Έχει περάσει περίπου ένας χρόνος από την ψήφιση του Genius Act, του νόμου που έθεσε τις βάσεις για την εδραίωση των stablecoins ως ενός νόμιμου και αποτελεσματικού μέσου πληρωμής με τις ευλογίες του Λευκού Οίκου. Όπως θυμόμαστε, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Scott Bessent είχε δηλώσει τότε πως η γενικευμένη υιοθέτηση των stablecoins θα είναι κάτι πολύ καλό και για το αμερικανικό δολάριο, καθώς οι εταιρείες που εκδίδουν τα stablecoins θα πρέπει να φροντίζουν να έχουν αντίκρυσμα το ισόποσο της αξίας τους σε δανειακούς τίτλους του αμερικανικού δημοσίου ή και καταθέσεις σε δολάρια.
Όταν έκανε αυτές τις δηλώσεις, η συνολική αξία των stablecoins ήταν κοντά στα 225 δισεκατομμύρια δολάρια και ο υπουργός είχε εκφράσει την άποψη πως δεν θα αργήσουν να φτάσουν μέχρι τα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ. Εδώ πρέπει να επισημάνουμε πως υπάρχουν stablecoins και σε άλλα νομίσματα εκτός του δολαρίου ΗΠΑ αλλά είναι στην ουσία αμελητέας ποσότητας μπροστά στα δολαριακά και να πούμε πως το συνολικό ενεργητικό των stablecoins έχει μεγαλώσει αρκετά από τότε αλλά απέχει πάρα πολύ από τις εκτιμήσεις του υπουργού Μπέσεντ, καθώς τώρα είναι περίπου 300 δισεκατομμύρια. Ανεξάρτητα από τον ρυθμό ανόδου του ενεργητικού, το ενδιαφέρον είναι πλέον πολύ μεγάλο και από παραδοσιακές δυνάμεις της χρηματοοικονομικής βιομηχανίας, μεγάλες αμερικανικές τράπεζες και εταιρείες έκδοσης πιστωτικών καρτών.
Όλα καλά μέχρι εδώ λοιπόν, καθώς βλέπουμε πως η αγορά των stablecoins μεγαλώνει κάτω από τις ευλογίες των ΗΠΑ και με την υποστήριξη των παραδοσιακών δυνάμεων της Wall Street. Υπάρχουν όμως κάποιες φωνές που προειδοποιούν για δυνητικά σοβαρούς κινδύνους από την επερχόμενη γιγάντωση αυτού του ανερχόμενου μέσου αποθήκευσης μετρητών και διενέργειας ηλεκτρονικών συναλλαγών. Στο θέμα αναφέρθηκε πριν από μερικές εβδομάδες, την 28η Ιουνίου, η Gita Gopinath, σε λόγο που εκφώνησε με την ευκαιρία της γενικής συνέλευσης της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, περισσότερο γνωστής σε εμάς σαν BIS (Bank for International Settlements). Η Gopinath είναι διακεκριμένη οικονομολόγος που αυτή την περίοδο διδάσκει στο αμερικανικό πανεπιστήμιο Harvard. Από τον Ιανουάριο του 2022 μέχρι τον Αύγουστο του 2022 ήταν αναπληρώτρια γενική διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου ενώ από τον Ιανουάριο του 2019 μέχρι τον Ιανουάριο του 2022 ήταν η επικεφαλής οικονομολόγος του ίδιου Ιδρύματος.
