Η αγορά καυσίμων εισέρχεται σε μία νέα φάση έντονης αστάθειας, με το πετρέλαιο κίνησης να αναδεικνύεται παγκοσμίως στον βασικό «πονοκέφαλο» κυβερνήσεων, επιχειρήσεων και καταναλωτών. Αν και η άνοδος των τιμών της βενζίνης είναι αισθητή, το ντίζελ κινείται με ακόμη μεγαλύτερη ταχύτητα, προκαλώντας ανησυχία για τις ευρύτερες επιπτώσεις στην οικονομία.
Οι οδηγοί στις ΗΠΑ βλέπουν τις τιμές της βενζίνης να αυξάνονται έντονα, όμως ακόμη μεγαλύτερη είναι η άνοδος στο πετρέλαιο κίνησης, γεγονός που προκαλεί προβληματισμό σε κρίσιμους κλάδους της οικονομίας. Από την έναρξη της σύγκρουσης στο Ιράν, η βενζίνη κατέγραψε αύξηση της τάξης των 47 σεντς (περίπου 16%), διαμορφούμενη στα 3,45 δολάρια ανά γαλόνι. Αντίθετα, το πετρέλαιο κίνησης κινήθηκε ακόμη πιο δυναμικά ανοδικά, με άνοδο 84 σεντς (22%), αγγίζοντας τα 4,60 δολάρια το γαλόνι.
Το ντίζελ δεν είναι απλώς ένα ακόμα καύσιμο, αλλά η βάση της εφοδιαστικής αλυσίδας: φορτηγά, πλοία, αγροτικά μηχανήματα και σημαντικό μέρος της βιομηχανίας εξαρτώνται από αυτό. Αυτό σημαίνει ότι κάθε αύξηση στην τιμή του μεταφέρεται σχεδόν αυτόματα στο κόστος προϊόντων και υπηρεσιών.
Ήδη, διεθνώς, μεταφορικές και αεροπορικές εταιρείες ενσωματώνουν αυξήσεις στα τιμολόγιά τους μέσω επιβαρύνσεων καυσίμων. Οι πιέσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες για μικρότερες επιχειρήσεις logistics, που λειτουργούν με χαμηλότερα περιθώρια κέρδους.
Γιατί το ντίζελ «τρέχει» πιο γρήγορα από τη βενζίνη
Η ταχύτερη άνοδος του πετρελαίου κίνησης δεν είναι τυχαία. Πρόκειται για αποτέλεσμα συνδυασμού παραγόντων:
Περιορισμένη προσφορά πριν την κρίση
Η αγορά ντίζελ ήταν ήδη «σφιχτή» πριν την τελευταία γεωπολιτική ένταση. Τα αποθέματα ήταν χαμηλότερα σε σχέση με άλλα καύσιμα, γεγονός που κάνει τις τιμές πιο ευαίσθητες σε κάθε διαταραχή.
Γεωπολιτικός κίνδυνος και Στενά του Ορμούζ
Πηγές της αγοράς επισημαίνουν ότι οι επενδυτές προεξοφλούν πιθανές διαταραχές στις ροές πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς «κόμβους» του πλανήτη, απ’ όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και σημαντικό μέρος διυλισμένων προϊόντων.
Σε περίπτωση περιορισμού των ροών, η Ασία, η μεγαλύτερη και ταχύτερα αναπτυσσόμενη αγορά, θα στραφεί σε εναλλακτικές πηγές, απορροφώντας φορτία από άλλες περιοχές. Αυτό δημιουργεί έντονο ανταγωνισμό για διαθέσιμες ποσότητες ντίζελ και ωθεί τις τιμές ανοδικά.
Η στάση της Κίνας και η παγκόσμια ζήτηση
Παρά τα υψηλά αποθέματα, η Κίνα δεν τα διοχετεύει επιθετικά στην αγορά. Ταυτόχρονα, η αυξημένη ζήτηση από Ασία και Ινδία εντείνει την πίεση στις διαθέσιμες ποσότητες.
Απώλεια ρωσικών ροών
Οι κυρώσεις και τα πλήγματα σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές έχουν περιορίσει τη διαθεσιμότητα ντίζελ στην παγκόσμια αγορά, αφαιρώντας έναν βασικό προμηθευτή.
Διυλιστική ανισορροπία
Δεν μπορούν όλα τα διυλιστήρια να παράγουν τις ίδιες ποσότητες ντίζελ. Η παραγωγή του απαιτεί συγκεκριμένες υποδομές, κάτι που περιορίζει την ταχεία αύξηση της προσφοράς.
Εποχική και παράλληλη χρήση (θέρμανση)
Σε ορισμένες αγορές, το ντίζελ «ανταγωνίζεται» το πετρέλαιο θέρμανσης, καθώς πρόκειται για παρόμοια προϊόντα. Αυτό αυξάνει περαιτέρω τη ζήτηση σε περιόδους ενεργειακής πίεσης.
Τι συμβαίνει στην Ελλάδα
Η διεθνής εικόνα μεταφέρεται ήδη στην ελληνική αγορά. Σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, η μέση τιμή του πετρελαίου κίνησης από περίπου 1,56 ευρώ ανά λίτρο πριν την πρόσφατη κρίση, ξεπέρασε τα 1,90 ευρώ μέσα σε λίγες ημέρες.
Η τάση αυτή δεν δείχνει να ανακόπτεται άμεσα. Αντιθέτως, παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι το ντίζελ ενδέχεται να συνεχίσει να αυξάνεται ταχύτερα από τη βενζίνη και στη χώρα μας, ακολουθώντας το διεθνές μοτίβο.
Καθοριστικό ρόλο παίζουν και οι διεθνείς δείκτες τιμολόγησης, όπως το Brent και οι τιμές Platts, οι οποίες διατηρούν ανοδική πορεία, μεταφέροντας την πίεση σταδιακά στην αντλία.
Οι αγορές παραμένουν σε καθεστώς έντονης αβεβαιότητας. Εφόσον οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι παραμείνουν και οι ροές ενέργειας συνεχίσουν να διαταράσσονται, το πετρέλαιο κίνησης είναι πιθανό να παραμείνει σε τροχιά ανόδου, ενδεχομένως ταχύτερα από κάθε άλλο καύσιμο.
Σε αυτό το περιβάλλον, η αγορά προεξοφλεί ήδη ένα δύσκολο καλοκαίρι για την ενέργεια, με το ντίζελ να βρίσκεται στο επίκεντρο.
