Σε νέο κύκλο διαβουλεύσεων επανέρχονται σήμερα οι υπουργοί Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ένα περιβάλλον εντεινόμενης αστάθειας στη Μέση Ανατολή και αυξανόμενων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, επιδιώκοντας να χαράξουν μια πιο συντονισμένη ευρωπαϊκή στρατηγική για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Η άτυπη τηλεδιάσκεψη πραγματοποιείται σήμερα στις 3 το μεσημέρι και από ελληνικής πλευράς θα συμμετάσχουν τόσο ο υπουργός, όσο και ο υφυπουργός Ενέργειας. Η νέα σύσκεψη έρχεται ως συνέχεια των επαφών του Μαρτίου, όπου είχε ήδη καταγραφεί η ανάγκη για πιο άμεσες και συντονισμένες παρεμβάσεις. Στο επίκεντρο βρίσκεται η προστασία των ευρωπαϊκών οικονομιών από την άνοδο του ενεργειακού κόστους, αλλά και η διατήρηση της ισορροπίας στην ενιαία αγορά.
Τα δύο κυβερνητικά στελέχη αναμένεται να επαναδιατυπώσουν τη σταθερή θέση της Ελλάδας, σύμφωνα με την οποία οποιαδήποτε μέτρα θα πρέπει να έχουν ευρωπαϊκό χαρακτήρα, ιδίως ως προς τον τρόπο που επηρεάζουν τα δημόσια οικονομικά των κρατών-μελών. Στο ίδιο πνεύμα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά την τελευταία συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, είχε τονίσει την ανάγκη ενεργοποίησης ρήτρας διαφυγής για όσο διάστημα διαρκεί η κρίση, ώστε να μην επιβαρύνονται δυσανάλογα οι εθνικοί προϋπολογισμοί.
Κεντρικό ζητούμενο των σημερινών συζητήσεων αποτελεί η αποτροπή μονομερών εθνικών παρεμβάσεων, που θα μπορούσαν να εντείνουν τις ανισορροπίες μεταξύ κρατών-μελών. Η ανάγκη για ενιαία ευρωπαϊκή προσέγγιση επανέρχεται δυναμικά, με στόχο τη συγκράτηση των τιμών και την αποφυγή στρεβλώσεων στην αγορά ενέργειας.
Η «εργαλειοθήκη» της κρίσης του 2022
Στις συζητήσεις επανέρχεται και η αξιοποίηση των εργαλείων που αναπτύχθηκαν τα προηγούμενα χρόνια, όταν η Ευρώπη βρέθηκε αντιμέτωπη με έντονες ενεργειακές πιέσεις.
Οι μηχανισμοί αυτοί θεωρούνται πλέον κρίσιμο δίχτυ ασφαλείας, ικανό να λειτουργήσει προληπτικά απέναντι σε νέες διακυμάνσεις, χωρίς να ανακόπτεται η πορεία προς την ενεργειακή μετάβαση.
Ανησυχία για τα αποθέματα φυσικού αερίου
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην κατάσταση των αποθεμάτων φυσικού αερίου, καθώς η Ευρώπη εισέρχεται σε περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας. Τα επίπεδα αποθήκευσης εμφανίζονται χαμηλότερα σε σχέση με πέρυσι, γεγονός που εντείνει την ανάγκη για ταχύτερη πλήρωση των αποθηκών ενόψει του επόμενου χειμώνα.
Παρότι σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα η επάρκεια θεωρείται διασφαλισμένη, η εξάρτηση από διεθνείς προμηθευτές και οι υψηλές τιμές στις παγκόσμιες αγορές δημιουργούν ένα περιβάλλον εύθραυστο, όπου κάθε καθυστέρηση μπορεί να έχει σημαντικό κόστος.
Δίκτυα και ανισότητες στην αγορά
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται εκ νέου η ενίσχυση των ενεργειακών δικτύων, με στόχο την καλύτερη διασύνδεση των αγορών. Ωστόσο, οι διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ των κρατών-μελών —κυρίως λόγω του κόστους— αναδεικνύουν τις δυσκολίες στην προώθηση κοινών επενδύσεων.
Η ελλιπής ενοποίηση της αγοράς εξακολουθεί να οδηγεί σε σημαντικές διαφοροποιήσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, ιδιαίτερα μεταξύ Βόρειας και Νοτιοανατολικής Ευρώπης, γεγονός που επηρεάζει άμεσα την ανταγωνιστικότητα των οικονομιών.
Στο τραπέζι η ευελιξία και τα δημοσιονομικά όρια
Αρκετά κράτη-μέλη ζητούν μεγαλύτερη ευχέρεια στη λήψη μέτρων στήριξης, χωρίς να επιβαρύνονται από αυστηρούς δημοσιονομικούς περιορισμούς. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φαίνεται να προκρίνει πιο στοχευμένες παρεμβάσεις, αποφεύγοντας προς το παρόν την ενεργοποίηση γενικευμένων ρητρών χαλάρωσης.
Η έμφαση δίνεται σε πολιτικές όπως η εξοικονόμηση ενέργειας, η ενίσχυση των δημόσιων μεταφορών και οι ενεργειακές αναβαθμίσεις, που μπορούν να προσφέρουν στήριξη χωρίς να εκτροχιάζουν τα δημόσια οικονομικά.
Ο ρόλος του Κάθετου Διαδρόμου
Ιδιαίτερη αναφορά αναμένεται να γίνει και στον λεγόμενο «Κάθετο Διάδρομο», που προωθείται ως εργαλείο διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού φυσικού αερίου. Η ελληνική πλευρά εκτιμά ότι η ανάπτυξή του μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας, αλλά και στη σταθεροποίηση των τιμών μέσω νέων εμπορικών συμφωνιών.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα αφορά την έγκριση νέων ενεργειακών προϊόντων που αναμένεται να τεθούν σε δημοπρασία το καλοκαίρι, καθώς και την επιτάχυνση των διαδικασιών από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές, ώστε το έργο να αποκτήσει ουσιαστική εμπορική δυναμική.
Βιομηχανία και κόστος ηλεκτρικής ενέργειας
Στο περιθώριο των συζητήσεων, αναμένεται να τεθεί εκ νέου το ζήτημα του ενεργειακού κόστους για τη βιομηχανία, το οποίο παραμένει κρίσιμο για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής παραγωγής.
Στην Ελλάδα, το θέμα βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα, με τις σχετικές παρεμβάσεις να θεωρούνται άμεσης προτεραιότητας. Πληροφορίες συγκλίνουν ότι εξετάζονται συγκεκριμένα μέτρα στήριξης, με τις σχετικές ανακοινώσεις να τοποθετούνται χρονικά στο άμεσο διάστημα.
