Με στόχο να αναδείξει τον ρόλο της Ελλάδας ως αξιόπιστου συμμάχου και πυλώνα σταθερότητας στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ προσέρχεται η Αθήνα στη Σύνοδο Κορυφής της Συμμαχίας.
Κυβερνητικές πηγές σημειώνουν ότι η Ελλάδα συμμετέχει στη φετινή Σύνοδο από θέση μεγαλύτερης αμυντικής και διπλωματικής ισχύος σε σχέση με το 2019, καθώς τα τελευταία χρόνια έχει προχωρήσει σε σειρά εξοπλιστικών, αμυντικών και διπλωματικών κινήσεων που ενισχύουν την αποτρεπτική της ικανότητα.
Στο κυβερνητικό επιτελείο τονίζουν ότι η συζήτηση δεν πρέπει να εγκλωβιστεί αποκλειστικά στις κινήσεις της Τουρκίας ή στα εξοπλιστικά προγράμματα που διεκδικεί η Άγκυρα. Το βασικό ζήτημα για την ελληνική πλευρά είναι η συνολική θέση της χώρας μέσα στη νέα ευρωατλαντική αρχιτεκτονική ασφαλείας, σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος στην Ουκρανία, η αστάθεια στη Μέση Ανατολή και η συζήτηση για την ευρωπαϊκή άμυνα αναδιαμορφώνουν τις προτεραιότητες της Συμμαχίας.
Τα εξοπλιστικά ως στοιχείο αποτροπής
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η Ελλάδα προσέρχεται στη Σύνοδο με ισχυρά επιχειρήματα στο πεδίο της άμυνας. Η ένταξη στο πρόγραμμα των F-35, η αναβάθμιση των F-16 στην έκδοση Viper, η απόκτηση των Rafale και η ενίσχυση του Πολεμικού Ναυτικού με τις φρεγάτες Belharra συνθέτουν τον πυρήνα της αμυντικής αναβάθμισης των τελευταίων ετών. Στην κυβέρνηση επισημαίνουν ότι η χώρα, από το 2019 και μετά, δεν περιορίστηκε σε δηλώσεις προθέσεων, αλλά προχώρησε σε συγκεκριμένες αποφάσεις με χρονοδιάγραμμα και επιχειρησιακό αποτέλεσμα. Η αναβάθμιση των F-16, η ποιοτική ενίσχυση της Πολεμικής Αεροπορίας και η ανανέωση των ναυτικών δυνατοτήτων θεωρούνται στοιχεία που ενισχύουν τη θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο και στο εσωτερικό της Συμμαχίας.
Οι ίδιες πηγές υπογραμμίζουν ότι η αποτρεπτική ισχύς δεν αφορά μόνο την αγορά οπλικών συστημάτων. Συνδέεται με τη συνολική αξιοπιστία της χώρας, τη συμμετοχή της στις συμμαχικές υποχρεώσεις και τη δυνατότητά της να λειτουργεί ως σταθερός παράγοντας σε μια περιοχή με αυξημένες εντάσεις.
Οι διπλωματικές κινήσεις της τελευταίας περιόδου
Παράλληλα με την αμυντική ενίσχυση, η Αθήνα προβάλλει και τις διπλωματικές κινήσεις που έγιναν τα τελευταία χρόνια. Κυβερνητικά στελέχη παραπέμπουν στις συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ με την Ιταλία και την Αίγυπτο, στην επέκταση των χωρικών υδάτων στο Ιόνιο και στον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό. Σύμφωνα με την κυβερνητική ανάγνωση, οι κινήσεις αυτές αποτυπώνουν μια στρατηγική που στηρίζεται στο διεθνές δίκαιο, στις συμμαχίες και στη σταδιακή κατοχύρωση ελληνικών θέσεων με πράξεις. Η Αθήνα επιδιώκει να δείξει ότι δεν αντιμετωπίζει τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ ως πεδίο επικοινωνιακής αντιπαράθεσης με την Άγκυρα, αλλά ως ευκαιρία ανάδειξης της Ελλάδας σε χώρα με συνέπεια, προβλεψιμότητα και ενεργό ρόλο στη συλλογική ασφάλεια.
Το μήνυμα για την Τουρκία
Στο κυβερνητικό επιτελείο αναγνωρίζουν ότι η Τουρκία παραμένει κράτος με ειδικό βάρος στο ΝΑΤΟ, λόγω γεωγραφικής θέσης, στρατιωτικού μεγέθους και ρόλου σε κρίσιμες περιοχές, από τη Μαύρη Θάλασσα έως τη Μέση Ανατολή. Την ίδια ώρα, υπογραμμίζουν ότι η συμμαχική ιδιότητα συνοδεύεται από υποχρεώσεις.
