Η συνεχιζόμενη σύρραξη στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να επηρεάζει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και κατ’ επέκταση τον κλάδο των αερομεταφορών. Παρότι μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί σοβαρές ελλείψεις αεροπορικών καυσίμων στην Ευρώπη ή στην Ελλάδα, η σημαντική αύξηση των τιμών του πετρελαίου και του jet fuel δημιουργεί ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον για τις αεροπορικές εταιρείες.
Οι ανατιμήσεις στα καύσιμα αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κόστους για τις αεροπορικές επιχειρήσεις, ενώ η αβεβαιότητα γύρω από τη διάρκεια της κρίσης συντηρεί τις πιέσεις στην αγορά. Παράλληλα, οι εταιρείες καλούνται να διαχειριστούν όχι μόνο το αυξημένο ενεργειακό κόστος αλλά και τις ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει μια παρατεταμένη περίοδο γεωπολιτικής αστάθειας.
Η εκτίμηση της AEGEAN για την ελληνική αγορά
Σύμφωνα με τη δήλωση που παραχώρησε η AEGEAN στο Liberal, οι επιπτώσεις της κρίσης είναι ήδη ορατές στον κλάδο των αερομεταφορών. «Η σύρραξη στη Μέση Ανατολή έχει επιφέρει πολλαπλές αρνητικές επιπτώσεις και στις αεροπορικές μεταφορές. Η πρώτη και πιο άμεση συνέπεια ήταν η διακοπή ασφαλών πτήσεων σε μεγάλο μέρος των χωρών του Κόλπου.
Η δεύτερη σημαντική επίπτωση αφορά το κόστος των καυσίμων, ζήτημα που έχει ήδη αποτελέσει αντικείμενο εκτεταμένων αναλύσεων και δημόσιων τοποθετήσεων. Στην AEGEAN εκτιμούμε ότι δεν υφίσταται κίνδυνος ελλείψεων αεροπορικών καυσίμων στην ελληνική αγορά κατά τους επόμενους τρεις έως τέσσερις μήνες, λόγω της σύρραξης στη Μέση Ανατολή.
Το βασικό ζήτημα σήμερα, όπως και τους τελευταίους περίπου τρεις μήνες, δεν είναι η διαθεσιμότητα, αλλά το κόστος. Οι τιμές του jet fuel διαμορφώνονται σε επίπεδα περίπου 100% - 120% υψηλότερα σε σχέση με την προ-κρίσης περίοδο, ενώ η τιμή του Brent παραμένει αυξημένη κατά περίπου 40% - 50%.
Υπό κανονικές συνθήκες (2025), το κόστος καυσίμων αντιπροσωπεύει περίπου το 22% του συνολικού κόστους της εταιρείας μας, αποτελώντας το μεγαλύτερο λειτουργικό μας έξοδο. Ο υπερδιπλασιασμός λοιπόν της τιμής του αεροπορικού καυσίμου έχει άμεση και σημαντική επίδραση στο συνολικό κόστος για μας».
Η αεροπορική εταιρεία αναφορικά με την στρατηγική της μας είπε: «Στο πλαίσιο της συνεπούς στρατηγικής διαχείρισης κινδύνου που ακολουθούμε στην AEGEAN, έχουμε καλύψει το 60% των μηνιαίων αναγκών μας μέσω προαγορών. Αυτό σημαίνει ότι η έκθεσή μας περιορίζεται στο 40%, δίνοντάς μας τη δυνατότητα να συγκρατήσουμε την αύξηση του κόστους για τους επιβάτες μας σε σχετικά χαμηλά επίπεδα, της τάξης του 7%–8%.
Η μεγαλύτερη ανησυχία μας αφορά τις ευρύτερες μακροοικονομικές επιπτώσεις μιας παρατεταμένης κρίσης. Ειδικότερα, η διατήρηση υψηλών τιμών ενέργειας ενδέχεται να περιορίσει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και να επηρεάσει αρνητικά τη ζήτηση για ταξίδια, τα οποία αναπόφευκτα καθίστανται ακριβότερα σε ένα περιβάλλον αυξημένου ενεργειακού κόστους.
