Η συζήτηση μεταξύ των σκληροπυρηνικών στο Ιράν για το αν η Τεχεράνη θα πρέπει να επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικής βόμβας, αψηφώντας τις κλιμακούμενες επιθέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ, γίνεται ολοένα πιο έντονη και πιο δημόσια σύμφωνα με πηγές του Reuters εντός της χώρας.
Με τους Φρουρούς της Επανάστασης να κυριαρχούν πλέον, μετά την εξουδετέρωση του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ στην αρχή του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, οι σκληρές απόψεις για την πυρηνική στρατηγική του Ιράν βρίσκονται σε άνοδο, δήλωσαν δύο ανώτερες ιρανικές πηγές.
Ενώ οι δυτικές χώρες θεωρούν εδώ και καιρό ότι το Ιράν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου – ή τουλάχιστον τη δυνατότητα να κατασκευάσει ένα πολύ γρήγορα – η Τεχεράνη το αρνείται πάντοτε, υποστηρίζοντας ότι ο Χαμενεΐ είχε απαγορεύσει τα πυρηνικά όπλα ως αντίθετα στο Ισλάμ και επικαλούμενη τη συμμετοχή της στη Συνθήκη Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων.
Δεν υπάρχει ακόμη σχέδιο αλλαγής του πυρηνικού δόγματος του Ιράν και η χώρα δεν έχει αποφασίσει να επιδιώξει την απόκτηση βόμβας, ανέφερε μία από τις πηγές, ωστόσο ισχυρές φωνές εντός του κατεστημένου αμφισβητούν την υφιστάμενη πολιτική και ζητούν αλλαγή.
Οι επιθέσεις ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν, που σημειώθηκαν εν μέσω συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, ενδέχεται να έχουν αλλάξει τα δεδομένα, πείθοντας κάποιους Ιρανούς αξιωματούχους ότι έχουν ελάχιστα να κερδίσουν αν συνεχίσουν να απορρίπτουν την απόκτηση βόμβας ή να παραμένουν στη Συνθήκη Μη Διάδοσης.
Η στάση των σκληροπυρηνικών
Η ιδέα αποχώρησης από τη Συνθήκη – κάτι που οι σκληροπυρηνικοί έχουν απειλήσει και στο παρελθόν – προβάλλεται όλο και περισσότερο στα κρατικά μέσα ενημέρωσης, μαζί με την – μέχρι πρότινος ταμπού – άποψη ότι το Ιράν θα πρέπει να επιδιώξει ανοιχτά την απόκτηση πυρηνικού όπλου.
Το Tasnim News Agency, που συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, δημοσίευσε την Πέμπτη άρθρο στο οποίο αναφέρεται ότι το Ιράν θα πρέπει να αποχωρήσει άμεσα από τη Συνθήκη, διατηρώντας παράλληλα ένα ειρηνικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Ο σκληροπυρηνικός πολιτικός Μοχάμαντ Τζαβάντ Λαριτζανί, αδελφός του ανώτερου αξιωματούχου Αλί Λαριτζανί που σκοτώθηκε σε πλήγμα αυτόν τον μήνα, φέρεται να δήλωσε στα κρατικά μέσα ότι το Ιράν θα πρέπει να αναστείλει τη συμμετοχή του στη Συνθήκη.
«Η Συνθήκη πρέπει να ανασταλεί. Πρέπει να συγκροτήσουμε μια επιτροπή για να αξιολογήσει αν μας είναι χρήσιμη. Αν αποδειχθεί χρήσιμη, θα επιστρέψουμε. Αν όχι, μπορούν να την κρατήσουν», είπε.
Νωρίτερα μέσα στον μήνα, η κρατική τηλεόραση μετέδωσε απόσπασμα με τον συντηρητικό σχολιαστή Νάσερ Τοραμπί, ο οποίος δήλωσε ότι η ιρανική κοινή γνώμη απαιτεί: «Πρέπει να δράσουμε για να κατασκευάσουμε πυρηνικό όπλο. Είτε θα το κατασκευάσουμε είτε θα το αποκτήσουμε».