Η ελληνική θέση, όπως την περιγράφουν κυβερνητικές πηγές, είναι ότι κάθε εξοπλιστική συμφωνία μεταξύ συμμάχων πρέπει να περνά μέσα από τις προβλεπόμενες διαδικασίες και να συνοδεύεται από σεβασμό στους κανόνες συμμαχικής συμπεριφοράς. Με άλλα λόγια, ο εξοπλισμός ενός κράτους μέλους δεν πρέπει να αξιοποιείται ως μέσο πίεσης ή απειλής απέναντι σε άλλο κράτος μέλος. Η Αθήνα επιδιώκει να κρατήσει αυτή τη θέση στο προσκήνιο, αποφεύγοντας ταυτόχρονα μια εικόνα αμυντικής αμηχανίας απέναντι στην Άγκυρα. Κυβερνητικές πηγές επιμένουν ότι η Ελλάδα δεν αντιδρά με βάση φήμες ή δημοσιεύματα, αλλά με βάση τις δικές της πράξεις και τις δικές της στρατηγικές επιλογές.
Τα όρια του ΝΑΤΟ στα ελληνοτουρκικά
Στην κυβέρνηση γνωρίζουν ότι το ΝΑΤΟ δεν λειτουργεί ως μηχανισμός επίλυσης των ελληνοτουρκικών διαφορών. Η Συμμαχία δεν παρεμβαίνει σε διμερείς διαφορές μεταξύ κρατών μελών και δεν λαμβάνει θέση σε ζητήματα θαλασσίων ζωνών, υφαλοκρηπίδας ή κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η Αθήνα δεν επενδύει σε μια λογική νατοϊκής διαιτησίας. Όπως αναφέρουν κυβερνητικές πηγές, η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ λειτουργεί ως παράγοντας αποτροπής μιας ευθείας σύγκρουσης, όμως δεν υποκαθιστά την ελληνική εξωτερική πολιτική ούτε ακυρώνει την ανάγκη σταθερής εθνικής στρατηγικής.
Η Ανατολική Μεσόγειος
Η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει σταθερά στο επίκεντρο του ελληνικού ενδιαφέροντος. Οι θαλάσσιες ζώνες, οι ενεργειακές ισορροπίες, ο ρόλος της Κύπρου και οι τουρκικές διεκδικήσεις δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο η Αθήνα επιδιώκει σταθερή παρουσία και διπλωματική κινητικότητα.
Κυβερνητικές πηγές σημειώνουν ότι η Ελλάδα θέλει να εμφανίζεται στο ΝΑΤΟ ως χώρα που συμβάλλει στη σταθερότητα της περιοχής και όχι ως χώρα που φέρνει στη Συμμαχία ένα διμερές πρόβλημα. Η γεωγραφική θέση, οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η αμυντική συνεργασία με τη Γαλλία και οι περιφερειακές συνεργασίες με κράτη της Ανατολικής Μεσογείου ενισχύουν, κατά την Αθήνα, το ελληνικό επιχείρημα.
Στόχος είναι η Ελλάδα να μην περιορίζεται στον ρόλο του παρατηρητή των τουρκικών κινήσεων, αλλά να προβάλλεται ως κράτος με δική του στρατηγική ατζέντα, δικά του μέσα αποτροπής και ενεργό ρόλο στη συνολική ασφάλεια της περιοχής.
Το ευρωπαϊκό πεδίο
Πέρα από τη νατοϊκή διάσταση, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται από την Αθήνα στη συζήτηση για την ευρωπαϊκή άμυνα. Κυβερνητικές πηγές υπογραμμίζουν ότι η Ελλάδα έχει συμφέρον να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή αμυντική διάσταση, καθώς στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης η Αθήνα και η Λευκωσία διαθέτουν θεσμικά εργαλεία παρέμβασης.
Η Τουρκία, σύμφωνα με την ελληνική ανάγνωση, επιδιώκει οι μεγάλες ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες να παραμείνουν στενά συνδεδεμένες με το ΝΑΤΟ, όπου η ίδια έχει πλήρη ρόλο. Για την Αθήνα, αυτό το ζήτημα έχει στρατηγική βαρύτητα, καθώς αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα οργανωθεί η άμυνα της Ευρώπης τα επόμενα χρόνια.
Στην κυβέρνηση θεωρούν ότι η ευρωπαϊκή άμυνα δεν αφορά μόνο κονδύλια, κοινές προμήθειες ή αμυντικά προγράμματα. Αφορά και το ποιος διαμορφώνει τους κανόνες, ποια κράτη έχουν λόγο και πώς προστατεύονται τα εξωτερικά σύνορα της.
Η Αθήνα επιδιώκει να βγει από τη Σύνοδο με ενισχυμένη την εικόνα της ως χώρας που επενδύει στην άμυνα, σέβεται το διεθνές δίκαιο και συμβάλλει ουσιαστικά στη συλλογική ασφάλεια. Παράλληλα, θέλει να κρατήσει ανοιχτή τη συζήτηση για τους κανόνες που πρέπει να διέπουν τη συμπεριφορά των συμμάχων, ιδίως όταν υπάρχουν ανοιχτές διμερείς διαφορές.
Κυβερνητικές πηγές επιμένουν ότι η Ελλάδα δεν αναμένει από το ΝΑΤΟ να λύσει τα ελληνοτουρκικά. Επιδιώκει, όμως, να διατηρεί τις ελληνικές θέσεις στο συμμαχικό περιβάλλον, να αποτρέπει τετελεσμένα και να αξιοποιεί το αυξημένο αμυντικό της αποτύπωμα ως διπλωματικό κεφάλαιο.