Ο τίτλος της ομιλίας ήταν «Τα stablecoins και το ανώνυμο χρήμα» και το περιεχόμενό της βασίστηκε σε εργασία της ίδιας σε συνεργασία με τρεις συνεργάτες της, τους Kyle Calder, Wenxin Du και Jeremy Stein. Ο τίτλος της εργασίας η οποία δεν έχει δημοσιευθεί ακόμα επίσημα είναι ο εξής: «Από τα χαρτονομίσματα των 100 δολαρίων στα stablecoins, η ανωνυμία διαφορετικών τύπων χρήματος». Από τον τίτλο της ομιλίας και της εργασίας μπορούμε αρκετά εύκολα να καταλάβουμε σε γενικές γραμμές τι θέλουν να μας πουν η Gopinath και οι συνεργάτες της. Ότι η στροφή προς τα stablecoins θα διευκολύνει όσους θέλουν να κινούν χρηματικά ποσά χωρίς να γίνονται αντιληπτοί, περιορίζοντας τις δυνατότητες των εποπτικών αρχών να παρακολουθούν τις διαδρομές του χρήματος και κάνοντας πιο εύκολες τις κινήσεις που σχετίζονται με ξέπλυμα χρήματος και εγκληματικές δραστηριότητες. Η στροφή αυτή θα μπορούσε να πλήξει, κατά την ομιλήτρια και τους συνεργάτες της, τα κρατικά έσοδα και να μειώσει την αξιοπιστία του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Η Gopinath βασίζει την κεντρική ιδέα της στο γεγονός πως αυτή την στιγμή ένα πολύ μεγάλο μέρος των χρημάτων που είναι «αποθηκευμένα» με μορφή stablecoins, δηλαδή των 300 περίπου δισεκατομμυρίων δολαρίων που αναφέραμε παραπάνω, είναι στην ουσία εντελώς ανώνυμα και κανείς δεν μπορεί να βρει τους πραγματικούς δικαιούχους τους.
Σύμφωνα με στοιχεία της Artemis Analytics (artemis.ai) που παρουσίασε, περισσότερο από το 70% αυτών των χρημάτων φυλάσσονται σε λογαριασμούς τύπου self-custody wallets, οι οποίοι εξασφαλίζουν πλήρη ανωνυμία στους κατόχους τους, καθώς οι συναλλαγές μπορεί να φαίνονται στο blockchain αλλά όχι τα στοιχεία των συναλλασσόμενων. Όπως επισημαίνει η εργασία των ερευνητών, στην ουσία αυτό είναι το αντίστοιχο των μετρητών στο παραδοσιακό χρήμα.
Περίπου 22% των 300 δισεκατομμυρίων φυλάσσονται με θεματοφύλακες ψηφιακά χρηματιστήρια εκτός ΗΠΑ και το υπόλοιπο με θεματοφύλακες ψηφιακά χρηματιστήρια εντός ΗΠΑ. Όσον αφορά στις συναλλαγές, σύμφωνα με τους ερευνητές αυξάνεται συνεχώς το ποσοστό των συναλλαγών μεταξύ λογαριασμών self – custody wallets, το οποίο πλέον πλησιάζει το 50%, πράγμα που σημαίνει πως δεν μπορεί να γίνει κανένας ουσιαστικός έλεγχος στις μισές τουλάχιστον συναλλαγές stablecoins, ενώ οι συναλλαγές μεταξύ λογαριασμών με θεματοφυλακή σε αμερικανικά χρηματιστήρια όπου ο έλεγχος είναι πολύ εύκολος μειώνεται σταθερά και τείνει προς το 15% περίπου.
Οι υπόλοιπες συναλλαγές γίνονται μεταξύ λογαριασμών self – custody wallets και λογαριασμών με θεματοφύλακες ψηφιακά χρηματιστήρια στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες, με τον έλεγχο σε αυτές τις περιπτώσεις να μην είναι πολύ εύκολος. Πέρα από αυτό, οι ερευνητές βρήκαν πως μόνο στο 11% των λογαριασμών των κατόχων stablecoins μπορεί να βρεθεί άμεσα η χώρα προέλευσης. Ένα άλλο εύρημα της εργασίας είναι πως τα τελευταία χρόνια όλο και μεγαλύτερο ποσοστό των ψηφιακών συναλλαγών που σχετίζονται με εγκληματικές και παράνομες δραστηριότητες γίνεται με την χρήση stablecoins και όχι με την χρήση των υπόλοιπων κρυπτονομισμάτων. Μέχρι τώρα στο 2026, το ποσοστό τέτοιων συναλλαγών με stablecoins ξεπερνά το 80% ενώ το 2020 δεν ξεπερνούσε το 10%.
