Νέα κλιμάκωση σημειώνεται στις επαφές ΗΠΑ και Ιράν, καθότι οι δύο χώρες επιρρίπτουν ευθύνες η μία στην άλλη για καταστρατήγηση της πρόσφατης εκεχειρίας, κατόπιν των βομβαρδισμών της αμερικανικής αεροπορίας κατά ιρανικών αμυντικών θέσεων και των ισχυρισμών της ασιατικής πλευράς πως απάντησε πλήττοντας στρατιωτικά στοιχεία των ΗΠΑ εντός του Κόλπου.
Το Πολεμικό Ναυτικό των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ανακοίνωσε το Σάββατο, μέσω δήλωσης που μετέδωσε η ιρανική κρατική τηλεόραση, ότι θα απαντά «αποφασιστικά» σε κάθε πλοίο που κινείται στο Στενό του Ορμούζ ακολουθώντας διαδρομές «διαφορετικές από εκείνες που έχει καθορίσει το Ιράν».
Η ανακοίνωση εκδόθηκε μετά τη γνωστοποίηση από το United Kingdom Maritime Trade Operations (UKMTO) ότι ακόμη ένα πλοίο έγινε στόχος στην περιοχή του Στενών του Ορμούζ.
Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις υπογράμμισαν ότι όλα τα πλοία που διέρχονται από τη θαλάσσια οδό «οφείλουν να επικοινωνούν και να συντονίζονται» με το Ιράν.
Παράλληλα, προειδοποίησαν ότι σε περίπτωση που κάποιο πλοίο παρεκκλίνει από την καθορισμένη πορεία, το Ιράν «θα αναλάβει δράση», σημειώνοντας ότι έχουν ήδη ριφθεί προειδοποιητικές βολές σε ορισμένες περιπτώσεις.
Την ίδια προειδοποίηση είχαν απευθύνει και την Πέμπτη οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν προς τα πλοία που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ, το κρίσιμο πέρασμα για τη διεθνή διακίνηση πετρελαίου, το οποίο εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες δοκιμασίες της συμφωνίας μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών για τον τερματισμό του πολέμου τους.
Λίγες μόλις ώρες αργότερα, το υπό σημαία Σιγκαπούρης πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων Ever Lovely χτυπήθηκε από ιρανικό drone, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε στο CNN. Η επίθεση, η πρώτη εναντίον πλοίου μετά την υπογραφή της συμφωνίας, χαρακτηρίστηκε από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ως «ανόητη παραβίαση της συμφωνίας μας για την κατάπαυση του πυρός».
Σε αντίποινα, ο αμερικανικός στρατός πραγματοποίησε την Παρασκευή πλήγματα εναντίον ιρανικών στρατιωτικών στόχων γύρω από το Στενό του Ορμούζ. Ωστόσο, Αμερικανός αξιωματούχος υποβάθμισε το ενδεχόμενο περαιτέρω κλιμάκωσης, δηλώνοντας στο CNN ότι οι επιθέσεις αυτές δεν σηματοδοτούν, τουλάχιστον προς το παρόν, επιστροφή σε ευρείας κλίμακας πολεμικές επιχειρήσεις.
Σε αντίποινα οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι έπληξαν αμερικανικές στρατιωτικές θέσεις στην περιοχή ως απάντηση στα αμερικανικά πλήγματα της Παρασκευής. Ωστόσο, ο αμερικανικός στρατός δεν έχει επιβεβαιώσει ότι σημειώθηκαν τέτοιες επιθέσεις. Παράλληλα, το Μπαχρέιν ανακοίνωσε ότι δέχθηκε επίθεση από ιρανικά drones τα ξημερώματα του Σαββάτου, χωρίς ωστόσο να έχει διευκρινιστεί ακόμη ποιος ήταν ο στόχος.
Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός προβλέπει ότι το Ιράν θα καταβάλει «κάθε δυνατή προσπάθεια» για να διασφαλίσει την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων από το Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Η διασφάλιση της ανεμπόδιστης ναυσιπλοΐας αποτέλεσε τη βασική παραχώρηση της Τεχεράνης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ωστόσο, για το Ιράν, η επαναλειτουργία του Στενού δεν σημαίνει ότι παραιτείται από τον έλεγχό τους. Ένα ασαφώς διατυπωμένο άρθρο της συμφωνίας προβλέπει ότι το Ιράν και το Ομάν θα συνεργαστούν για να «καθορίσουν το μελλοντικό καθεστώς διαχείρισης» της θαλάσσιας οδού, δίνοντας ουσιαστικά στην Τεχεράνη επίσημο ρόλο στη διαχείρισή της.
Καθώς οι διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζονται, η επίθεση της Πέμπτης εκλαμβάνεται ως μήνυμα ότι το Ιράν σκοπεύει να επιβάλει τους δικούς του όρους στο Στενό του Ορμούζ, αποφασίζοντας πού και πότε θα μπορούν να διέρχονται τα πλοία. Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης έχουν χαρακτηρίσει τις διαδρομές που δεν εγκρίνονται από την Τεχεράνη «απαράδεκτες», «απολύτως επικίνδυνες» και «απαγορευμένες», καλώντας όλα τα πλοία να συντονίζονται αποκλειστικά με το πολεμικό τους ναυτικό, προκειμένου να εξασφαλίζουν ασφαλή διέλευση.
Παράλληλα, η νεοσύστατη Αρχή Στενών του Περσικού Κόλπου (Persian Gulf Strait Authority - PGSA) του Ιράν εξέδωσε κανονισμούς που υποχρεώνουν τα πλοία να συμπληρώνουν ηλεκτρονική αίτηση έγκρισης μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, προκειμένου να λάβουν «Εγγύηση Ασφαλούς Διέλευσης», η οποία περιλαμβάνει και ασφαλιστική κάλυψη. Το CNN επιχείρησε να επικοινωνήσει με την PGSA, ωστόσο τα ηλεκτρονικά μηνύματα που απέστειλε στην Αρχή επέστρεψαν ως μη παραδοτέα.
Τρεις διαδρομές, τρεις αρχές: Το δίλημμα των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ
Στον στενό θαλάσσιο διάδρομο του Στενού του Ορμούζ έχουν πλέον διαμορφωθεί τρεις διαφορετικές διαδρομές ναυσιπλοΐας, με διαφορετικές αρχές να διεκδικούν τον έλεγχο και τον συντονισμό της διέλευσης των δεκάδων πλοίων που διασχίζουν καθημερινά τη θαλάσσια οδό πλάτους μόλις 21 ναυτικών μιλίων.
Η πρώτη διαδρομή βρίσκεται νοτιότερα και διέρχεται από τα χωρικά ύδατα του Ομάν, η δεύτερη –η οποία χρησιμοποιούνταν πριν από τον πόλεμο – περνά από το κέντρο του Στενού ενώ η τρίτη, βορειότερη διαδρομή, τελεί υπό τον έλεγχο του Ιράν.
Η κατάσταση αυτή φέρνει τις ναυτιλιακές εταιρείες και τους πλοιάρχους αντιμέτωπους με ένα δύσκολο δίλημμα, καθώς καλούνται να επιλέξουν ποια πορεία θα ακολουθήσουν, ενώ διαφορετικές αρχές διεκδικούν τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
«Όλα αυτά δημιουργούν μεγάλη σύγχυση όσον αφορά την ασφαλή ναυσιπλοΐα στα συγκεκριμένα ύδατα», δήλωσε στο CNN ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας συμβούλων ναυτιλιακού κινδύνου Marisks, Δημήτρης Μανιάτης, προσθέτοντας ότι «το σημερινό περιβάλλον είναι εξαιρετικά επικίνδυνο».