Η πυρηνική πολιτική αποτελεί, επίσης, αντικείμενο ιδιωτικών συζητήσεων στους κύκλους της εξουσίας, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι οποίες σημείωσαν ότι υπάρχουν διαφωνίες μεταξύ πιο σκληροπυρηνικών στοιχείων – συμπεριλαμβανομένων των Φρουρών της Επανάστασης – και πολιτικών παραγόντων ως προς τη σκοπιμότητα μιας τέτοιας κίνησης.
Βεβαίως, Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν στο παρελθόν απειλήσει με επανεξέταση της συμμετοχής στη Συνθήκη ως διαπραγματευτική τακτική κατά τη διάρκεια άνω των δύο δεκαετιών συνομιλιών με τη Δύση για το πυρηνικό πρόγραμμα, χωρίς ποτέ να προχωρήσουν σε τέτοια κίνηση.
Η πιο δημόσια συζήτηση ενδέχεται να αποτελεί απλώς μια τέτοια τακτική.
Παραμένει επίσης ασαφές πόσο γρήγορα το Ιράν θα μπορούσε να κινηθεί προς την απόκτηση βόμβας, μετά από εβδομάδες αεροπορικών επιδρομών σε πυρηνικές, βαλλιστικές και άλλες επιστημονικές εγκαταστάσεις, καθώς και μετά από συντομότερη εκστρατεία αεροπορικών πληγμάτων από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ πέρυσι.
Το Ισραήλ προειδοποιεί εδώ και χρόνια ότι το Ιράν απέχει μόλις μήνες από την κατασκευή πυρηνικού όπλου, επικαλούμενο πληροφορίες μυστικών υπηρεσιών, τον εμπλουτισμό ουρανίου σε επίπεδα σχεδόν κατάλληλα για όπλα και το βαλλιστικό του πρόγραμμα.
Καμία αλλαγή στην πολιτική για τα πυρηνικά προς το παρόν
Αναλυτές εκτιμούν ότι στόχος της Ισλαμικής Δημοκρατίας ήταν να αποκτήσει το καθεστώς «κράτους κατωφλίου» – δηλαδή να μπορεί να κατασκευάσει γρήγορα πυρηνικό όπλο αν χρειαστεί, χωρίς όμως να υποστεί το διεθνές κόστος που θα συνεπαγόταν η κατοχή του.
Διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης και άλλοι ανώτεροι αξιωματούχοι είχαν στο παρελθόν προειδοποιήσει ότι το Ιράν θα αναγκαζόταν να επιδιώξει άμεσα την απόκτηση βόμβας εάν απειληθεί η επιβίωση της Ισλαμικής Δημοκρατίας – προϋπόθεση που ενδέχεται να πληρούται υπό τις παρούσες συνθήκες πολέμου.
Η φετφά του Χαμενεΐ – η θρησκευτική γνωμοδότηση σύμφωνα με την οποία τα πυρηνικά όπλα δεν επιτρέπονται στο Ισλάμ – εκδόθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000, αν και δεν δημοσιεύθηκε ποτέ γραπτώς. Ο Χαμενεΐ την επανέλαβε το 2019.
Μία από τις δύο πηγές ανέφερε ότι, μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ και του Αλί Λαριτζανί – ο οποίος, σύμφωνα με την ίδια πηγή, αντιστεκόταν στις σκληροπυρηνικές θέσεις – γίνεται ολοένα δυσκολότερο να ανακοπούν τα πιο επιθετικά επιχειρήματα.
Παραμένει επίσης ασαφές αν η υποχρέωση συμμόρφωσης με τη μη καταγεγραμμένη φετφά του Χαμενεΐ εξακολουθεί να ισχύει μετά τον θάνατό του, αν και πιθανότατα θα παραμείνει σε ισχύ εκτός αν ανακληθεί από τον νέο ανώτατο ηγέτη, τον γιο του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από τον θάνατο του πατέρα του.