Με λίγα λόγια, η Gopinath και οι συνεργάτες της υποστηρίζουν πως η στροφή προς τα stablecoins έρχεται σε αντίθεση με το τι γίνεται στον κόσμο του πραγματικού χρήματος από πλευράς της δυνατότητας ελέγχου από την πλευρά των εποπτικών αρχών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζουν, περίπου το 7% του παραδοσιακού χρήματος που βρίσκεται σε μορφή δολαρίων ΗΠΑ, σε αξία περίπου 2,5 τρισεκατομμύρια, βρίσκεται σε μορφή μετρητών, χαρτονομισμάτων ή κερμάτων, δηλαδή σε εντελώς ανώνυμη μορφή. 14,5 τρισεκατομμύρια είναι κατατεθειμένα σε τράπεζες εκτός ΗΠΑ και 19,1 τρισεκατομμύρια σε αμερικανικές τράπεζες.
Δηλαδή πάνω από τα μισά ελέγχονται πολύ εύκολα, ένα πολύ μεγάλο ποσοστό ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό και μόνο το 7% δεν μπορεί να ελεγχθεί. Και τα πράγματα είναι δυνητικά πιο επικίνδυνα καθώς τα stablecoins είναι όλο και πιο δημοφιλή μεταξύ όσων επιδίδονται σε παράνομες συναλλαγές.
Η Gopinath και οι συνεργάτες της δεν υποστηρίζουν πως όλα τα stablecoins που φυλάσσονται σε self – custody wallets έχουν ή μπορεί να έχουν σχέση με παράνομες συναλλαγές αλλά επισημαίνουν μία αλλαγή στην επίσημη πολιτική που επί χρόνια προωθούσε τον περιορισμό των ανώνυμων συναλλαγών και τώρα φαίνεται να δίνει ώθηση σε κάτι που κινείται στην εντελώς αντίθετη κατεύθυνση και εκτιμούν πως είναι φρόνιμο να γίνει μία επανεξέταση της πολιτικής σε σχέση με τα stablecoins.
Με τους προβληματισμούς και τις εκτιμήσεις της ομάδας της Gopinath φαίνεται να συμφωνεί και ο απελθών διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Γαλλίας Francois Villeroy de Galhau, ο οποίος σε πάνελ συζήτησης στα πλαίσια της Γενικής Συνέλευσης της BIS δήλωσε πως τα ευρήματα στα οποία αναφερθήκαμε συνοπτικά προηγουμένως πραγματικά τον φοβίζουν, όπως διαβάσαμε σε άρθρο το Bloomberg.
Στο ίδιο άρθρο είδαμε τον προβληματισμό που εξέφρασε και ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Νοτίου Κορέας Shin Hyun Hong, ο οποίος στα πλαίσια της ίδιας εκδήλωσης αναφέρθηκε με μεγάλη ανησυχία σε έρευνα του παραρτήματος της αμερικανικής Fed στο Κάνσας Σίτυ, σύμφωνα με την οποία μόνο το 0,70% των χρημάτων που βρίσκονται αποθηκευμένα σε stablecoins χρησιμοποιούνται για πληρωμές που σχετίζονται με εμπορικές συναλλαγές.
Μεγάλος λοιπόν ο προβληματισμός για το πώς ακριβώς πρέπει να αντιμετωπιστεί η άνοδος της αγοράς stablecoins και το αν η συστηματική προώθησή της, κυρίως από την μεριά των ΗΠΑ, είναι μία λογική κίνηση. Όσοι πιστεύουν πως η κίνηση του χρήματος πρέπει να ελέγχεται όσο το δυνατόν πιο στενά από τις διεθνείς και εθνικές εποπτικές αρχές θα συμφωνήσουν με τους προβληματισμούς της ομάδας της Gopinath και δεν θα έχουν καμία αντίρρηση για μία αλλαγή στάσης απέναντι στην στροφή προς τα stablecoins.
Από την άλλη βέβαια, όσοι έχουν αλλεργία απέναντι σε αυτούς τους εθνικούς και υπερεθνικούς ελέγχους, όχι κατ’ ανάγκην γιατί έχουν κακές προθέσεις αλλά και για λόγους ιδεολογικούς και φιλοσοφικούς, μπορεί να χαμογελούν διαβάζοντάς μας, ελπίζοντας πως η αμερικανική ηγεσία δεν θα προβληματιστεί ιδιαίτερα από όλα αυτά.
