Η διαμόρφωση ενός κοινού οδικού χάρτη για την επόμενη φάση ανάπτυξης του Κάθετου Διαδρόμου, η επιτάχυνση των αναγκαίων επενδύσεων και η επέκταση του ενεργειακού άξονα προς τα Δυτικά Βαλκάνια βρέθηκαν, σύμφωνα με πληροφορίες, στο επίκεντρο της συνάντησης των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου από εννέα χώρες, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα.
Οι συζητήσεις έγιναν στον απόηχο των θετικών ενδείξεων από τις πρόσφατες δημοπρασίες δυναμικότητας, με τις εμπλεκόμενες πλευρές να εκτιμούν ότι δημιουργούνται πλέον οι προϋποθέσεις για να περάσει το έργο σε πιο ώριμη φάση σχεδιασμού και υλοποίησης.
Στη συνάντηση συμμετείχαν εκπρόσωποι των Διαχειριστών από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία, την Ουκρανία, την Ουγγαρία, τη Σλοβακία, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, ενώ το «παρών» έδωσαν και οι υπουργοί Ενέργειας της Ελλάδας, Σταύρος Παπασταύρου, και της Βουλγαρίας, Ίβα Πέτροβα, επιβεβαιώνοντας τη διατήρηση της ισχυρής πολιτικής υποστήριξης που συνοδεύει την πρωτοβουλία.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες μετά την ολοκλήρωση των ετήσιων δημοπρασιών δέσμευσης δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο, οι οποίες υπενθυμίζεται πως κατέγραψαν ενθαρρυντικά αποτελέσματα και ενίσχυσαν την αισιοδοξία για την περαιτέρω ανάπτυξη του έργου.
Προτεραιότητα η επέκταση προς τα Δυτικά Βαλκάνια
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην ενσωμάτωση της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας στον σχεδιασμό του Κάθετου Διαδρόμου, καθώς εκτιμάται ότι η εξέλιξη αυτή θα ενισχύσει ουσιαστικά τη λειτουργία του δυτικού σκέλους της διαδρομής.
Η σημασία της συγκεκριμένης επέκτασης συνδέεται με τις υφιστάμενες ροές φυσικού αερίου στην περιοχή. Η Ουγγαρία εξακολουθεί να καλύπτει σημαντικό μέρος των αναγκών της μέσω της Σερβίας, ενώ η Σλοβακία τροφοδοτείται μέσω Ουγγαρίας, με τις συγκεκριμένες ποσότητες να προέρχονται σήμερα από τη Ρωσία.
Η ανάπτυξη μιας εναλλακτικής οδού μεταφοράς, αξιοποιώντας φορτία LNG που εισάγονται στην Ελλάδα, θα μπορούσε να προσφέρει πρόσθετες επιλογές προμήθειας και να ενισχύσει τη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού για την ευρύτερη περιοχή της Κεντρικής Ευρώπης.
Οι υποδομές που θα καθορίσουν την επόμενη ημέρα
Κατά τη διάρκεια των εργασιών, κάθε Διαχειριστής παρουσίασε την υφιστάμενη εικόνα του εθνικού του συστήματος μεταφοράς και τις επενδύσεις που απαιτούνται ώστε να μπορούν να διακινηθούν μεγαλύτερες ποσότητες φυσικού αερίου στο μέλλον.
Κομβικό έργο παραμένει ο διασυνδετήριος αγωγός Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας, ο οποίος αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2027 και θα επιτρέψει στη γειτονική χώρα να αποκτήσει πρόσβαση σε φυσικό αέριο που εισάγεται μέσω των ελληνικών υποδομών LNG στη Ρεβυθούσα και την Αλεξανδρούπολη.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, οι απαλλοτριώσεις έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί, ενώ σημαντικό μέρος των σωληνώσεων έχει ήδη τοποθετηθεί. Αντίστοιχα, στο ελληνικό τμήμα του έργου η κατασκευή προχωρά με ρυθμούς που επιτρέπουν την ολοκλήρωσή του εντός του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος.
Εξίσου κρίσιμη θεωρείται η διασύνδεση Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας, η οποία θα αποτελέσει το επόμενο βήμα για τη μεταφορά ποσοτήτων φυσικού αερίου προς την Κεντρική Ευρώπη. Αν και από σερβικής πλευράς εκφράζεται αισιοδοξία για ολοκλήρωση του έργου μέχρι τα τέλη του 2027, παράγοντες της αγοράς εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί, μεταθέτοντας την έναρξη λειτουργίας του προς το τέλος του 2028.
Κοινός σχεδιασμός αντί για αποσπασματικές παρεμβάσεις
Οι Διαχειριστές συμφώνησαν ότι το επόμενο διάστημα θα πρέπει να εκπονηθεί ένας αναλυτικός κοινός οδικός χάρτης, ο οποίος θα αποτυπώνει όλες τις αναγκαίες επενδύσεις στα εθνικά δίκτυα μεταφοράς, τις τεχνικές αναβαθμίσεις και τη σειρά υλοποίησης των έργων.
Στόχος είναι οι παρεμβάσεις να εξελιχθούν με συντονισμένο τρόπο, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι επιμέρους υποδομές θα είναι έτοιμες στον ίδιο χρονικό ορίζοντα, επιτρέποντας την απρόσκοπτη λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου.
Ο σχεδιασμός αυτός αναμένεται να αποτελέσει παράλληλα τη βάση ενός κοινού εγγράφου πολιτικής που θα προωθήσουν Ελλάδα και Βουλγαρία στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο να αναδειχθούν οι αναγκαίες ευρωπαϊκές παρεμβάσεις για την επιτάχυνση της ανάπτυξης του διαδρόμου και τη χρηματοδότηση των απαιτούμενων έργων.
Νέα συνάντηση το φθινόπωρο
Οι τεχνικές ομάδες των Διαχειριστών θα συνεχίσουν το επόμενο διάστημα την επεξεργασία των απαραίτητων στοιχείων, ώστε μέχρι το φθινόπωρο να έχει διαμορφωθεί ένα πιο ολοκληρωμένο πλαίσιο για τις επενδύσεις και τα χρονοδιαγράμματα. Η πρόοδος των εργασιών αναμένεται να αξιολογηθεί σε νέα συνάντηση των εμπλεκόμενων φορέων, όπου θα ληφθούν και οι επόμενες αποφάσεις για την υλοποίηση του σχεδίου.
Για την Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη στρατηγική της θέση ως βασικής πύλης εισόδου φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη, αξιοποιώντας τις υποδομές LNG και το αναπτυσσόμενο δίκτυο διασυνδέσεων της περιοχής.
