Ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Πλαστικών Ελλάδος (ΣΒΠΕ) την χρονιά που μας πέρασε ανέπτυξε μια ευρύτερη ατζέντα παρεμβάσεων που εκτείνεται από τη βιομηχανική πολιτική και την ανταγωνιστικότητα, μέχρι την κυκλική οικονομία, την ανακύκλωση και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η νέα διοίκηση έθεσε ως βασική προτεραιότητα την ενίσχυση της θεσμικής παρουσίας του Συνδέσμου, επιδιώκοντας να καταστήσει τη βιομηχανία πλαστικών συνομιλητή της Πολιτείας, αλλά και των ευρωπαϊκών θεσμών.
Στο πλαίσιο αυτό, ο ΣΒΠΕ πραγματοποίησε συστηματικές παρεμβάσεις για σειρά θεμάτων που επηρεάζουν άμεσα την ανταγωνιστικότητα του κλάδου. Ανάμεσά τους συγκαταλέγονται η ανάγκη εκσυγχρονισμού του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας των μονάδων παραγωγής και ανακύκλωσης, η ένταξη των ΚΑΔ 22 και 38 στα μέτρα στήριξης για το ενεργειακό κόστος, η αντιμετώπιση ζητημάτων φορολογίας στα αγροτικά πλαστικά προϊόντα, αλλά και η αποφυγή πρόσθετων δασμών στις πρώτες ύλες που εισάγονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η ανταγωνιστικότητα
Σε πρόσφατη συνάντηση με δημοσιογράφους η διοίκηση του ΣΒΠΕ επεσήμανε ότι η ευρωπαϊκή μεταποίηση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σύνθετο περιβάλλον, καθώς το υψηλό ενεργειακό κόστος, οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και οι ολοένα αυξανόμενες κανονιστικές απαιτήσεις δημιουργούν ένα μίγμα πιέσεων, που δυσκολεύει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό των επιχειρήσεων.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη, καθώς οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις καλούνται να ανταγωνιστούν προϊόντα που εισάγονται από τρίτες χώρες, όπου συχνά εφαρμόζονται διαφορετικοί περιβαλλοντικοί κανόνες, χαμηλότερα πρότυπα παραγωγής και λιγότερο αυστηροί μηχανισμοί ελέγχου.
Ακριβώς αυτό το ζήτημα των ίσων όρων ανταγωνισμού αναδεικνύει ο ΣΒΠΕ, υποστηρίζοντας ότι η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να οδηγήσει σε απλή μεταφορά της παραγωγής εκτός Ευρώπης. Η μείωση των εκπομπών δεν επιτυγχάνεται όταν η ευρωπαϊκή παραγωγή αντικαθίσταται από εισαγόμενα προϊόντα που έχουν παραχθεί με διαφορετικούς περιβαλλοντικούς κανόνες, ενώ παράλληλα δημιουργείται σοβαρός κίνδυνος αθέμιτου ανταγωνισμού και φαινομένων «greenwashing», ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τους ισχυρισμούς για χρήση ανακυκλωμένων πρώτων υλών.
Οι διαδοχικές κρίσεις εξαντλούν τα όρια προσαρμογής
Για τη βιομηχανία πλαστικών υπήρξαν αρκετές προκλήσεις τα τελευταία χρόνια, από την πανδημία και την ενεργειακή αναταραχή μέχρι τις δυσλειτουργίες στις εφοδιαστικές αλυσίδες, τον πληθωρισμό και, πιο πρόσφατα, τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, που επανέφεραν την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές πρώτων υλών και ενέργειας.
Η θέση του Συνδέσμου είναι ότι η Ελλάδα και συνολικά η Ευρώπη χρειάζονται ένα σταθερότερο πλαίσιο λειτουργίας, ουσιαστικές παρεμβάσεις για τη μείωση του ενεργειακού κόστους και πολιτικές που θα επιτρέψουν στις μεταποιητικές επιχειρήσεις να συνεχίσουν να επενδύουν.
Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων βρίσκεται η διεκδίκηση ένταξης των ΚΑΔ 22 και 38, που αφορούν τη βιομηχανία πλαστικών και την ανακύκλωση, στα μέτρα αντιστάθμισης του υψηλού ενεργειακού κόστους, καθώς πρόκειται για δραστηριότητες ιδιαίτερα ενεργοβόρες, αλλά ταυτόχρονα κρίσιμες για την ανάπτυξη της κυκλικής οικονομίας.