Παρά ταύτα, η ζήτηση για την Ελλάδα κατά τη θερινή περίοδο εξακολουθεί να εμφανίζεται ιδιαίτερα ανθεκτική. Ως εκ τούτου, εκτιμούμε ότι η χώρα θα καταγράψει και φέτος μια συγκρατημένη, αλλά θετική αύξηση στον αριθμό των επισκεπτών».
Η Fitch βλέπει παρατεταμένες πιέσεις στις τιμές των καυσίμων
Την ίδια στιγμή, οι διεθνείς αναλυτές εκτιμούν ότι οι πιέσεις δεν πρόκειται να υποχωρήσουν άμεσα. Η Fitch θεωρεί ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να διατηρήσει τις τιμές των αεροπορικών καυσίμων σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα και κατά το 2026.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του οίκου, η τιμή του jet fuel έχει ήδη καταγράψει σημαντική άνοδο σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την έναρξη της κρίσης, ενώ στα βασικά σενάρια που επεξεργάζεται προβλέπεται ότι οι τιμές θα παραμείνουν αισθητά υψηλότερες από τις ιστορικές τους μέσες τιμές.
Η Fitch επισημαίνει ότι ο αντίκτυπος δεν είναι ο ίδιος για όλες τις αεροπορικές εταιρείες. Μεγαλύτερη πίεση δέχονται όσες διαθέτουν περιορισμένη οικονομική ευελιξία ή δεν έχουν εφαρμόσει πολιτικές αντιστάθμισης κινδύνου για τις προμήθειες καυσίμων τους. Αντίθετα, εταιρείες που έχουν προχωρήσει σε προαγορές καυσίμων ή έχουν ισχυρότερους ισολογισμούς εμφανίζονται καλύτερα προετοιμασμένες να απορροφήσουν μέρος του κόστους.
Παρά τις δυσκολίες, η Fitch σημειώνει ότι η ισχυρή ταξιδιωτική ζήτηση εξακολουθεί να λειτουργεί ως παράγοντας στήριξης για τον κλάδο. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι οι αεροπορικές εταιρείες δεν αντιμετωπίζουν μόνο τις αυξήσεις στα καύσιμα αλλά και ένα ευρύτερο κύμα πληθωριστικών πιέσεων, γεγονός που συμπιέζει τα περιθώρια κερδοφορίας.
Εάν οι τιμές παραμείνουν σε αυτά τα επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα, δεν αποκλείεται να υπάρξουν περικοπές χωρητικότητας, περιορισμός δρομολογίων και εντονότερη προσπάθεια εξορθολογισμού των στόλων, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης καυσίμων.
Τζιτζικώστας: Καθησυχαστικός ως προς την επάρκεια καυσίμων
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο επίτροπος Μεταφορών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Απόστολος Τζιτζικώστας, ο οποίος εμφανίζεται καθησυχαστικός ως προς την επάρκεια καυσίμων, όχι όμως και ως προς το κόστος. Όπως έχει επισημάνει, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει ελλείψεις αεροπορικών καυσίμων τους επόμενους μήνες, παρά το ενεργειακό σοκ που προκάλεσε η κρίση στη Μέση Ανατολή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει μέχρι στιγμής καταφέρει να διαχειριστεί τη διαταραχή στις εφοδιαστικές αλυσίδες, αξιοποιώντας εναλλακτικές πηγές προμήθειας. Η βασική πρόκληση, σύμφωνα με τον ίδιο, αφορά το αυξημένο κόστος. Παράλληλα, τόνισε ότι μια παρατεταμένη κρίση με περιορισμένες ενεργειακές ροές από τη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρότερες πιέσεις όχι μόνο στον αεροπορικό κλάδο, αλλά και στην παγκόσμια οικονομία συνολικά.
