Η ανακοίνωση της συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου το πρωί της Δευτέρας προκάλεσε άμεση ανακούφιση στις διεθνείς αγορές και αποκλιμάκωση 4%-5% στις τιμές του πετρελαίου.
Ωστόσο, οι ακριβείς όροι παραμένουν ασαφείς με τις δύο πλευρές να δείχνουν ότι αντιλαμβάνονται διαφορετικά το μνημόνιο συνεργασίας της Δευτέρας.
Καταρχάς, ουδείς έχει καταλάβει τι γίνεται τελικά με τα διόδια στο Ορμούζ.
Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας το κρατικό πρακτορείο Mehr μετέδωσε ότι το μνημόνιο κατανόησης που συμφωνήθηκε με τις ΗΠΑ προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών υπό ιρανική διαχείριση και ότι μετά την παρέλευση 60 ημερών, η Τεχεράνη «σκοπεύει να αποκομίσει έσοδα από τη διέλευση των πλοίων παρέχοντας υπηρεσίες ασφαλείας, ναυτιλίας και ασφάλισης».
Σύμφωνα με το πρακτορείο, «στις τελευταίες στιγμές των διαπραγματεύσεων, το κείμενο του μνημονίου τροποποιήθηκε ώστε να τονίζει σαφώς και ρητά το ζήτημα κυριαρχίας Ιράν και Ομάν στα Στενά του Ορμούζ». Κατά το πρακτορείο, η χρήση του όρου «θαλάσσιες υπηρεσίες» σημαίνει ότι οι ΗΠΑ έχουν αποδεχθεί ότι τα τέλη θα καταβάλλονται στο Ιράν.
Είναι προφανές ότι η Τεχεράνη προσπαθεί να βαφτίσει τα διόδια ως «τέλη υπηρεσιών» για να παρακάμψει τις αντιδράσεις.
Ποια ήταν όμως η απάντηση του Τραμπ; «Δεν υπάρχει καμία περίπτωση πληρωμής τελών στο Ιράν για τη διέλευση από τα Στενά».
Εκ των πραγμάτων λοιπόν αναρωτιέται κανείς ποιο θα είναι εν τέλει το τελικό κείμενο που θα υπογράψουν οι δύο χώρες την Παρασκευή στη Γενεύη.
Για το ενδεχόμενο επιβολής διοδίων στο Ορμούζ μίλησε και ο Εμμανουέλ Μακρόν στο τηλεοπτικό δίκτυο TF1, ξεκαθαρίζοντας ότι η Γαλλία δεν επιθυμεί την επιβολή τελών υπέρ του Ομάν και του Ιράν για τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.
Όπως πολύ σωστά εκτίμησε ο Γάλλος πρόεδρος, ένα τέτοιο μέτρο θα δημιουργούσε προηγούμενο που θα μπορούσε να επηρεάσει και άλλα στρατηγικής σημασίας θαλάσσια περάσματα σε διάφορες περιοχές του κόσμου, με αποτέλεσμα την αύξηση του κόστους των θαλάσσιων μεταφορών και των τιμών διεθνώς.
Ο Γάλλος πρόεδρος τόνισε επίσης ότι η επιβολή διοδίων δεν συνάδει με τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου, υπογραμμίζοντας ότι η Γαλλία παραμένει προσηλωμένη στην υπεράσπιση των διεθνών κανόνων που διέπουν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Επισήμανε παράλληλα ότι το ζήτημα των λεγόμενων «τελών υπηρεσιών», το οποίο προστέθηκε την τελευταία στιγμή στη συμφωνία, δεν αποτελεί αυτή τη στιγμή την πιο επείγουσα προτεραιότητα και το βασικό ζητούμενο είναι η πλήρης επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ ώστε να μπορέσουν να αποπλεύσουν τα πλοία και να απελευθερωθούν τα πληρώματα που παραμένουν εγκλωβισμένα εδώ και μήνες.
Γιατί δεν πρέπει να μπουν διόδια στο Ορμούζ
Η αλήθεια είναι ότι οποιοδήποτε τέλος επιβληθεί στα πλοία κατά τη διέλευση τους στο Ορμούζ, θα μετακυλιστεί άμεσα στο κόστος μεταφοράς, λειτουργώντας ως ένας παγκόσμιος φόρος στην αντλία των καυσίμων για κάθε καταναλωτή.
Επιπλέον, είναι πολύ πιθανόν το Ιράν να χρησιμοποιήσει τα τέλη ως νομιμοποίηση του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ και μοχλό πίεσης στο μέλλον.
Βλέπετε, η προσπάθεια επιβολής διοδίων ή τελών δεν είναι απλώς ένα οικονομικό μέτρο, αλλά ένα στρατηγικό εργαλείο πίεσης. Αν η διεθνής κοινότητα ή έστω κάποιες ναυτιλιακές εταιρείες δεχτούν να πληρώσουν, το Ιράν θα αποκτήσει de facto το δικαίωμα να ελέγχει ποιος περνάει από τα Στενά.
Τουτέστιν καταλύεται το καθεστώς των διεθνών υδάτων.
Ο επιλεκτικός αποκλεισμός είναι άλλος ένας κίνδυνος, ενώ ποιος εγγυάται ότι το Ιράν δεν θα χρησιμοποιήσει τα διόδια στο Ορμούζ ως έναν έμμεσο τρόπο να «εκβιάζει» την άρση των κυρώσεων κ.α, απειλώντας να αυξήσει το κόστος του πετρελαίου για όλο τον πλανήτη;
Ο μεγάλος απεγκλωβισμός θα απαιτήσει χρόνο
Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμουζ δημιούργησε ένα από τα μεγαλύτερα «εμφράγματα» που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια σε έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του πλανήτη, με εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και ενεργειακών προϊόντων να περιμένουν να διοχετευθούν στις διεθνείς αγορές.
Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, περίπου 600 πλοία βρίσκονται εγκλωβισμένα εντός του Περσικού Κόλπου, περιμένοντας να αποχωρήσουν μόλις αποκατασταθεί πλήρως η ναυσιπλοΐα.
Επιπλέον, περισσότερα από 300 κενά φορτίου πλοία αναμένουν στον Κόλπο του Ομάν προκειμένου να εισέλθουν στην περιοχή και να φορτώσουν.
Από τα πλοία που παραμένουν μέσα στον Κόλπο, 98 είναι δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού πετρελαίου και άλλα 88 μεταφέρουν προϊόντα διύλισης και πετρελαϊκά παράγωγα.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό η συμφωνία να ισχύσει άμεσα, ώστε να ανοίξει θεωρητικά ο δρόμος για την απελευθέρωση αυτών των ροών.
Η ταυτόχρονη όμως επανεκκίνηση και η μαζική κίνηση αυτών των δεξαμενόπλοιων και φορτηγών προς τους προορισμούς τους, αναμένεται να προκαλέσει ακραία συμφόρηση στα λιμάνια υποδοχής, ειδικά στην Ασία.
Στην πράξη λοιπόν, η διαδικασία αναμένεται να εξελιχθεί πολύ πιο αργά από τις πολιτικές ανακοινώσεις, καθώς η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο σύνθετη, κάτι που σημαίνει ότι η κανονικότητα στο παγκόσμιο εμπόριο, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τη ναυτιλία πιθανότατα θα καθυστερήσει.
Αυτός είναι ο λόγος που οι πλοιοκτήτες και οι ασφαλιστές δεν συμμερίζονται την αισιοδοξία των επενδυτών για άμεση και εύκολη επιστροφή στην κανονικότητα.
Βλέπετε, η κρίση στη Μέση Ανατολή δημιούργησε νέα εμπορικά μοτίβα, άλλαξε τις στρατηγικές προμηθειών και ανάγκασε πολλές χώρες να αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού.
Eπιπλέον, για να ξεκινήσει να αποκαθίσταται πλήρως η διέλευση στα Στενά, θα πρέπει προηγουμένως να ολοκληρωθούν οι επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης.
Άλλη μια παρατήρηση είναι η εξής: Kατά πόσον μπορούμε να μιλήσουμε για αποκατάσταση της σταθερότητας στη Μέση Ανατολή από τη στιγμή που το Ισραήλ δεν αποτελεί μέρος των συνομιλιών;
Τέλος, το μεγάλο «αγκάθι» για μια σταθερή ειρηνευτική συμφωνία ήταν μέχρι σήμερα το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Αυτό το θέμα όμως δεν διευθετήθηκε, απλά «κλωτσήσαμε» λίγο πιο κάτω το κουβαδάκι και θα συζητηθεί τις επόμενες 60 ημέρες.
Από τη στιγμή λοιπόν που υπάρχουν τόσες εκκρεμότητες, πόσο σταθερή μπορεί να είναι η όποια συμφωνία υπογραφτεί την Παρασκευή;
Ως εκ τούτου, παρά τις χθεσινές εξελίξεις, οι παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες είναι πιθανόν να συνεχίσουν να «υποφέρουν» για μήνες, με τη γεωπολιτική κρίση που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου να έχει προκαλέσει δομικά προβλήματα που δεν μπορούν να επιλυθούν άμεσα με την απλή υπογραφή μιας συνθήκης.
Πολλοί πλοιοκτήτες και μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες αντιμετωπίζουν λοιπόν την επικείμενη συμφωνία με μεγάλη επιφυλακτικότητα αναμένοντας ότι οι ασφαλιστικές εταιρείες δεν πρόκειται να μειώσουν άμεσα το κόστος ασφάλισης και οι τιμές των ναύλων και τα λειτουργικά έξοδα μεταφοράς θα παραμείνουν αυξημένα για μεγάλο χρονικό διάστημα, επιβαρύνοντας το τελικό κόστος των αγαθών.
Συμπερασματικά, οι ακριβείς όροι της συμφωνίας, η πιστή τήρηση τους και από τις δύο πλευρές προκειμένου να διατηρηθεί η σταθερότητα στα Στενά του Ορμούζ, η αποναρκοθέτηση, ο ρυθμός άρσης των κυρώσεων, δηλαδή πόσο γρήγορα θα επιτραπεί στο Ιράν να επιστρέψει πλήρως στις νόμιμες αγορές, το ακριβές καθεστώς της διαχείρισης του Ορμούζ αλλά και η στάση του OPEC - ας μην ξεχνάμε ότι ο Οργανισμός μπορεί να μειώσει τη δική του παραγωγή προκειμένου να συγκρατήσει την πτώση των τιμών - είναι οι συνιστάμενες που θα καθορίσουν πόσο γρήγορα θα δούμε πτώση στις τιμές ναύλωσης των δεξαμενόπλοιων και μείωση των ασφαλίστρων κινδύνου πολέμου για τη διέλευση από την περιοχή.
*Αποποίηση Ευθύνης: Το υλικό αυτό παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσφορά, συμβουλή ή προτροπή για την αγορά ή πώληση των αναφερόμενων προϊόντων. Παρόλο που οι πληροφορίες που περιέχονται βασίζονται σε πηγές που θεωρούνται αξιόπιστες, ουδεμία διασφάλιση δίνεται ότι είναι πλήρεις ή ακριβείς και δε θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.