Ο ρόλος του ΣΒΠΕ
Παράλληλα με τις παρεμβάσεις για την ανταγωνιστικότητα, ο ΣΒΠΕ επιχειρεί να αλλάξει και το πλαίσιο μέσα στο οποίο διεξάγεται η δημόσια συζήτηση για τα πλαστικά. Η βασική του θέση είναι ότι η αξιολόγηση ενός υλικού δεν μπορεί να γίνεται αποσπασματικά, αλλά οφείλει να λαμβάνει υπόψη ολόκληρο τον κύκλο ζωής του. Μάλιστα, όπως επισημάνθηκε κατά την συζήτηση με δημοσιογράφους, στην πρόσφατη συνεδρίαση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής, ο Σύνδεσμος υποστήριξε ότι η περιβαλλοντική πολιτική πρέπει να στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και όχι σε γενικευμένες απαγορεύσεις. Επικαλέστηκε, μάλιστα, διεθνείς μελέτες σύμφωνα με τις οποίες, στις περισσότερες εφαρμογές, τα πλαστικά εμφανίζουν χαμηλότερο συνολικό ανθρακικό αποτύπωμα σε σχέση με εναλλακτικά υλικά, όταν αξιολογείται ολόκληρος ο κύκλος ζωής τους.
Αντίστοιχα, σε ό,τι αφορά τη θαλάσσια πλαστική ρύπανση, ο ΣΒΠΕ υποστηρίζει ότι οι λύσεις πρέπει να εστιάζουν στις πραγματικές πηγές του προβλήματος. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, το μεγαλύτερο μέρος των πλαστικών απορριμμάτων που καταλήγουν στους ωκεανούς μεταφέρεται από περιορισμένο αριθμό μεγάλων ποταμών, κυρίως στην Ασία και την Αφρική. Κατά συνέπεια, η αποτελεσματική διαχείριση απορριμμάτων στις συγκεκριμένες περιοχές μπορεί να αποδώσει σημαντικότερα περιβαλλοντικά οφέλη από οριζόντιες πολιτικές που εφαρμόζονται ανεξάρτητα από τα πραγματικά δεδομένα.
Στην ίδια λογική εντάσσεται και η έμφαση που δίνει ο Σύνδεσμος στην περιβαλλοντική εκπαίδευση. Έχει ήδη καταθέσει πρόταση στο υπουργείο Παιδείας για την εισαγωγή εκπαιδευτικού αντικειμένου σχετικού με την ανακύκλωση και τη βιώσιμη διαχείριση των πόρων στα δημοτικά σχολεία, θεωρώντας ότι η αλλαγή κουλτούρας αποτελεί προϋπόθεση για την ουσιαστική αύξηση των ποσοστών ανακύκλωσης.
Να αναφέρουμε ότι ο ΣΒΠΕ έχει αναλάβει και πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της αξιοπιστίας της αγοράς ανακυκλωμένων υλικών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η πρόταση προς τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης για τη δημιουργία αξιόπιστου συστήματος πιστοποίησης του ανακυκλωμένου περιεχομένου στις φιάλες PET, αλλά και δράσεις ενημέρωσης, επιμόρφωσης στελεχών και εθελοντικές πρωτοβουλίες περιβαλλοντικής προστασίας.
Το επόμενο στοίχημα για τον κλάδο
Να σημειώσουμε ότι το φετινό διεθνές συνέδριο Plastainability2026, που θα πραγματοποιηθεί τον Οκτώβριο στην Αθήνα, είναι αφιερωμένο στην αναζήτηση μιας νέας στρατηγικής ανθεκτικότητας για την ευρωπαϊκή παραγωγική βάση. Η θεματολογία του, από την αποβιομηχάνιση και την ανταγωνιστικότητα έως την ανακύκλωση και την κυκλική οικονομία, αποτυπώνει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα ο κλάδος, αλλά και τη φιλοδοξία του ΣΒΠΕ να αποτελέσει έναν από τους φορείς που θα συμβάλουν στη διαμόρφωση των λύσεων.
