργεια σημαίνει ασφάλεια, προσιτές τιμές και ανεξαρτησία», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «τώρα είναι η ώρα να επιταχύνουμε την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και να στραφούμε σε εγχώρια καθαρή ενέργεια».
Τέλος, υπογράμμισε την ανάγκη κινητοποίησης όλων των διαθέσιμων πόρων - δημόσιων και ιδιωτικών ώστε, όπως είπε, «αντί να εισάγουμε και να καίμε καύσιμα, να παράγουμε τη δική μας καθαρή ενέργεια στην Ευρώπη».
