Τα συνεχή μπρος-πίσω στις διαπραγματεύσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, για τον τερματισμό του πολέμου και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, έχουν εκτινάξει στα ύψη τη νευρικότητα στην αγορά πετρελαίου.
Μόνο την τελευταία εβδομάδα οι διακυμάνσεις είναι εντυπωσιακές, με το Brent να ξεπερνά τα 105 δολάρια την περασμένη Πέμπτη, να υποχωρεί έως τα 93 δολάρια χθες, με φόντο τις αυξημένες προσδοκίες για συμφωνία και να ανεβαίνει πάλι προς τα 96 δολάρια στον απόηχο των νέων αμερικανικών πληγμάτων.
Η αμερικανική πλευρά επιμένει ότι είναι εφικτό να υπάρξει συμφωνία και πλέον οι αγορές προεξοφλούν την αποκλιμάκωση της έντασης. Οι επενδυτές θεωρούν ότι το πετρελαϊκό σοκ κορυφώθηκε όταν το Brent ανέβηκε στα 120 δολάρια το βαρέλι. Το ερώτημα πλέον είναι πόσο γρήγορα θα εξαφανιστεί το γεωπολιτικό premium που ενσωματώθηκε στις τιμές μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Σε κάθε περίπτωση και με φόντο τις προσδοκίες για επερχόμενη εκεχειρία, οι επενδυτές δεν έχουν παρά να ακολουθήσουν έναν… απλό κανόνα:
Όσο περισσότερο κρατήσει μια συμφωνία για ειρήνη στη Μέση Ανατολή και οι αγορές πειστούν ότι έχει μειωθεί ο κίνδυνος ανάφλεξης, τόσο χαμηλότερα θα φτάσουν οι τιμές του πετρελαίου και των υπόλοιπων εμπορευμάτων που σήμερα έχουν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο εξαιτίας του αποκλεισμού των Στενών. Όμως η επιστροφή στην κανονικότητα θα είναι μία δύσκολη και γεμάτη κινδύνους διαδικασία.
ΗΠΑ και Ιράν συζητούν πάνω σε ένα σχέδιο που προβλέπει εκεχειρία και «καθαρισμό» των Στενών από τις νάρκες, έτσι ώστε να αποκατασταθεί η κυκλοφορία σε διάστημα 30 ημερών, την ώρα που η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας προειδοποιεί ότι η αγορά πετρελαίου θα εισέλθει σε ζώνη κινδύνου τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο.
Το άνοιγμα του πιο σημαντικού θαλάσσιου περάσματος για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου και φυσικού αερίου αποτελεί τη βασική προϋπόθεση για να αποκλιμακωθούν οι τιμές. Η πτώση των τιμών του Brent και του αργού WTI, με τη σειρά τους, περιορίζουν τις πιθανότητες ενός δεύτερου πληθωριστικού σοκ που θα απειλούσε ακόμα και με παγκόσμια ύφεση.
Πόσο χαμηλά θα φτάσουν, λοιπόν, οι τιμές του πετρελαίου αν όντως Ουάσιγκτον και Τεχεράνη καταλήξουν σε συμφωνία και ανοίξουν μέσα στον Ιούνιο τα Στενά;
Αν και τα στοιχεία που ακολουθούν έχουν αναφερθεί πολλές φορές, καλό είναι να θυμίσουμε ότι από το Ορμούζ περνά περίπου το 25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου, σχεδόν το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG, ενώ και η παγκόσμια γεωργία εξαρτάται από αυτή την κρίσιμη «αρτηρία».
Ο «απεγκλωβισμός» περίπου 2.000 πλοίων που βρίσκονται στον Κόλπο και η αποκατάσταση των κατεστραμμένων πετρελαϊκών εγκαταστάσεων στην περιοχή θα χρειαστεί πολύ χρόνο. Γι’ αυτό το λόγο εκφράζονται μεγάλοι φόβοι για νέα εκτίναξη του κόστους τροφίμων παγκοσμίως, όσο παραμένουν κλειστά τα Στενά.
Την ίδια ώρα, είναι πολύ σημαντικό να πούμε ότι σήμερα οι αγορές θεωρούν πως μεγάλο μέρος του ρίσκου που σχετίζεται με τον πόλεμο έχει αποσυνδεθεί από τις τιμές του Brent και οι ανησυχίες αφορούν κυρίως στο πότε θα αποκατασταθούν οι εμπορικές ροές. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι από την ώρα που θα ανοίξουν τα Στενά, θα χρειαστούν περίπου τρεις μήνες για να φτάσουμε στα επίπεδα εμπορικών ροών πριν τον πόλεμο.
Υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα… εκτροχιαστεί η προσπάθεια επιστροφής στην κανονικότητα, οι περισσότεροι οίκοι βλέπουν το Brent να σταθεροποιείται στην περιοχή των 85-97 δολαρίων. Οι πιο αισιόδοξοι πιστεύουν ότι μπορεί να φτάσει και λίγο χαμηλότερα από τα 85 δολάρια, ενώ δεν λείπουν και οι πιο επιφυλακτικοί που εκτιμούν ότι το γεωπολιτικό premium θα συγκρατήσει το πετρέλαιο κοντά στα 100 δολάρια για το μεγαλύτερο μέρους του 2026.
Σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA), η τιμή του Brent θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα 89 δολάρια το βαρέλι στο τέλος του 2026 και τα 79 δολάρια το 2027, στο σενάριο που η κυκλοφορία στα Στενά θα αρχίσει να αποκαθίσταται τον Ιούνιο.
Η JPMorgan τοποθετεί τη μέση τιμή του Brent για το υπόλοιπο του 2026 στα 97 δολάρια, επικαλούμενη τα χαμηλά αποθέματα και τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα. Στο ίδιο μήκος κύματος και η HSBC, η οποία θέτει τον πήχη στα 95 δολάρια, επισημαίνοντας ότι η αγορά θα χρειαστεί μήνες για να επανέλθει πλήρως, ενώ στα 90 δολάρια το βαρέλι «βλέπει» το Brent η Goldman Sachs.
Η ΕΙΑ, ωστόσο, προειδοποιεί ότι οι τιμές της βενζίνης και του ντίζελ στα πρατήρια θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για μήνες μετά την αποκατάσταση των εμπορικών ροών. Το ακόμα πιο… κακό νέο αφορά στην πιο μακροπρόθεσμη τάση με βάση τις τρέχουσες προσδοκίες. Σύμφωνα με τα πονταρίσματα των επενδυτών, οι αγορές δεν βλέπουν τις τιμές του πετρελαίου να επιστρέφουν προς το επίπεδο που βρίσκονταν στις αρχές του 2026, ήτοι στα 60 δολάρια το βαρέλι, πριν το μακρινό 2032.
Το συμπέρασμα είναι ότι η παγκόσμια αγορά μπορεί να ανακουφιστεί από το άνοιγμα των Στενών, όμως το σοκ έχει ήδη αφήσει βαθύ αποτύπωμα στην εφοδιαστική αλυσίδα. Traders και επενδυτικοί οίκοι τονίζουν ότι ποτέ στο παρελθόν η αγορά δεν χρειάστηκε να λειτουργήσει για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα με ταυτόχρονα «μπλοκαρισμένο» τόσο μεγάλο μέρος της ενεργειακής προσφοράς, μία εξέλιξη που αυξάνει τον κίνδυνο το πετρέλαιο να παραμείνει ακριβό για καιρό, ίσως και πάνω από τα 100 δολάρια.
