Τον κίνδυνο ενός νέου ενεργειακού σοκ επαναφέρει στο προσκήνιο η νέα κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή, με τις διεθνείς αγορές να αντιδρούν άμεσα και τις τιμές του πετρελαίου να καταγράφουν το ισχυρότερο ανοδικό τους σερί των τελευταίων εβδομάδων. Το βλέμμα των αγορών είναι στραμμένο στις εξελίξεις γύρω από το Ιράν και στα Στενά του Ορμούζ, καθώς οποιαδήποτε διαταραχή στις ενεργειακές ροές μπορεί να προκαλέσει νέο μεγαλύτερο κύμα ανατιμήσεων σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και καύσιμα.
Το νέο ράλι στις διεθνείς τιμές ενισχύθηκε ακόμα περισσότερο σήμερα, μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος υποστήριξε ότι το Ιράν δεν αντιμετωπίζει με σοβαρότητα τις ειρηνευτικές συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι τοποθετήσεις αυτές αναζωπύρωσαν τις ανησυχίες για παρατεταμένη γεωπολιτική ένταση, οδηγώντας το Brent σε υψηλά έξι εβδομάδων, καθώς οι αγορές επανατιμολογούν τον κίνδυνο διαταραχών στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent με παράδοση τον Ιούλιο, κατέγραψαν αύξηση κατά 4,41% , φτάνοντας ττα 95,02 δολάρια. Τα αντίστοιχα συμβόλαια του αμερικανικού αργού με παράδοση τον Αύγουστο σημείωσαν άνοδο 3,8% και στα 87,56 δολάρια. Και οι δύο δείκτες αναφορές του «μαύρου» χρυσού παρουσιάζουν αύξηση άνω του 2,5% τις τελευταίες ώρες. Η αγορά αποτιμά πλέον αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο, καθώς η συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων και η αβεβαιότητα γύρω από τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης εντείνουν τους φόβους για περιορισμό της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Χάος στα κρίσιμα εμπορικά περάσματα - Νέα περίοδος έντονων πιέσεων στην αγορά ενέργειας
Στο επίκεντρο της ανησυχίας παραμένουν τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια, η μειωμένη ναυτιλιακή κίνηση και οι απειλές για περιορισμό της διέλευσης αυξάνουν το κόστος μεταφοράς και δημιουργούν έντονο προβληματισμό για την ομαλή τροφοδοσία των διεθνών αγορών. Παράλληλα, οι Χούθι ανακοίνωσαν ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας, διευρύνοντας τους γεωπολιτικούς κινδύνους για το παγκόσμιο εμπόριο και τις εξαγωγές ενός από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου στον κόσμο.
Την ίδια στιγμή, νέα εστία αβεβαιότητας διαμορφώνεται και στη Μαύρη Θάλασσα. Η αναστολή φορτώσεων στον τερματικό σταθμό του Caspian Pipeline Consortium, μετά από επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια, δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στην αγορά, καθώς ενδεχόμενη παράταση των προβλημάτων θα μπορούσε να περιορίσει την παραγωγή πετρελαίου του Καζακστάν και να μειώσει περαιτέρω τη διαθέσιμη προσφορά.
Οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν ήδη και την ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου, με τις τιμές να ξεπερνούν τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα και να καταγράφουν υψηλό τεσσάρων μηνών. Η περιορισμένη ροή LNG από τον Περσικό Κόλπο δημιουργεί νέα ανησυχία για την επάρκεια εφοδιασμού της Ευρώπης ενόψει του επόμενου χειμώνα.
Πού μπορεί να φτάσει το πετρέλαιο - Στο κάδρο τα 100 δολάρια
Οι περισσότεροι διεθνείς αναλυτές συμφωνούν ότι η πορεία των τιμών θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την ένταση της γεωπολιτικής κρίσης. Σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης ή σοβαρής διαταραχής στις εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο, το Brent θα μπορούσε να κινηθεί προς τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ ένα παρατεταμένο πρόβλημα στη ναυσιπλοΐα θα διατηρούσε τις διεθνείς τιμές σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Οι διεθνείς επενδυτικοί οίκοι εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικοί απέναντι στις προοπτικές της αγοράς ενέργειας.
Η Deutsche Bank εκτιμά ότι η επάνοδος του πετρελαίου πάνω από τα 90 δολάρια αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο ενός νέου στασιμοπληθωριστικού σοκ. Σύμφωνα με τον αναλυτή Τζιμ Ριντ, η παρατεταμένη άνοδος του ενεργειακού κόστους μπορεί να τροφοδοτήσει νέο κύμα πληθωρισμού και να αναγκάσει τις κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν πιο αυστηρή νομισματική πολιτική για μεγαλύτερο διάστημα.
Από την πλευρά της, η ING επισημαίνει ότι οι κίνδυνοι για την αγορά πετρελαίου δεν προέρχονται αποκλειστικά από τη Μέση Ανατολή. Η διακοπή των φορτώσεων στον τερματικό σταθμό του Caspian Pipeline Consortium στη Μαύρη Θάλασσα δημιουργεί έναν δεύτερο σημαντικό παράγοντα αβεβαιότητας, καθώς ενδεχόμενη παράταση της αναστολής θα μπορούσε να περιορίσει την παραγωγή του Καζακστάν και να στερήσει από την αγορά περίπου 1,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως που διακινούνται μέσω της συγκεκριμένης υποδομής.
Η UniCredit, τέλος, εκτιμά ότι ακόμη και αν οι τιμές του αργού παρουσιάσουν σημάδια αποκλιμάκωσης, οι οδηγοί δύσκολα θα δουν σύντομα φθηνότερη βενζίνη και ντίζελ. Όπως εξηγεί ο ιταλικός οίκος, το βασικό πρόβλημα έχει μεταφερθεί από την παραγωγή αργού στη δυνατότητα διύλισης, καθώς σημαντικό μέρος της παγκόσμιας δυναμικότητας παραμένει εκτός λειτουργίας. Αυτό διατηρεί τα περιθώρια διύλισης σε πολυετή υψηλά επίπεδα και δεν επιτρέπει τη μετακύλιση του χαμηλότερου κόστους αργού στους τελικούς καταναλωτές. Παράλληλα, προειδοποιεί ότι οποιαδήποτε νέα διαταραχή στις εξαγωγές μέσω των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου, με την αγορά να παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη στις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Οι φόβοι για νέο κύμα πληθωρισμού
Η επιστροφή του Brent πάνω από τα 90 δολάρια επαναφέρει στο τραπέζι και το ενδεχόμενο νέων πληθωριστικών πιέσεων. Η άνοδος του ενεργειακού κόστους μεταφέρεται σταδιακά στις μεταφορές, στη βιομηχανία και στην εφοδιαστική αλυσίδα, ενώ οι αγορές εκτιμούν ότι μπορεί να δυσκολέψει τις κεντρικές τράπεζες στην προσπάθεια αποκλιμάκωσης των επιτοκίων.
Παράλληλα, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποιεί ότι οι μεγαλύτερες πιέσεις καταγράφονται πλέον στα διυλισμένα προϊόντα, όπως η βενζίνη και το ντίζελ. Ακόμη και αν υπάρχει επαρκής προσφορά αργού πετρελαίου, προβλήματα στη λειτουργία των διυλιστηρίων ή στις θαλάσσιες μεταφορές μπορούν να οδηγήσουν σε νέες αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων.
