Η επιστροφή και η διακράτηση επιστημόνων σε αποκεντρωμένες επενδύσεις, δηλαδή, το «brain gain» ή «brain regain» στην ελληνική Περιφέρεια δεν αποτελεί πλέον θεωρητικό στόχο, αλλά μετρήσιμη πραγματικότητα.
Αυτό οφείλεται σε επενδύσεις, κυρίως σε τεχνολογία, ενέργεια και καινοτομία, οι οποίες σε συνδυασμό με φορολογικά κίνητρα, διακρατούν ταλέντα και ακόμη προσελκύουν Έλληνες του εξωτερικού.
Βέβαια, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η ποιοτική αναβάθμιση της ζωής στην επαρχία.
Η δυναμική του επαναπατρισμού στηρίζεται σε δύο βασικούς πυλώνες.
Ο πρώτος είναι οι προαναφερόμενες επενδύσεις που επιτυγχάνουν τη διακράτηση και προσέλκυση ανθρώπινου δυναμικού, οι οποίες, κυρίως, βασίζονται σε στοχευμένους τομείς.
Αυτοί είναι :
- Τεχνολογία & Startups: Δημιουργία κόμβων καινοτομίας στην περιφέρεια με χρηματοδότηση από venture capitals (όπως οι επενδύσεις της Metavallon VC ή της Big Pi Ventures).
- Έρευνα & Ανάπτυξη (R&D): Στήριξη νέων επιστημόνων και ερευνητών μέσω ευρωπαϊκών κονδυλίων και προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
- Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας & Αγροτοδιατροφή: Ενίσχυση της βιώσιμης ανάπτυξης που προσφέρει σύγχρονες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης.
Ο δεύτερος πυλώνας είναι αυτός της παροχής κινήτρων για τους επαναπατρισθέντες.
Η πολιτεία υποστηρίζει ενεργά το "brain gain" με συγκεκριμένες νομοθετικές παρεμβάσεις, όπως τα φορολογικά οφέλη, που προβλέπει μείωση του φόρου εισοδήματος κατά 50% για μια επταετία, καθώς και απαλλαγή από τεκμήρια διαβίωσης για επαγγελματίες που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα. Ακόμη, πρέπει να αναφερθούν και οι πλατφόρμες διασύνδεσης. Με αυτές γίνεται η ενεργοποίηση πρωτοβουλιών όπως το ReBrain Greece και το BrainReGain, οι οποίες χαρτογραφούν το ταλέντο του εξωτερικού και το φέρνουν σε άμεση επαφή με τις αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις.
Το φαινόμενο του brain gain αποτυπώνεται έντονα σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια με αξιοσημείωτα παραδείγματα, πολλά από τα οποία γίνονται case studies. Τo πιό χαρακτηριστικ;o από αυτά είναι αυτό της Περιφέρεια Κρήτης και Ηπείρου. Χάρη στο ισχυρό οικοσύστημα τεχνολογίας, εταιρείες πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών αντλούν προσωπικό από τοπικά πανεπιστήμια (π.χ. Πανεπιστήμιο Κρήτης) και κρατούν στελέχη κοντά στις εγκαταστάσεις τους.
Ακόμη, ως success story μπορεί να χαρακτηρισθεί και αυτό της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου (Ικαρία). Ακόμη, χαρακτηριστικά projects, όπως η κοινότητα των Ithacans, αναδεικνύουν την τάση ανθρώπων να επιστρέφουν στον τόπο καταγωγής τους, συνδυάζοντας την εργασία εξ αποστάσεως με την ποιότητα ζωής.
Πρόσφατες έρευνες αυτή της Kappa Research δείχνουν ότι η επιστροφή συνδέεται πλέον με την επιθυμία για ουσιαστικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη της χώρας και την καλύτερη ποιότητα ζωής για τις οικογένειες.
Η έρευνα είχε ως στόχο να εξετάσει τον αντίκτυπο αυτού του επιστρέφοντος ανθρώπινου δυναμικού — γνωστού συλλογικά ως «Brain Gain» — στην ελληνική αγορά εργασίας, την οικονομία και το ευρύτερο κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον.
Μέσα από μια εκτενή ανάλυση 602 ατόμων που επέστρεψαν στην Ελλάδα, η μελέτη προσφέρει μια εις βάθος εικόνα των παραγόντων που επηρέασαν την απόφασή τους να επιστρέψουν, των κλάδων στους οποίους απασχολούνται σήμερα, καθώς και των δεξιοτήτων και γνώσεων που επανέφεραν μαζί τους. Η έρευνα εξετάζει επίσης τη διαδικασία επανένταξής τους στην ελληνική αγορά εργασίας και τις οικονομικές επιπτώσεις που έχει η επιστροφή τους για τη χώρα συνολικά.
Τα ευρήματα της έρευνας αυτής αναδεικνύουν τα σημαντικά οφέλη που μπορεί να προσφέρει στη χώρα η επιστροφή Ελλήνων υψηλής εξειδίκευσης.
Η εισροή αυτού του ανθρώπινου κεφαλαίου δεν ενισχύει μόνο την εγχώρια αγορά εργασίας, αλλά συμβάλλει και στη μεταφορά πολύτιμων γνώσεων και δεξιοτήτων, οι οποίες είναι απαραίτητες για τη διατηρήσιμη οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας.
Καθώς το φαινόμενο του «Brain Gain» συνεχίζει να εξελίσσεται, η έρευνα υπογραμμίζει τη σημασία της υποστήριξης της ομαλής επανένταξης των επαναπατρισθέντων στην αγορά εργασίας, διασφαλίζοντας ότι οι εμπειρίες και η τεχνογνωσία που απέκτησαν στο εξωτερικό αξιοποιούνται προς όφελος της χώρας και της κοινωνίας συνολικά.
